Peshob, qon qoldig’ini va qusish masalarni zararsizlashtirish qoidalari siydik


Download 25.15 Kb.
Sana02.08.2022
Hajmi25.15 Kb.
#789997
Bog'liq
mavzu 1, Sh Abdiyev 1-laboratoriya tayyor, TIBBIYOT FAKULTETI DEKANATI, ACHITQI ZAMBURUG\'LARI ASOSIDA OZUQA OQSIL OLISH TEXNOLOGIYASI., 00000, ERGASHEVA-ZULAYXO-NURMUROTOVNA 24.06.2022 (1)

PESHOB, QON QOLDIG’INI VA QUSISH MASALARNI ZARARSIZLASHTIRISH QOIDALARI

Siydik, peshob — odam va umurtqali hayvonlar moddalar almashinuvi mahsuloti (eksekret); buyraklarda ishlanib siydik yoʻllari orqali chiqarib yuboriladigan suyuqlikdik. Organizmdan S. bilan birga suv, tuzlar va boshqa chiqindilar, shuningdek, organizmga kirgan yoki uning oʻzida hosil boʻlgan turli zaharli moddalar chiqib ketadi. Odamdagi meʼyoriy S. tiniq, sargʻish rangda. S. ogʻ. 10101025 g/sm³; r-n=4,88,0 (S. reaksiyasi oqsilga boy ovqat isteʼmol qilinganda kislotali, oʻsimlik ovkatlar yeyilganda bir oz ishqoriydir). S. tarkibida 96% suv, 1,5% tuz, 2,5% organik moddalar (mochevina, siydik kislota va boshqalar) bor. S.da ham qon plazmasidagi kabi tuzlar, asosan, NaCl, shuningdek, sulfatlar, fosfatlar va kaliy, magniy, ammoniy karbonatlari uchraydi. Odam normada bir kechakunduzda 1,2—1,6 litr cha S. ajratadi. Uning miqdori va tarkibi suyuqlikning ichilish tartibi, ovqatning turi, tashqi muhit temperaturasi, funksional zoʻriqish va boshqa omillarga bogʻliq. S. fizikkimyoviy xossalarining koʻrsatilgan omillarga bogʻliq boʻlmagan holda oʻzgarishi organizmdagi baʼzi oʻzgarishlardan darak beradi. Mas, toʻq rangli S. ajralishi jigar funksiyasining buzilganligini, "goʻsht seli"ga oʻxshash S. siydik aʼzolari jiddiy kasallanganligini koʻrsatadi. S.da oqsil paydo boʻlishi buyrak va qovuq yalligʻlanganidan, qand boʻlishi esa qandli diabet borligidan dalolat beradi. Shuning uchun S.ni tekshirish (tahlil) koʻpgina kasalliklarni aniqlashda muhim ahamiyatga ega. Tahlil uchun nahorgi S.dan 100 — 200 ml toza idishga solinib, ogʻzi yaxshilab berkitiladi. Bundan oldin tashqi jinsiy aʼzolarni yuvish lozim
Qon qoldig'i nam va quruq qoldiqlari qon, shuningdek qon to'kilgan sirtlarning rangsizlanishi. Yilda sud ekspertizasi, qon qoldig'i tergovchilarga qurolni aniqlashda, jinoiy harakatni tiklashda va gumonlanuvchilarni jinoyat bilan bog'lashda yordam berishi mumkin. Qon qoldiqlarini tahlil qilish ham muhim texnikadir arxeologiya.

Sud ekspertizasi
Qon odam vaznining sakkiz foizini tashkil qiladi (odatda besh litr) va u terining yuzasi atrofida aylanadi. Deyarli barchasi travma tanaga, shuning uchun qon to'kilishiga olib keladi. Qizil rang uni jinoyat joylarida osongina sezib turadi va qoldiqlarini butunlay yo'q qilish juda qiyin. Qon qoldig'i hatto 100 ming yillik tosh qurollardan ham topilgan.
Laboratoriya tekshiruvi natijasida moddaning haqiqatan ham qon ekanligi, qon hayvon yoki inson kelib chiqishi yoki yo'qligini aniqlash mumkin qon guruhi unga tegishli. Bu tergovchilarga shaxslarni jinoyatchi yoki jabrlanuvchi sifatida kiritishi yoki kiritmasligi uchun imkon beradi. Qon guruhini tekshirishga imkon beradigan antijenler yoshi yoki noto'g'ri saqlanishi bilan yomonlashadi.[3] The DNK qon tarkibidagi moddalar esa yomonlashuvga uchramaydi va qon qoldiqlari bilan odamlarga aniq mos kelishiga imkon beradi. DNKni profillash texnikasi. Orqali qon izlarini tahlil qilish, hodisalar haqida ma'lumot qon dog'larining fazoviy tarqalishidan ham olinishi mumkin.
Sud ekspertizasi
Qon qoldig'ini topish va hujjatlashtirish
Yangi quritilgan qon dog'lari yaltiroq qizil-jigarrang rangga ega. Quyosh nurlari, ob-havo yoki olib tashlash urinishlari ta'sirida oxir-oqibat rang yo'qoladi va dog 'kul rangga aylanadi. U topilgan sirt ham dog 'rangiga ta'sir qilishi mumkin.
Odatda jinoyat sodir bo'lgan joylar qon qoldiqlarini sinchkovlik bilan qidirishadi. Tekshirilayotgan sirtlarga burchak ostida tutilgan chiroqlar bunga yordam beradi, xuddi shunday luminol oz miqdordagi qonni aniqlaydigan spreylar. Bashoratli testlar mavjud bo'lib, ular yordamida qonni voqea joyida topilgan ketchup yoki zang kabi boshqa qizg'ish dog'lardan ajratish mumkin. Qidiruvga darhol jinoyat sodir bo'lgan joydan tashqarida qon o'chirilgan yoki qonli barmoq izlari qoldirilgan joylar, masalan sochiqlar yoki eshik tutqichlari kiradi. Ochiq jinoyatlar sodir bo'lgan joylarda qon izlari erdan yoki o'simliklarning sirtidan tiklanishi mumkin.
Qon qoldig'ining standart hujjatlari fotosuratlarni va topilgan har bir dog'ning shakli, rangi, hajmi va holatining tavsiflarini o'z ichiga oladi. Umumiy fotosuratlar va eskizlar, shuningdek, qon qoldig'ining sahnaning boshqa elementlari bilan aloqasini ko'rsatish va naqsh tahlilini o'tkazish uchun ishlab chiqariladi. Yaqinda qon dog'larini hujjatlashtirish va tekshirish uchun 3D tasvirlash texnikasi sinab ko'rildi.
To'plash va saqlash
Namunalarni tahlil qilish uchun yig'ish uchun nam qon shprits bilan to'planadi va kolbada saqlanadi antikoagulyant, yoki havoda quritilishi mumkin bo'lgan changni yutish mato bilan yig'ilgan. Quritilgan qon pichoq bilan qirib tashlanadi yoki namlangan paxta bilan ishlangan aplikator, jel ko'targich yoki barmoq izi tasmasi. Qon bilan bo'yalgan kiyim va boshqa narsalar odatda qog'ozga o'raladi va laboratoriyaga to'liq yuboriladi. Buzilishning oldini olish uchun qon qoldiqlari namunalari muzlatgich ostida saqlanadi va dog 'bo'lsa, havo bilan quritiladi.[
Qusish, qayt qilish — meʼda, diafragma, qorin devori va boshqa musqullarning spazmatik qisqarishi natijasida meʼda ichidagi narsalarning gʻayriixtiyoriy ravishda ogʻizdan tashqariga chiqarilishi. Meʼda va ichki aʼzolar, markaziy hamda periferik nerv sistemasining taʼsirlanishi (mas, zaharlanganda) yoki kasalligi oqibatida roʻy beradi. Q. meʼda shilliq qavatining taʼsirlanishiga nisbatan organizmning himoya — moslanish reaksiyasi boʻlib, koʻpincha yutib yuborilgan yot jismlar, sifatsiz ovqat va turli zaharli moddalar taʼsirida sodir boʻladi. Q. tufayli organizm zararli, baʼzan hatto hayot uchun xavfli moddalardan xalos boʻladi. Meʼdaning baʼzi kasalliklari (mas, yara kasalligi, gastrit)da Q.dan oldin koʻngil ayniydi, odatda Q.dan soʻng bemor oʻzini yengil his qiladi. Q. yurak, oʻt pufagi, appendiks (chuvalchangsimon oʻsimta), buyrak va boshqa aʼzolar funksiyasi izdan chiqqanda meʼdaga reflektor taʼsir etishi natijasida ham paydo boʻlishi mumkin. Q. bosh miya va uning pardalari kasalliklari (meningoensefalit, bosh miya oʻsmalari va shikastlanishlari), miyada qon aylanishining buzilishi belgisi boʻlishi, shuningdek, emotsi-onal buzilishlar tufayli (mas, baʼzi bir noxush taomlar, qon, qusuq massalari va h.k.ni koʻrganda) yuzaga kelishi ham mumkin. Homiladorlarning qusishi koʻpincha homiladorlik toksikozlarining alomati boʻladi.
Q. vaqtida, ayniqsa, ogʻir va hush-siz yotgan bemorlarga koʻz-quloq boʻlib turish kerak, chunki bunday hollarda qusuq nafas yoʻllariga tushib, bemor boʻgʻilib qolishi, oʻpkasi yalligʻlanishi mumkin. Qayt qilayotgan bemorni oʻtqazib qoʻyish yoki boshini pastga qilib, yonboshi bilan yotqizish lozim. Agar bemor yotgan boʻlsa, uning boshini yon tomonga qaratib, qusib boʻlguncha shu holatda ushlab turish kerak, qusib boʻlgach esa uning ogʻzini chaydirish, madorsiz bemorlar ogʻzini hoʻl tampon bilan tozalab olish lozim. Qusuq tarkibida qon boʻlsa darhol vrach chaqirish zarur. Q. isteʼmol qilingan oziq-ovqat yoki dori vositalariga aloqador boʻlsa, ularni qoʻllamaslik kerak. Agar Q. sababsiz roʻy bersa, vrachga murojaat qilib, Q. da yuz bergan holatni taf-sillash hamda qusuq massasini vrachga koʻrsatish talab etiladi, chunki uning tashqi koʻrinishi, tarkibi va boshqa qusish sabablarini aniqlashga yordam beradi. Bolalarda Q. kattalarga nisbatan koʻproq kuzatiladi. Q.ning barcha hollarida tezlik bilan vrachga murojaat qilish kerak. Faqat tibbiy tekshirishlargina q. sabablarini aniqlash va uni oʻz vaqtida oldini olish hamda davolash imkonini beradi.
Download 25.15 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling