O'zbekiston respublikasi xalq ta'lim vazirligi ajiniyоz nomidagi nukus davlat pedagogika


Ochilov E. Siz she’r aytasizmi? “O`zAS”. 17.09.2004 y


Download 0.62 Mb.
Pdf ko'rish
bet3/10
Sana05.04.2017
Hajmi0.62 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

 Ochilov E. Siz she’r aytasizmi? “O`zAS”. 17.09.2004 y. 

10.

 

I.G`afurov. Lirikaningyuragi.   1982 

 

4- MAVZU: LIRIK  SHE’RDA SHAKL VA MAZMUN BIRLIGI 

REJA: 

1.

 

SHakl va mazmun haqida.   

2.

 

Mazmunningxususiyatlari. 

3.

 

SHaklningo`ziga xosligi. 

4.

 

SHakl va mazmun birligi badiiylik belgisi. 

Tanch  so’z  va  iboralar:  shakl,  mazmun,    badiiyligi,  ta’sir  kuchi,  estetik 



quvvati, tasviriy vositalar,  she’riy kompozisi. 

Badiiy  adabiyot,  xususan  she’ritningasosiy  ashyosi,  materiali  bo’lgan 

so’z  va  tovushlardan  ma’lum  bir  maqsad  yo’lida  foydalanilsagina,  ular 

ma’lum mazmunga ega bo’ladi. SHunga muvofiq shaklga ham kiradi. Agar til 

materiallari  shaklga  kirmasa,  ular  mazmun  ham  ifodalamaydi.  Masalan, 

«qalam»  so’zningshakli  to’rta  Harfdan iborat,  u  ma’lum  bir  mazmunga  ega. 

Agar  uningbirgina  so’zini  o’zgartirsak,  «l»  Harfiningo’rniga  «d»  yoki  «s» 

Harflarini qo’ysak ma’no o’zgaradi, oni qadam yoki qasam degan so’zlar ‘osil 

bo’ladi.     

Demak  shakl  va  mazmun  ajralmas  vosita  bo’lib,  ular  bir  -birisizsiz 

mavjud bo’lmaydi.  

Mazmun  va  shakl  badiiy  asarni  ta’lil  qilish  paytida  uni  xlitda  to’g’ri 

qabul  qilishimiz,  tushunimizga  imkon  beradigan,  o’zaro  o’zviy  bog’langan 

ishqi va tashqi tomondir. CHunki mazmun badiiy asarningmo’itini belgilasa,  

shakl  ana  shu  mo’itningnamoyon  bo’lishi,  oni  ifodalash  usulidir.  SHu 

ma’noda  badiiy  asarningmazmuni,  unda  tasvirlangan    voqelikdan,  hayot 

haqiqatlaridan  tashkil  topgan  bo’ladi.  Bu  dalillar  ijodkorningma’lum  bir 

maqsadi  va  g’oyasi  asosida  yoritiladi.  Unda  his-tuyg’u  va  asosiy  ijodkor 

maqsadini  o’quvchiga  etkazishda  faktlardan  bo’lib  xizmat  qiladi.    Bu  bir 

butunlik  ortida  inson  va  uningjamiti,  mu’iti,  odamlar,  ularningo’zaro 

munosabatlari aks ettiriladi.  

Masalan,  ‘alima  Xudoyberdievaning«SHunchaki»  she’ridagi  lirik 

qa’ramon  umumlashma  obraz,  u  asarni  o’qiyotgan  Har  qanday  yoniq  qalbli 

kishi  bo’lishi  mumkin.  Lekin  u  birinchi  o’rinda    shoiraningo’zidir.  Lirik 

qa’ramon  hayotda  oddiygina  bo’lib  qolishga  ko’nmaydi.  U  to’la  qonli  hayot 

kechirishni, 

uning’ar 

bir 

daqiqasidan 

imkon 

darajasida 

ko’proq 

foydalanishga, Har bir ko’rgan buloq, tog’, erningmo’itini anglashga, musiqa 

simlarining’am  dilini  topishga  intiladi.  Bu  satrlar  zamirida  hayotsevarlik, 

insonparvarlik, shash va ijod qilish masouliti g’oyalari shiringan. Bu g’oyalar 

zamiriga  shoiraning  o’tli,  Haroratli  his-tuyg’ulari  ham  qorishib  ketganki. 

ularni ta’lil qilishda mazmun shaklninguyg’unligiga na amin bo’lasan kishi. 

SHunchaki yozmoqchun, ko’ngil to’lmaydi. 

SHunchaki yozmoqqa bormaydi qo’lim. 

SHunchaki yozishga chidab bo’lmaydi. 

SHunchaki yozmoq bu -- shoirga o’lim. 



Asarda  shoiraning  g’oyasi  quyidan,  uning  «Men  shunchaki  o’ylagim 

kelmas»  fikridan  o’sib  avvaliga  asta-sekin,  so’ng  satrlarning  oshishi  bilan 

kuchli  hayqiriq  darajasiga  chiqadi  va  shoira  baralla  turib  o’z  ijodiy 

faoliyatining  bosh  g’oyasini  e’lon  qiladi:  «SHunchaki  yozmoq  bu  --  shoirga 

o’lim».Uni  shoira  yoshlarga  xos  e’tiros  va  shiddat  bilan  aytadi  va  she’rdagi 

g’oya  va  lirik  qa’ramon  ko’nglidagi  kechinmalar  beixtiyor  o’quvchiga  ham 

yuqadi.  Go’zal  shakl,  asar  qismlariningo’zaro  mutanosibligi,  vazn,  qofi, 

o’angva  albatta  his-tuyg’u  she’rning  shaklan  va  mazmunan  birligini 

ta’minlab turibdi.  

Buyuk  yozuvchimiz  Abdulla  Qodiriy  «So’z  -  qolip,  fikr  uningichiga 

quyilgan  g’isht  bo’lsin,  ko’pchilik  xumdonidan  pishib  chiqqach,  ngi  hayot 

ayvoniga  asos  bo’lib  yotsin»  deb  yozganida  xuddi  ana  shu  kabi  asarlardagi 

g’oyaviylik va badiiyni nazarda tutgan.  

O’zbekiston  Xalq  shoiri  Xurshid  Davronning  «Kechqurun  yo’l  bosib 

dalaga  chiqdim,»  deb  boshlanuvchi  she’ri  porloq  orzular,  go’zal  tuyg’ular 

bilan  shayotgan  o’smir  qalbidagi  romantik  kechinmalar  hayotsevarlik, 

tabiatga mu’abbat g’oyalari bilan birga ifodalanmoqda: 

 

Kechqurun yo’l bosib dalaga chiqdim, 

Ketdim so’ngtentirab, xayolga botib. 

YUlduzli osmonga ‘ayrat-la boqdim, 

CHinor osti  --- barra o’tloqda yotib. 

Ustimga sochilib tushardi shuola, 

Ustimda shovillab turardi daraxt. 

Oy ketar ... Tinadi oydin ashula, 

Qolar oy tortig’i --- ko’ksimdagi baxt...

1

  

 

Mazkur  satrlarda  Xurshid  Davron  ijodiga  xos  tabiiylik,  nekbinlik  va 

lirik syujet bor. Ana shu syujet orqali daraxt ostida, yotgan barra o’t ustida, 

chalqancha  yotgancha  oyga  sirlarini  aytib,  undan  masla’at  va  unutilmas 

taassurot  olayotgan  qishloqningyigiti,    qishloq  tuni  va  unga  sirdosh  bo’lgan  

oy  hamda  oydan  sovg’a  olish    baxti  haqida  bayon  qilinadi.  Bu  enggo’zal 

tushuncha,  hayotsevarlik  g’oyasi  va  tabiatga  mu’abbat  tuyg’usiningqorishib 

ketishidir.  Ulardan    daraxtni,  oyni  yoki  baxt  tuyg’usini  olib  tashlasak  asar 

mazmuniga  putur  etadi.  O’z  navbatida  bir  so’z  yoki  gap  tuzilishi  o’zgarishi 

bilan shakl ham o’zgaradi. 

Demak,  shakl  va  mazmun  o’zaro  mutanosib,  o’zaro  uyg’un,  ajralmas   

tushunchalardir._________________ 

1

.  Xurshid  Davron.  Ba’ordan  bir  kun  oldin.she’rlar,  rivotlar,  tarjimalar.  «SHarq» 

nashriyot-matbaa konsernniningbosh ta’ririti Toshkent - 1997 23- bet. 

 

SHunday  qilib,  adabiyotda,  she’ritda  mazmunningshaklga  ega  bo’lishi 

yoki  shaklningmazmunga  ega  bo’lishi  g’oyaviy-  mavzuiiy  asosninginson 

xarakteridagi  namoyon  bo’lishi  hisoblanadi.  Uningichki  kechinmalari  va 

xatta-’arakatlarini ijodkor adabiy til vositasi orqali ochib beradi. SHu tariqa 

asarningmazmuni  hayotiy  lav’alar,  tabiat  manzaralari,  xarakterlarni 

belgilaydi.  

Mazmunningasosiy 

xususiyati 

haqida 

akademik 

Izzat 

Sulton 

quyidagilarni 

yozadi: 

«Badiiy 

adabiyotningvazifalariningspesifikasi 



insonshunoslik  va  ommaviylik  –g’oyaviy  mazmunningspesifik  xususiyatlarini 

tayin  etadi.  Mazmunningspesifikasi  esa  badiiylikningasosiy  shartlaridan  biri 

sifatida  maydonga  chiqadi.  Badiiy  asarningmazmuni  unda  ifoda  etilgan 

g’oyalar va tasvir etilgan hayotiy material(inson, jamit va tabiat)dan iborat».

1

  

SHundan 

so’ngolimimiz 

mazmunningsalmoqdorligi, 

‘aqqoniyligi, 

universalligi, ngiligi, ta’sirdorligi kabi beshta xususiyatini sanab o’tadi. 

3

   

Mazmunningsalmoqdorligi  deganda  nimani  tushunish  mumkin?  Agar 

asarda 

ko’tarilgan 

g’oyalar 

 

xalq 

uchun 

mu’im 

bo’lsa 

unda 

asarningmazmunni salmoqdor bo’ladi. Adabiyot paydo bo’libdiki, ijodkorlar 

o’z asarlari orqali insonit uchun mu’im bo’lgan insonparvarlik, hayotsevarlik, 

me’natsevarlik,  vatanparvarlik,  ozodlik,  ‘urlik,  milliylik  kabi  o’lmas 

g’oyalarni  kuylab  kelishadi.  Jumladan,  buyuk  yozuvchimiz  Abdulla 

Qodiriyning«O’tkan kunlar» romanida  hayotga mu’abbat, ozodlik, milliylik, 

erk g’oyalari ilgari surilgan.  

‘alima  Xudoyberlieva  she’rlarida  o’zbek  ayolining  ru’iy  va  zoxiriy 

portreti  chizilib,    umrningturli  yillarida  uninguchun  etakchi  bo’lib  kelgan 

mu’abbat,  hayotga  ishtiyoq,  vaqtningqadriga  etish,  insonlarni  ulug’lash, 

ayolni ‘urmatlash, milliylik, adolat, tabiatni asrash g’oyalari ilgari suriladi.  

Fikrimiz uchun uchun uning«Muqaddas ayol» she’rini olish ko’raylik. 

Oshiqlaringpoyingga gul otib ham bo’ldi, 

Xilvatlarda labingdan bol totib ham bo’ldi 

Va bu ‘aqda kimlargadir sotib ham bo’ldi. 

Sen baribir muqadas,  

Muqaddas ayol! 

 

Etti banddan iborat ushbu she’riy asarda ayolning’urmatini joyiga qo’yish, 



uning’uquqlarini  qanchalik  poymol  qilinmasin,  his-tuyg’ulari  erga  urilmasin, 

boshqa  erkaklar  kabi  uning’am  sevishga,  shashga  haqi  borligi  hamda  baribir 



ulug’ va muqaddas ekanligi kuylanadi.    

Bu  asar    mazmuni  o’z  xususiyatiga  ko’ra  salmoqlidir.  CHunki  ayolni 

‘urmat  qilish,  uningerkaklar  bilan  teng’uquqqa  egaligi  kabi  muammolar 

barcha xalqlar uchun umumiydir.    

Xurshid  Davronning«Uyg’oyat  meni»  nomli  she’ri  ham  mazmun 

ko’lamiga ko’ra anchayin salmoqlidir: 

__________________________ 

1. 

Izzat 

Sulton. 

Adabiyot 

nazarisi. 

Universitetlar 

va 

pedogogika 

institutlariningfilologi  fakultetlari  studentlari  uchun  darslik.  Toshkent.  «O’qituvchi»  -- 

1980. 120-132 betlar. 

2. YUqoridagi manba. 120-132 betlar.   

3. Halima Xudoyberdieva. Bu kunlarga etganlar bor. 1993. 180-bet

.  

 

Qaldiroqlar, uyg’oyat meni, 

CHig’iriqlarga ot meni, 

Tegirmoningda tort meni, 

Uyg’oyat meni! .. 

Qorin g’ami, turmush yuki, 

Tog’day turar qaddim bukib, 

So’rarman yum-bm yosh to’kib, 

Uyg’oyat meni!

 

 

Ma’naviy  qashshoqlik,  hayotningpast  balandini  anglamay  shash,  chin 

insoniylik tamoyillarini bilmaslik haqiqiy g’aflatdir. G’aflat millat, xalq, yosh, 

jins  tanlamaydi.  Nafs  yo’liga  kirgan  barcha  ko’zni  g’aflat  bosaveradi.  Ular 

aslida    uyg’oyaqdek  ko’rinishadi.  Ammo  insoninginson  oldidagi  burchi, 

vazifasi,  ma’naviy  qarzini  o’tashga  kelganda,  bu  amallarningbirortasini 

bajarmaydilar.  Lekin  shunday  odamlar  borki,  ular    o’z  holovati,  baxti  va 

sa’datini  o’zgalar  uchun  qurbon  qila  oladilar.  Ular  shash,  umrguzaronlik 

qilish  mo’itini  anglashadi.  CHunki  undaylarningma’naviy  ko’zlari  ochiq. 

Ular doimo uyg’oyaq  kishilar hisoblanishadi. SHoir ana o’shanday uyg’oyaq 

bo’lishlikni so’rapti. Ma’nan uyg’oyaq xalq ‘ech qachon qul bo’lmaydi. Tobe 

fikrlamaydi.  O’zgaga  qaram  bo’lmaydi.  Ularga  butun  dunyo  intiladi.  Ular 

oqni oq, qorani qora  ko’rishadi. Uyg’oyaq kishilar aslida xalq qa’ramonlari, 

xalq  posbonlari  hamdir.  CHunki,  ular  xalqningma’naviy  boyligiga 

changsolgan kichkina zarrani ham o’z vaqtida topadilar. Xalqni xavfdan ogo’ 

etadi.  YUqoridagi  she’rda  ana  shu  g’oyalar  ilgari  surilgan.  Bu 

asarningg’oyaviy  mazmunini  va  salmoqdorligini  tashkil  etadi.  CHunki  unda 

ko’tarilgan  g’oya  Afrika  cho’llarida  qoraygan  chorvador  uchun  ham, 

Evropaningso’lim go’shasida dam olayotgan evropalik uchun ham, SHimoliy 

qutb doirasida bug’uda uyga shoshib qaytayotgan eskimos uchun ham birdek 

mo’it kasb etadi.     

 

Badiiy  asarningsalmoqdorligi,  asarningo’z  zamonasi  uchun  mu’im  bo’lgan 

g’oyalar  bilan  sug’oyarilganidir.  SHoir  xalq  hayoti  bilan bog’liq  voqelikni  doimo 

diqqat  markazida  tutib  turadi.  Ularni  mo’irlik  bilan  tasvirlab  bera  oladi.  haqiqiy 

sanoatkor  xalq  uchun  hayotiy  mu’im  bo’lgan  masalalarni  chetlab  o’tolmaydi. 

Uningiste’dodiningko’lami  o’z  zamonasi  va  butun  insont  uchun    echilishi  zarur 

bo’lgan  muammoni  o’rtaga  qo’  bilishi    hamda  uni  badiiy  tarzda  aks  ettirishida 

namoyon  bo’ladi.  Agar  ijodkor  ko’targan  muammo  umuminsoniy  bo’lsa-yu,  uni 

etarli  darajada  badiiy  jihatdan  yoritib  bera  olmasa,  uningijtimoiy  a’amiti  xira 

tortadi.  Masalan,  jadidlar  adabiyotida  o’rtaga  qo’yilgan  ma’riparvarlik  g’oyalari 

juda  katta  salmoqqa  ega  edi.  Ilm  olish,  o’z  haqini  tanish,  dunyo  taraqqiyotini 

mamlakatga  olib  kirish,  turli  bo’lmag’ur  xurofotlarni  milliylik  deb  bilish 

jo’illikdan  boshqa  narsa  emasdi.  Ammo  ularningaksariti  jadid  adabiyotida  badiiy 

mo’irlik bilan yoritilmadi. Natija ularningsalmoqdorligi kamaydi.  

Mazmundorlikka,  asarningsalmoqdorligiga  intilish  ijodkorningnimani  qay 

darajada ijod qilishidan boshlanadi. Masalan, buyuk yozuvchi Abdulla Qa’’or o’z 

‘ikolari  uchun  materiallarni  yillab  yiqqan.  YUrgan  yo’lida  odamlar  ichidan  o’z 

qa’ramonlariningxarakterini  to’plagan.  Uning«O’g’ri».  «Bemor»  ‘ikolari  kichik 

asarlar  lekin  undagi  ijtimoiy  mazmun  salmog’i  uncha  muncha  romanni  bilan 

ba’sga kirisha oladi.  

Lirik  asarlar  mazmuninigsalmog’i  shoirning«meni»  yoki  lirik  qa’ramon 

kechinmalridan  namoyon  bo’ladi.  Uningdardi,  iztirobi,  intilishi,  kurashi,  ishqi 

hamma - hammasi faqat o’zini emas. Balki, barchaga barobar tegishlidir. CHunki 

undagi    mazmun  barchaga  tegishli  bo’lgan  ijtimoiy  munosabatlar  orqali  yuzaga 

chiqadi. 

hozirgi  zamon  shoirlariningAyniqsa,  Halima  Xudoyberdieva,  Oydin 

Hojieva, Xurshid Davron ijodlarini kuzatarkanmiz. Ularda lirik qa’ramonningo’zi- 

o’ziningkurashi,  ijtimoy  munasabatlar  motivlari,  shoirlarningijtimoiy  hayotdgai 

o’rni 

va 


ularningijoddagi 

izlarini 

ko’rishimiz 

mumkin. 


Bir 

paytlar 


fuqarolarningburchi, jamit oldidagi vazifasi haqida baralla kuylagan she’rit bugun 

o’ziningtub  o’zganiga  qaytib  ish  ko’rmoqda,  oni  u  insonningichki  va  tashqi 

dunyosini lirik prizma orqali analiz qilmoqda.            

    


Asar  mazmuningna  bir  xususiyatidan  dalolat  beradigan  unsur  bu 

mazmunning’aqqoniyligidir.  Asar  yozayotgan  shoir  o’ziga  ma’qul  bo’lgan  va 

yozishga 

qasd 


qilgan 

g’oyalar 

cheklanmaydi. 

CHunki 


uningshe’ri 

hayotningaksidir. She’rningrivoji, umuman badiiy asarningrivoji hayotningichidan 

o’sib  chiqishi  kerak.  Sababi  ijodkor  she’r  yozadimi,  nasriy  asar  ratadimi  fikrini 

hayotiy  obrazlilik  orqali  tasvirlashi  shart.  SHunda  asar  oboektivlik  kasb  etadi  va 

o’lmas ijod namunasiga aylanadi. Masalan, Halima Xudoyoberdieva  

  Umr o’tmoqdadir shu xil fara’siz -- 

  U o’ziga ko’rmas seni ep. 

  Birni o’ylab sharsan baxtsiz, 

  Mingta baxtsiz shar sen deb.

 


deb  satr  bitganda  hayotiy  haqiqatdan  kelib  chiqqan.  Qay  kishiga  qaramaylik 

uningo’z armoni, o’z ushalmagan orzusi, dardi, uni kutayotgan manzili bor. Lekin 

hamma  vaqt  ham  ularga  eta  olmaydi.  Agar  etsa  balki  hayotningqizig’i  qolmasdi. 

Bu badiiy asar bo’lmasligini bildiradi. Demak, ‘aqqoniylik o’z ma’nosi bilan oniy 

haqiqatni aks ettirishdir.  

 

  Bolta ltillaydi  



Zavqdan sarmast, karaxt. 

Gursillab qulaydi  

Zaminga daraxt. 

Kesilgan daraxtlar 

So’lmoqda blg’da, 

Bargchiqara boshlar  

CHarchagan bolta. 



Ushbu  she’rning’aqiqati  shundaki,  Har  qanday  yovuz  kuch  ham  bir 

kun tugaydi. Uningo’rnidan ezgulik nish uradi. Har qanday go’zallik ham bir 

kun qariydi. Lekin ngi chiroy tug’ilaveradi.  

______ 

1.  Xurshid  Davron.  Ba’ordan  bir  kun  oldin.she’rlar,  rivotlar,  tarjimalar.  «SHarq» 

nashriyot-matbaa konsernniningbosh ta’ririti Toshkent - 1997 60- bet. 

 

 



 

 

 

So’ngi  paytlarda  asarning’aqoniyligiga  e’tibor  qilmaydigan  soxta 

badiiylik  rataman  deydiganlar  ko’z  tashlanib  qolmoqda.  Ular  hayotiq 

haqiqatni  buzib  talqin  qilishmoqda  natijada  she’rda  mantiqsizlik,  soxtalik 

yozaga  kelmoqda.  Bu  ‘aqda  ustozimiz  taniqli  olim  Y.Solijonov  o’zining2004 

yil «O’zbekiston adabiyoti va sanoati» gazetasida e’lon qilingan «SHoir ko’p, 

she’r-chi ?» maqolasida tegishli fikrlarni keltirishgan. 

Bundan ikki-uch yil narida taniqli yosh qo’shiqchi «Daryo bo’ldi yig’lab 

soyimiz»  deb  qo’shiq  aytib  chiqdi.  Butun  respublika  uni  eshitdi.  Axir  bu 

she’rda  mazmuning’aqoniyligi  buzilgan.  Odam  tinimsiz  yig’layversa,  ko’z 

yoshi quriydi. Qo’shiqda esa aks bo’lpti. oni soy yig’lab daryoga aylanpti. Bu 

birinchi  mantiqsizlik.  Ikkinchisi,  soy  ham  yig’laydimi?  «Osmon  yig’lashi», 

«bargningko’z  yoshi»  qilishi,  «bulbul  nolasi»  «daraxt  shiviri»ni  tushunish 

mumkin.  Ammo,  bu  kabi  o’xshatish she’rning’aqoniylikka  zidligini  bildirpti. 

Bu  esa  asarda  mantiqsizlikni  keltirib  chiqaradi.  SHuninguchun  asar 

mazmunida ‘aqoniylik bo’lishi bosh talablardan biridir. 

Mazmun ‘aqoniy bo’lish bilan birga universal ham bo’lishi lozim.  

Universallik  degani,  asarda  hayotningderli  hamma  tomonlari  qamrab 

olinishi  tushuniladi.  Bu  xususiyat  ko’proq  epik  asarlarda  xshi  namoyon 

bo’ladi.  Ammo  lirik  asarlar  mazmuni  ham  universal  bo’lishi  mumkin. 

Masalan,  mu’abbat  mavzusidagi  asarlarda  mazmun  universalligi  mavjud. 

CHunki unda turli daraja va yoshdagi kishilar mu’abbati kuylanadi.  

Qa’ramon  portreti  yoki  manzara  tasvirlangan  she’rlarda  lirik 

qa’ramoning’ech  kim  ko’rmagan  bilmagan  hayotiy  qirralari  namoyon 

bo’ladi.      

Adabiy 

asar 

mazmuniga 

xos 

xususiyatlardan 

na 

biri 

mazmunningngilagidir.  Har  bir  badiiy  asarda    shu  vaqtgacha  aytilmagan  gi 

fikr,  g’oya  yoki  gap  aytilishi  lozim.  Har  bir  muallif  asariga  o’zi  topgan  ngi 

fikr,  g’oya  yoki  dunyoqarashni  olib  kiradi.  A.Navoiydan  tortib.  Kecha 

maktabni  bitirgan  yosh  ijodkorgacha  hamma  mazmuningana  talabini 

bajarishi shart. Bu badiiylikningbosh talablaridan ham biridir. 

Masalan, 

‘alima 

Xudoyoberdieva 

ayol 

iztirobi, 

kechinmasini, 

milliylikni,  ayol  mu’abbatini  ngicha  talqin  qila  oldi.  Oydin  Hojieva  o’z 

she’rlari va ‘ikolari bilan hayot haqiqatini o’ziga xos ‘ali ‘ech kim ko’rmagan 

tomonlarini  ko’rsatib,  ochib  berdi.  Xurshid  Davron  esa  tarixning’ech  kim 

kirimgan  go’shlari  orqali  sayo’at  qilib  turib  kelajakni,  pokiza  tuyg’u  va 

orzularni his eta oladi. CHunki bu uninguslubi va gapidir.  

 

Adabiyotda  ngi  gap  aytmoqchi  bo’lgan  shoir  ngi  hayotiy  material  va 



shakl  ham  topishi  kerak.  Bu  juda  qiyin  masala  shuninguchun  ham  manmun 

va  ham  shaklda  ngi  gap  aytgan  ijodkor  adabiyot  uchun  kamyob  hodisa 

hisoblanadi.  Ammo  aksrit  hollarda  ijodkorlar    eski  shakl  bilan  ham  ngi  gap 

aytish  mumkin.  Bu  ngi  gap  aytishningengmaqbul  yo’yollaridan  biridir. 

CHunki  ijodkor  hamma  vaqt  ham    mazmunga  mos  shakl  topa  olmaydi.  Bu 

esa asarga jiddiy putur etkazishi mumkin.   

 

AYOL 

U ayolningqo’llari dag’al, 

U ayolningko’ylagi dag’al. 

Uni Har kun kaltaklar eri, 

Har kun yuzda sharar dog’lar, 

 

Kecha nogo’ yo’lnigchetida, 

Ko’rib qoldim o’sha ayolni. 

U ‘idlardi men sezmay o’tgan, 

Mittigina marvarid gulni.



 

Biz  kuniga  qo’llari  yorilgan,  kiyimlari  dazmol  ko’rmagan,  yuz  ko’zi 

ko’karib  yurgan  ayolni  kko’rishimiz  mumkin.  Ammo  o’sha  ayolning’am 

Katalog: lektions -> ozbek%20adabiyoti -> O`zbek%20tili%20va%20adabiyoti%20yo`nalishi
O`zbek%20tili%20va%20adabiyoti%20yo`nalishi -> Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti
O`zbek%20tili%20va%20adabiyoti%20yo`nalishi -> O'zbekiston respublikasi xalq ta'lim vazirligi ajiniyоz nomidagi
O`zbek%20tili%20va%20adabiyoti%20yo`nalishi -> Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti
O`zbek%20tili%20va%20adabiyoti%20yo`nalishi -> Navoiyshunoslik
O`zbek%20tili%20va%20adabiyoti%20yo`nalishi -> Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti
O`zbek%20tili%20va%20adabiyoti%20yo`nalishi -> Chet el adabiyoti tarixi
O`zbek%20tili%20va%20adabiyoti%20yo`nalishi -> O`zbekiston respublikasi xalq ta`limi vazirligi ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti
O`zbek%20tili%20va%20adabiyoti%20yo`nalishi -> Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti
O`zbek%20tili%20va%20adabiyoti%20yo`nalishi -> O’zbеk аdаbiyoti kаfеdrаsi
O`zbek%20tili%20va%20adabiyoti%20yo`nalishi -> Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika

Download 0.62 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling