O`zbekstan Respublikasi Xaliq bilimlendiriw ministrligi A`jiniyaz atindag`i No`kis ma`mleketlik pedagogikaliq instituti


Frantsiyada oqitiwdi a`melge asiriw jollari


Download 481.57 Kb.
Pdf ko'rish
bet4/6
Sana26.05.2018
Hajmi481.57 Kb.
1   2   3   4   5   6

Frantsiyada oqitiwdi a`melge asiriw jollari 

Frantsiya  dun`yadag`i  ekonomikaliq  rawajlang`an  ma`mleketler  ishinde  jetekshi 

orinlardan birin iyeleydi. Onin` bilimlendiriw dizimleri de a`zeliy ha`m bay tariyxqa iye. Bul 

ma`mlekette  G`Bilimlendiriw haqqindaG`g`i Nizam da`slep 

1955

 jilda qabillanip, 



1975

 jilda 


og`an  bir  qatar  o`zgerisler  kirgizildi.  Frantsiya  ma`mleketinin`  ha`zirgi  da`wirde  a`mel  qilip 

atirg`an  G`Bilimlendiriw  haqqindaG`g`i  Nizami 

1989

  jil 


1

0  iyulda  qabillang`an  bolip  onin` 

o`zgertiliwine  bilimlendiriw  strategiyasinda  bolg`an  o`zgerisler,  ma`mlekettin`  ishki,  sirtqi 

siyasatindag`i 

o`zgerisler, 

ekonomikaliq 

sharayatlar, 

shet 


el 

pedagogikasindag`i 

ta`jiriybelerdin`,  ma`mleket  bilimlendiriw  sistemalarina  kirip  keliwi,  oqiw  predmetlerindegi 

integratsiyalar ha`m basqalar sebep boldi. 

Frantsiyada  bilimlendiriwdin`  tiykarg`i  maqseti  insandi  ha`r  ta`repleme  kamal  tabiwin 

ta`miyinlew, oni o`zbetinshe ha`reketke tayarlig`i, bazar qatinaslari sharayatinda oqiwshilardi 

tadbirkarliqqa,  isbilermenlikke  u`yretiw,  sog`an  jarasa  ka`sipke  iye  qiliwdan  ibarat. 

Ma`mlekette  mektepler  ma`mleketlik,  menshik  arliq  mekteplerge  bo`linedi.  Oqitilatug`in 

predmetler  ishinde  frantsuz  tili  ha`m  a`debiyati,  oqiw  ha`m  jaziw  ayriqsha  itibarg`a  ilayiq 

bolip,  olarg`a  ajiratilg`an  waqit  sabaq  G`quraminin`G` 

3



%



  sho`lkemlestiredi.  Uliwma 

G`QuramdaG`g`i 

45

 

%



, sabaqlar gumanitar bag`darda qalg`anlari tabiyiy pa`nler. Klasslardin`  

ortasha  ha`ptelik  sabaqlari 

26

  saattan  ibarat,  sabaqlardin`  dawamlilig`i  bolsa 



6

0  minut, 

klasslardag`i  oqiwshilardin`  sani    sani 

35

-



4

0,  oqiw  jili 

5

  sherekke  bo`lingen.  Baslawish 



klasslardag`i oqiw erteden ha`m  tu`sten keyingi qisimlarg`a bo`linedi. Ertelep oqiwshilar ana 

tilinen,  tu`sten  keyin  bolsa  matematika  ha`m  basqada  predmetilerden  sabaq  aladi.  Frantsiya  

mekteplerinde  ana  tili  ha`m  a`debiyati,  matematika  baza  predmetleri,  tariyx,  geografiya, 

miynet ta`limi dene ta`rbiyasi predmetleri bolsa rawajlandiriwshi predmetler esaplanadi. 



Bilimlendiriw  dizimleri  Frantsiya  bilimlendiriw  diziminin`  da`slepki  b`asqishin 

mektepke  shekemgi  ta`rbiya  sho`lkemlestiredi.  Bul  basqishhti  G`Analar  mektebiG`  dep  te 

ataydi.  Bunnan  go`zlengen  tiykarg`i  maqset,  balalardin`  mekteptegi  sharayatin  u`y,  sharayati 

menen jaqinlastiriw, olarg`a sem`yadag`iday baylanisti payda etiwden ibarat. Olardi g`a`rezsiz 

halda  da,  mekteplerdin`  baslawish  klasslari  bazasinda  da  sho`lkemlestirilgen.  Frantsiya 

bilimlendiriwinde balalardin` bo`beklik waqtinan mektepte oqitiw ushin tayar halda alip keliw 

u`lken  ma`sele  esaplanadi. 

198


0  jillardin`  aqirg`i  mag`liwmatlarina  ko`re,  analar 

mekteplerinde 

65

  min`,  baslawish  mektepler  bazasinda  sho`lkemlestirilgen  mektepke 



shekemgi ta`rbiya orinlarinda 

9

-



1

0 klass bar. Bul basqishta ta`rbiyalaniwshilar to`mendegidey 

bo`listirilgen.  

Kishi gruppa 

2

 jastan 


4

 jasqa shekem  Orta gruppa 

4

 jastan 


5

 jasqa shekem 

U`lken  gruppa 

5

  jastan 



6

  jasqa  shekem

5

-

6



  jaslilar  mektepke  tayarlaw  gruppasi  bolip, 

olarg`a  Frantsiyada 

1

00

%



  sol  jastag`i  balalar  qorshap  aling`an.  Balalardi  mektepke  tayarlaw 

ushin arnawli da`stu`r ha`m sabaqliqlar bar. 

Baslawish  ta`lim  Fantsiyada  baslawish  ta`lim  mekteplerine 

6

  jastan 



11

  jasqa  shekemgi 

balalar  qabillanadi.  Baslawish  mektepler  puqaralardin`  qaysi  milletke,  ma`mleket 

puqaralig`ina iye ekenligine qaramastan, ma`jbu`riy ha`m biypul bolip esaplanadi. Baslawish 

mektep  basqishina  qoyilg`an  tiykarg`i  talap,  oqiwshilarg`a  mazmunli  oqiw,  jaziw,  esaplaw 

bilimin  beriwden  ibarat.  Frantsiya  bilimlendiriw  orinlarinda  bilim  alip  atirg`an  shet  el 

puqaralig`ina iye kisilerdin` perzentlerine olardin` Watani, xalqi, tariyxi, tili ha`m a`debiyatin 

u`yreniw ushin fakul`tativ kurslar sho`lkemslestiriw de ko`zde tutilg`an. Baslawish klasslarda 

oqiw mu`ddeti 

5

 jil bolip, sol waqit ishindjegi oqiw tiykarinan 



3

 basqishqa bo`linedi

:

 

Tayarlaw  basqishi- 



1

  jilg`a  mo`lsherlengen.  Bunda  balalar  esaplawg`a,  oqiw  ha`m 

jaziwg`a,  qosiq  aytiwg`a,  oylawg`a,  ta`biyat  ko`rinisin  tamashalawg`a,  dene  ta`rbiyasi 

shinig`iwlarin  bejeriwge,  mekteptin`  tu`rli  sport  jarislarinda  qatnasiwg`a,  miynet  qiliwg`a 

u`yretiledi.  Oqiw  waqti  saat 

9

  dan 



12

  shekem, 

14

  ten 


16

  g`a  shekem 

5

  saat  dawam  etedi. 



Mektepte awqatlaniw pulli, biraq awqatlar ju`da` arzanlastirilg`an bahada. Nawbettegi basqish 

elementar kurs bolip, bul basqish 

2

 jil dawam etedi. Bunda oqiwshilardin` tayarlaw tsiklinde 



predmetlder  boyinsha  alg`an  bilimleri  ja`nede  teren`lestiriledi.  Tayarlaw  basqishinda  bir 

oqitiwshi  islese,  elementar  basqishta 

2

  oqitiwshi  (ha`r  biri 



1

  jildan)  isleydi.  Baslawish 

mekteptin` 

3

 basqishi teren`lestiriw basqishi bolip esaplanadi. Bunda oqiwshilardin` tayarlaw 



tsiklinda predmetler boyinsha alg`an bilimleri ja`nede rawajlandiriladi. Elementar basqishtag`i 

bilimleride sol basqishta bekkemlenedi. Da`stu`rlerde oqiw predmetlerinin` ha`mmesine u`sh 

basqish boyinsha aniq, ayirim ayirim talaplar qoyiladi. misali

:

 



Sirtqi  ta`lim  Ma`mlekette  sirtqi  ta`lim  orinlar  ju`da`  ken`  ha`m  ha`r  qiyli.  Bunday 

bilimlendiriw sistemalari 

1

 mln adamdi o`z ishine aladi. Ha`zir Frantsiyadag`i sirtqi kurslarda 



55

0  min`  adamg`a  shekem  ta`lim  aladi.  Bul  u`lken  jastag`i  aktiv  quramnin` 

8



%



 

sho`lkemlestiredi.  Sirtqi  ta`lim  menshik  yamasa  ma`mleketlik  bilimlendiriw  orinlarinda 

a`melge asiriliwi mu`mkin. Ma`mlekette milliy sirtqi bilimlendiriw orayi xizmet ko`rsetpekte, 

ol 


5

00  tu`rdegi  orta,  joqari  professional  mag`liwmat  beriwdi  usina  aladi.  A`dette 

bilimlendiriwdin`  bul  tu`ri  sem`ya  jag`daylari,  ekonomikaliq  qiyinshiliqlar  sebepli  mektepte 

oqiwdi  dawam  ettiriw  mu`mkinshiligi  bolmag`an  adamlar  ushin  arnalg`an.  Ha`zirgi  waqitta 

sirtqi ta`lim u`lken jaslilar uzliksiz ta`limnin` a`hmiyetli orni bolip qalg`an. Olar o`z iqtiyarlari 

menen  o`zlerinin`  byudjeti  yamasa  ka`rxanalari  esabinan  oqiydi.  Sirtqi  ta`lim  quramina 

qosimsha ka`sip u`yreniw, ta`jiriybe asiriw jumislarida a`melge asiriliwi mu`mkin. Sonday-aq 

jumisin jaqsilaw maqsetinde bolg`anlarda (jallang`an isshiler, u`y jumisi menen ba`nt bolg`an 

xayallar,  pensioner,  a`skeriy  xizmetkerler,  tutqinlar)  sirtqi  ta`lim  arqali  tiyisli  mag`liwmat 

aliwlari yamasa ka`sip u`yreniwleri mu`mkin. 



Kadrlar  menen  ta`miyinlew.  Frantsiyada  mektep  basshilari  lawazimina  erisiw  ushin 

ta`limge  basshiliq  etiwden  sabaq  beriwshi  arnawli  oraylarda  oqiydi.  Bunday  oraylarda  olar 



basshiliq  etip,  mektep  ekonomikasin  basqariw,  bilimlendiriwdegi  yuridik  ma`seleler, 

nizamshiliq,  ata  analar  menen  islew,  ma`deniy  ag`artiw  islerin  sho`lkemlestiriw  ja`ma`a`tde 

jaqsi  psixologiyaliq  ortaliqti  payda  etiw  siyaqli  ta`replerdi  u`yrenedi.  Oraydag`i  oqiw 

tamamlang`annan  son`,  sawbet,  test  imtixanlarinan  o`tedi.  Direktor  sabaq  bermeydi.  Onin` 

jumis  waqti  eki  jil  dawaminda  diqqat  peneu`n  kuzetip  bariladi.  Ko`pshilik  jag`daylarda 

direktorlar  mektep  janindag`i  u`yde  jasaydi.  Sol  eki  jil  dawaminda  mektep  direktori  talantli 

sho`lkemlestiriwshi, basshi sipratinda is ko`rsete almasa, ol ja`ne qaytarip mu`g`a`llimshilikke 

o`tkeriledi. Direktor 

65

 jastan son` uliwma islemeydi. Oqitiwshilardi jumistan aliwdi mektep 



direktori  a`melge  asirmaydi.  Jaqsi  islemeytug`in  oqitiwshilardi  direktor  ko`rsetpesine 

muwapiq bilimlendiriw inspektsiyasi ta`repinen tekseriledi. Onin` ta`rtibi, oqitiwshiliq jumisi, 

balalar  ata  analar  ortasindag`i  abirayli  diqqat  penu`en  u`yreniledi  ha`m  tiyisli  sharalar 

ko`riledi.  Mektep  oqiwshilarina  qoyilg`an  talap  Frantsiyada  ju`da`  joqari.  A`sirese  baslawish 

mekteplerde 

oqitiwshi 

o`z 

ka`sibinin` 



mamani, 

artist, 


muzikant, 

sporntshi, 

sho`lkemlestiriwshi, u`lgili minez iyesi boliwi lazim. 

Oqitiwshilar  o`zinin`  teoriyaliq  uslubiy  ta`jiriybesin  asiriwg`a  u`lken  a`hmiyet  beredi. 

Ta`jiriybe asiriw kurslarinan o`tiw ushin aniq waqit belgilep qoyilmag`an. Waqti waqti menen 

oqitiwshilar  o`z  iqtiyari  menen  test  oraylarinda  imtixan  tapsiradi,  sol  imtixanlar  da`wirinde 

oqitiwshi  jumisinda  ayirim  nuqsanlar  sezilip,  ta`jiriybe  asiriwg`a  za`ru`rlik  aniqlansa,  o`z 

waqitlari ha`m byudjetleri esabinan  ta`jiriybe asiradi. Frantsiya ta`lim dizimlerinde mektepten 

ha`m  klasstan  tisqari  mekemeler  ko`zde  tutilmag`an.  Biraq  mekteplerde,  litseylerde  tu`rli 

do`gerekler  bar.  Oqiwshilar  ushin  tu`rli  sport  sektsiyalari,  ushirasiwlar,  sayaxatlar,  jarislar 

oqiw mekemesinin` o`zinde sho`lkemlestiriledi. 

 

 



 

Bekkemlew ushin sorawlar 

1. Germaniyada ta`lim-ta`rbiya protsessi haqqinda tu’sinik. 

2. Frantsiyada ta`lim siyasatinin` alip bariliw jag’dayi 

3. Angliya ta`lim dizimi haqqinda 

 

A`debiyatlar 

1. I.A.Karimov. Barkamol avlod - O`zbekiston tarrakkietining poydevori.  

2. I.A.Karimov. O`zbekiston kelajagi buyuk davlat. T.: O`zbekiston, 1992. 

3. I.A.Karimov. O`zbekiston XXI asrga intilmoqda. 

4. Jahon mamlakatlari tarixi. 

 

 



  6 Tema. Aziya ma'mleketlerinde ta'llim-tarbiyanin' o'zine ta'n o'zgeshelikleri. 

 

Jobasi. 



1.Yaponiya ta’lim dizimi. 

2.Niderlandiyanin’ ta’lim dizimi. 

 

 

Tayanish tu`sinikler: 

Aziya ma'mleketlerinde ta'llim-tarbiyanin' salistirmali analizi, Yaponiya ta’lim dizimi 

strukturasi, Niderlandiyanin’ ta’lim diziminin’ o’zgeshelikleri, o’z-ara salistariw 

 

Ekonomikaliq qu`direti ta`repinen Yaponiya dun`yada AQSh tan keyin ekinshi 



orinda turadi. Ja`ha`nnin` ko`zge ko`ringen psixologlari ha`m ekonomistleri Yaponiya 

rawajlaniwindag`i bul u`lken parwazdi ma`mlekette bilimlendiriw sistemasinin` rawajlaniwina 

berilgen joqari da`rejedegi itibar na`tiyjesi dep aytadi. Bul biykar emes. Ku`nshig`is 

ma`mleketi dep atalatug`in bul u`lkede bilimlendiriw dizimlerin basqishpa basqish 



rawajlandirip bariwg`a hu`kimet, jeke menshik kompaniyalar, ja`ma`a`t sho`lkemleri ata 

analar qanshelli ha`reket etip atirg`anin esapqa alsaq dun`ya ilmiy izertlewshiliginin` 

joqaridag`i pikirleri tuwri ekeninin` guwasi bolamiz. Yaponiya bilimlendiriw sistemasinin` 

joqari sistemasi pa`rwazi o`z o`zinen bolg`an joq. Onin`da o`zine jarasa mashqalalari bolg`an. 

Bulardi taliqlay biliw ushin ma`mleket pedagogikasi ha`m rawajlaniwinin` tariyxiy 

basqishlarinda na`zer taslaw maqsetke muwapiq. Yapon bilimlendiriwinin` payda boliwina 

1867

-

1868



 jillardag`i ma`mleket hu`kimdari Meydzi ta`repinen a`melge asirilg`an jumislarg`a 

barip taqaladi. Bul hu`kimdardin` o`z aldina qoyg`an eki maqseti bolip, birinshisi Fukoku 

kioossi bayiw, ma`mleketti bekkemlew, ekinshisi bolsa, Siokusan kogio -Batis islep shig`ariw 

texnologiyasi tiykarinda ma`mleket ekonomikasin rawajlandiriw edi. Meydzi bul eki maqsetti 

a`melge asiriwdin` bas talabi bilimlendiriw dizimin pu`tkilley o`zgertiw ha`m jan`alawda dep 

esaplaydi. 

Ma`mleket  basshisinin`  bul  pikirleri  Yaponiyada 

1872


  jilda  Ta`lim  haqqindag`i 

Nizam  qabillaniwina  alip  keldi.  Nizamg`a  muwapiq  tez  arada  eski  usildag`i  bilimlendiriw 

sistemasi  orninda  ma`mleket  rawajlaniwin  ta`miyinlewge  xizmet  qiliwshi  jan`a  bag`dardag`i 

5375


0 baslawish, 

256


 orta mektep, 

8

 universitet sho`lkemlestirildi. 



189

0 jilg`a kelip buring`i 

3

-

4



  jilliq  baslawish  mektepler  turaqli 

4

  jilliqqa  aylandirildi  ha`m  ol  biypul  a`melge  asirila 



baslandi. 

19

0



8

-jildan baslap Yaponiyada ma`jbu`riy 

6

 jilliqqa aylandirildi. 



1893

-jildan baslap 

Yaponiyada  ka`siplik  bag`darindag`i  da`slepki  kollejler  payda  bola  basladi.  Birinshi 

universitet 

1886

-jilda  Tokioda  sho`lkemlestirildi.  Biraq  bul  universitetke  baylardin`  balalari 



qabillanatug`in 

edi. 


A`sir 

basinda 


ma`mlekette 

hayallar 

ushinda 

universitetler 

sho`lkemlestirildi,  biraq  bul  bilim  orinlarinda  hayal  qizlar  ushin  tek  g`ana  xojaliq  ju`rgiziw 

ekonomikasinan  g`ana  ta`lim  berildi. 

1897

  jilda  Kiotoda  ekinshi  universitet  ashildi.  Ekinshi 



ja`ha`n  urisinda  Yaponiya  jen`ilgennen  son`  ma`mleket  bilimlendiriw  dizimine  AQSh 

bilimlendiriw  dizimi  kirip  kele  basladi. 

1946

  jilda  qabillang`an  Konstitutsiya  Yaponiya 



puqaralarinin`  bilimlendiriw  tarawindag`i  xuqiq  ha`m  burishlarin  belgilep  berdi.  Onda 

G`Qa`biletine qaraw ba`rshe puqaralar bilim aliw huqiqina iye. Ba`rshe balalar biypul uliwma 

bilim  aliwlari  sha`rtG`  ekenligi  belgilep  qoyilg`an. 

1947


  jilda  qabillang`an  G`Ta`lim 

haqqindaG`g`i 

Nizam, 

Yaponiya 



Konstitutsiyasina 

sa`ykes 


bolip, 

ma`mlekette 

bilimlendiriwdin` maqset ha`m waziypalarin toliq belgileydi. Sonday deyiledi

:

 Biz qa`diri bar, 



o`zinin`  talantina  ha`m  mu`mkinshiligine  isenetug`in,  haqiyqatti,  tinishliqti  su`yiwshi 

adamlardi  ta`rbiyalaymiz,  olar  ko`p  qirli  ma`deniyat  iyesi  bolsin.  Solay  etip,  Yaponiyanin` 

bilimlendiriw,  pa`n,  ma`deniyat  wa`zirligin  basqariw  ha`zirgi  waqitta  oraylasti,  xaliqara 

standartlar da`rejesindegi yapon bilimlendiriw dizimleri qarar tapti. 



Bilim  oraylarinin`  qurami  Ha`zirgi  zaman  yapon  ta`lim  sistemasinin`  qurami 

to`mendegidey

:

  balalar  bag`shalari,  baslawish  mektep,  joqari  orta  mektep,  joqari 



bilimlendiriw  sistemalarina  kiriwshi  oqiw  jurtlari.  Bul  ta`lim  basqishlarinin`  o`zine  ta`n 

ta`replerin  birme  bir  ko`rip  shig`amiz.  Balalar  baqshalari

:

  bilimlendiriwdin`  bul  basqishina 



u`sh-bes  jasli  balalar  qabillanadi.  Balalar  jas  o`zgesheliklerine  qarap 

3

,



2

,

1



  jilliq  ta`lim 

kurslarina  qabillanadi.Yaponiya  mektepke  shekemgi  bilimlendiriw  mekemelerinin` 

59

,

9



 

%

 



jeke    menshik, 

4

0,



8

 

%



  bolsa  munitsipial  (rayon)  ken`esleri  qaramag`inda,  qalg`an  0,

3

 



%

 

ma`mleket  qaramag`inda.  Joqari  basqish  orta  mektebi



:

  Yaponiyada  bunday  basqishli 

mekteplerdin` ku`ndizgi, keshki, sirtqi bo`limleri bar. Ku`ndizgi joqari basqish mekteplerinde 

oqiw  waqti  u`sh  jil.  Oqiwshilardin` 

95

 

%



  ku`ndizgi  mekteplerde  bilim  aladi.    Bul  tu`rdegi 

mekteplerde oqiw iqtiyarli. Onda to`mengi orta  mekteplerdi tamamlag`an joqari basqish orta 

mekteplerine  kiriw  sinaqlarinan  tabisli  o`tken 

16

  jastan 



18

  jasqa  shekem  bolg`an  oqiwshi 

jaslar  qabillanadi.  Onda  uliwma  ta`lim  (akademiyaliq)  pa`nleri,  texnikaliq  bilimler,  biznes, 

sanaat, awil xojalig`i sharwashiliq, baliqshiliq, kemesazliq basqada tarawlarg`a tiyisli bilimler 

u`yretiledi. Bunday tu`rdegi mekteplerde uliwma ha`m menshik tarawlardi qosip esaplag`anda 

98

 



%

 jas bilim aladi. Universitetler, kishi kollejler, texnikaliq kollejler, arnawli maslastirilg`an 



kollejler  Yaponiyada  joqari  bilimlendiriw  orinlarinan  tisqari  biri  birinen  pariqli  G`Arnawli 

mekteplerG` ha`m G`tu`rliG` mektepler bar. Olardin` ko`pshiligi menshikli bolip, tu`rli firma, 

kontsern  ha`m  sindikatlar  ushin  qisqa  waqitli  kurslarda,  pishiwshi,  tigiwshi,  toqiwshi,  aspaz, 

esapshi,  mashinkada  jaziwshi,  avtotexnikaliq,  elektron  esaplaw  mashiko`alari  ushin  da`stu`r 

du`ziwshi  ha`m  basqada  za`ru`riy  ka`sipler  u`yretiledi.  Mekteplerdin`  ayirimlari  shet  tillerin 

u`yretiwge  maslastirilg`an. 

1976

  jildan  beri  wa`zirliktin`    aniq  talaplari  bejerilip  atirg`an 



G`tu`rli mekteplerG` maslastirilg`an mekteplerge aylandirilg`an. Baslawish orta bilimlendiriw 

oqiw  protsessin  sho`lkemlestiriw.  Bilimlendiriwdin`  mazmuni.  Basqa  jerlerdegiden  pariqli 

Yaponiya  mekteplerinde  oqiw 

1

  aprel`den  baslanip  kelesi  jildin` 



31

  martinda  tamamlanadi. 

Baslawish  ha`m  kishi  orta  mekteplerde  oqiw  jili  semestrge  bo`linedi

:

  aprel`-iyul`,  sentyabr`-



dekabr`,  yanvar`-mart.  U`lken  orta  mekteplerde  bolsa,  oqiw  jili 

2

  yamasa 



3

  semestrge 

bo`linedi. Jazg`i dem alislar, qista (jan`a jildan aldin ha`m keyin) ba`ha`rde boladi. Jazg`i dem 

alislardin`  baslaniwi  ha`m  tamamlaniwi  munitsipialitetlerdegi  sharayat,  yag`niy  ju`zege  

kelgen  jag`daylar  ha`m  oqiw  orinlarinin`  jag`dayina  qarap  belgilenedi.  Ko`pshilik  baslawish 

ha`m  kishi  orta  mekteplerde  dem  alislar  iyun`  ayi  aqirinda  baslanip,  avgust  aylarinda 

tamamlanadi. Awillarda bolsa awil xojaliq jumislarin bejeriwde a`hmiyetli jag`daylardan kelip 

shig`ip,  ba`ha`rde  ha`m  gu`zde  dem  alislar  jazg`i  djem  alislar  esabinan  soziladi.  Oqiw  jili 

Yaponiyada 

24

0 ku`n yamasa AQSh tan 



6

 ku`n ko`p. Sabaqlar 

7

 saat. Ko`pshilik mekteplerde 



sabaqlar ertelep saat segiz jarimda baslanip u`shten keyin tamamlanadi 

2.Niderlandiyanin’ ta’lim dizimi. 

Niderlandiya    bilimlendiriwi  boyinsha  qisqasha  mag`liwmat.  Niderlandiya  kishkene 

ma`mleket bolsada, biraq xaliqaraliq ijtimoiy, ekonomikaliq, siyasiy turmista aktiv qatnasadi. 

Ha`zirgi  Birlesken  milletler  sho`lkeminin`  o`tmishi  bolg`an  milletler  ligasi  birinshi  ma`rte 

Niderlandiyada  sho`lkemlestirilgen.  Bul  ma`mlekette 

1899


1907


  jillarda  tinishliq 

konferentsiyalari  bolip  o`tken.  Ha`zir  xaliqaraliq  arbitraj,  xaliqaraliq  sud,  sol  ma`mlekettin` 

Gaaga  qalasinin`  Tinishliq  sarayinda  jaylasqan.  Onin`  siyasati  tinishliq  siyasati.  Ol  xaliqara 

tinishliqti  saqlaw  sho`lkemlerinin`  ag`zasi  tinishliq  forumlarinin`  ha`mmesinde  aktiv 

qatnasadi. Ol BMSh, NATO, EES, Evropa ekonomikaliq ha`mja`miyetinin` aktiv ag`zasi.  

Niderlandiya  bilimlendiriw  dizimlerinin`  payda  boliw  da`wiri 

1789

  jilda  frantsuz 



revolyutsiyasi na`tiyjesinde payda bolg`an Batis Respublikasi da`wrine tuwri keledi. Ha`zirgi 

waqitta  ma`mlekettin` 

75

 

%



  mektepleri  menshik,  sho`lkemler  ha`m  ja`miyetler  ta`repinen, 

solar  qatarinan  xristian  katolik  shirkewleri  ta`repinen  sho`lkemlestirilgen.  Bul  ma`mlekette 

bilimlendiriw dizimi 

7

-



3

-

2



 formasinda.  Baslawish ta`lim mektepke shekemgi ta`rbiya menen 

qosilg`an. onin` formasi to`mendegi basqishta

:

 -baslawish ta`lim



;

 -orta ta`lim

;

 -joqari ta`lim



;

 -

shet  elliler  ushin  ta`lim



;

  Baslawish  ta`lim  Baslawish  mektep 

4

-

12



  jaslilar  mo`lsherlengen 

balalar 


4

-

5



  jaslarinda  mektepke  keledi.  Baslawish  klasslarda  oqiw  ha`ptesine 

5

  ku`n.  Balalar  



8

 den 


15

  ge shekem mektepte boladi. Shinig`iwlar  oyin formasinda a`melge asiriladi, sabaq 

saatlari  shegaralang`an  emes.  Golland  mekteplerinde 

15



20

30



40

  minutliq  sabaqlardi 



ushiratiw mu`mkin. Saat 

12

 den 



13:30

 shekem tu`slik ta`nepis. Bul waqitta balalar u`ylerinde 

awqatlanip  keledi.  Oqitiwshilar  ushin  tu`slikte 

45

  minut  ta`nepis  beriledi.  Shinig`iwlar    ko`p 



jag`daylarda  potok  boyinsha  a`melge  asiriladi.  Bul  ma`mlekette 

4

  jastan  kishi  balalar  ushin 



oqiw  ta`rbiya  mekemeleri  joq.  Balalar  yaslilari  da  bar.  Biraq  olar  bilimlendiriw  ministrligi 

qolinda emes. Baslawish mekteptin` da`slepki eki jili oqiw oyin planinda balalarg`a oqiwg`a, 

jaziwg`a, esaplawg`a, su`wret saliwg`a, qol miynetine u`yretiw ko`zde tutilg`an. Oqiwshinin`  

keyingi 


6

 jilliq basqish balalarg`a niderland tili,  matematika, jaziw, tariyx, geografiya,  fizika 

oqitiladi.  Arnawli  mekteplerde  diniy  sabaqlar  oqitiladi.  Baslawish  mektep  oqiwinin`  son`g`i 

basqishinda  balalarg`a  ingliz  tilinen  sabaq  beriledi.  Baslawish    klassti  tamamlag`anlig`i 

haqqinda oqiwshilarg`a arnawli xu`jjet berilmeydi. Balanin` baslawish mekteptegi bilimi, aqli 

ha`m denesinin` rawajlaniwina qarap ata-analar orta mektep tan`laydi. 



Orta bilimlendiriw Niderlandiya mekteplerinde orta ta`lim

:

 -uliwma orta ta`lim



;

 -uliwma 

ilimiy orta ta`lim

;

 -o`ner texnikaliq ta`lim h.t.b. sho`lkemlesken



;

 

O`z nawbetinde uliwma orta ta`lim oqiw mu`ddeti 



4

 jil bolg`an orta ha`m oqiw mu`ddeti 

5

  jil  esaplang`an  joqari  basqishqa  bo`linedi.  Tayarlaw  basqishi  esaplang`an  ilimiy  orta 



bilimlendiriwde  eki  ko`riniske  iye

:

  gimnaziya  ha`m  atensum  dep  atalatug`in  tipke  bo`linedi. 



Ha`r  eki  ko`riniste  de  oqiw  mu`ddeti 

6

  jil.  Tayarlaw  ilimiy  orta  bilimlendiriw  joqari  ilimiy 



oqiw ornina kiriwshilerdi jetistirip beredi. 

O`ner  texnika  (olarda  o`ner-texnika)  ta`limi,  to`mengi  o`ner-texnika  ta`limi,  orta  ha`m 

joqari  o`ner-texnika  ta`liminen  u`sh  basqishtan  ibarat.  Oqiwshilar  oqiw  ornina  kiriw  ushin 

tapsiratug`in  sinaqlari  olardin`  qaysi  basqish  oqiw  orinlarina  kiriwdi  qa`lewshi  ha`m  a`lbette 

sog`an  mu`na`sip  bilim  da`rejesine  qarap  belgilenedi.  Orta  bilimlendiriw  basqishi 

oqiwshilarg`a  orta  o`ner-texnika  oqiw  orinlarina,  joqari  tip  orta  mektepleri  bolsa  joqari 

kategoriya  o`ner-texnika  oqiw  orinlari  ha`m  tayarlaw  ilimiy  oqiw  mekemelerinin` 

pitkeriwshilerine  universitetler  ha`m  basqa  joqari  oqiw  ornina  kirip  oqiw  mu`mkinshiligin 

ashadi. 

O`ner-texnika ta`limi o`z ka`sip bag`darina qarap to`mendegi ko`riniste

:

 

-awil  xojaliq  jumislari  ta`limi



;

  -ekonomika  ha`m  ma`muriy  ta`lim

;

  -texnikaliq  ta`lim



;

  -


u`y ju`rgiziw, xaliq o`nermentshiligi ta`limi

;

 -sawda orta ta`limi



;

 -ten`izshilik oqiw orni h.t.b. 

Niderlandiyada jaslar 

16

 jasqa tolg`ansha oqiwg`a ma`jbu`r. Sonnan keyin alg`an ka`sip 



bag`darlarin  ja`nede  rawajlandiriw,  joqari  ta`jiriybege  iye  boliw  ushin  oqiw  ja`ne  eki  jil 

dawam  ettiriledi.  Bunday  halda  oqiwshi  ha`ptenin`  bir  yamasa  eki  ku`ninde  oqiwda  bolsa 

basqa ku`nleri jumista boladi. Bilimlendiriw standartlari degende gollandiyaliq bilimlendiriw 

mekemeleri qa`niygeleri  plan ha`m da`stu`rlerdi tu`sinedi. Niderlandiya mektepleri tek  g`ana 

bilimlendiriw  menen  shug`illanadi.  Mekteplerde    asxanalar  ha`m  bufetler  joq.  Mekteplerde 

awqatlaniw,  nizam  buzarliqtin`  aldin  aliw  jumislari  menen  tiykarinan  shan`araq,  ja`ma`a`t 

sho`lkemleri  shug`illanadi.  Mekteplerde 

60

-



70%

  o`zlestiriwdi  normal  jag`day  dep  esaplaydi. 

Qalg`anlari  bos  yamasa  o`zlestirmewshi  oqiwshilar.  Bizin`  tu`sinigimizdegi  G`ekishilerG` 

Niderlandiyada  joq.  Jan`a  mektep  qurilisin  planlastiriwshi  tiykarg`i  talaplar  to`mendegiler

:

  -


klassta ha`r bir oqiwshi ushin 

6

-



8

 m jay boliwi

;

 -jaqtiliqtin` normada boliwi



;

 -ha`r oqiwshig`a 

jeterli stadionnin` boliwi (klassta ha`m mektep ha`wlisinde)

;

 -individual itibardin` boliwi h.t.b. 



Katalog: lektions -> pedagogika%20ham%20psixologiya -> Salistiriw%20Ped
Salistiriw%20Ped -> O`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
lektions -> O`zbekistan Respublikasi Xalk Bilimlendiriu minstrligi Ajiniyaz atindag`i Nokis mamletlik pedagogikalik institut
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O`zbekiston Respublikasi xalq ta`limi vazirligi Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O’zbekiston respublikasi xalq ta`limi vazirligi
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O`zbekstan Respublikasi Xaliq bilimlendiriw ministrligi A`jiniyaz atindag`i No`kis ma`mleketlik pedagogikaliq instituti
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O`zbekiston Respublikasi xalq ta`limi vazirligi Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
pedagogika%20ham%20psixologiya -> Xalq pеdagogikasi

Download 481.57 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling