Profi University bts 108-guruh talabasi Ravshanova Nilufarning Ona tili nazariyasi va amaliyotyi fanidan fanidan i-mustaqil ishi mavzu: Egalik va kelishik kategoriyalari tavsifi


Download 1.36 Mb.
bet1/4
Sana04.08.2022
Hajmi1.36 Mb.
#790662
  1   2   3   4
Bog'liq
Ravshanova Nilufar Ona tili
jc-2015-no04-27, Оценка надежности человека как звена техногенной системы, Qarshiyeva J, Olimjonov nodirbek mustaqil ish, 1 kurs YaN 2, 1 kurs YaN 2, 7-Maruza. Qalqovichli sath o‘lchagichlar, 7-Maruza. Qalqovichli sath o‘lchagichlar, 7-Maruza. Qalqovichli sath o‘lchagichlar, 7-Maruza. Qalqovichli sath o‘lchagichlar, 6-мавзу. амалиёт (ЯНГИ), Reklama taʼrifi , Reklama taʼrifi , TerDU, mutaxast

Profi University BTS 108-guruh talabasi Ravshanova Nilufarning Ona tili nazariyasi va amaliyotyi fanidan fanidan I-MUSTAQIL ISHI

Mavzu: Egalik va kelishik kategoriyalari tavsifi

  • Reja:
  • 1.Kelishik kategoriyasi.
  • 2. Egalik kategoriyasi.

1.Kelishik kategoriyasi.

  • Predmet yoki predmetlik tushunchasining uch shaxsdan biriga (ba’zan predmetga) taalluqli ekanligini ko‘rsatuvchi umumiy ma’nolar va bu ma’nolarni ifoda etuvchi shakllar tizimiga egalik kategoriyasi deyiladi.
  • Predmet yoki predmetlik tushunchasining uch shaxsdan biriga, ya’ni so‘zlovchi (I shaxs), tinglovchi (II shaxs), o‘zga (III shaxs) shaxsga taalluqliligini ifodalaydigan affikslar egalik affikslari deyiladi. Egalik affikslari shaxs ma’nosi bilan birga uning sonini (birlik yoki ko‘plik ma’nosini) ham ifodalaydi. Egalik affikslari quyidagi jadvalda berilgan.

Jadvaldan ko‘rinadiki, III shaxs egalik affiksi birlik va ko‘plik son uchun umumiy. Predmetning bir shaxsga yoki ko‘p shaxsga taalluqliligi egalik affiksi olgan ot bog‘lanib kelgan so‘zning grammatik son shakliga qarab aniqlanadi: uning kitobi – birlik, ularning kitobi – ko‘plikdir.

  • Jadvaldan ko‘rinadiki, III shaxs egalik affiksi birlik va ko‘plik son uchun umumiy. Predmetning bir shaxsga yoki ko‘p shaxsga taalluqliligi egalik affiksi olgan ot bog‘lanib kelgan so‘zning grammatik son shakliga qarab aniqlanadi: uning kitobi – birlik, ularning kitobi – ko‘plikdir.
  • SHuningdek, egalik affikslari ot negizining unli yoki undosh tovush bilan tugashiga qarab ikki xil shaklda qo‘llanadi.
  • Egalik affikslari odatda, ko‘plik affiksidan keyin qo‘shiladi: kitob+ -lar+ -im kabi.

Egalik affikslari odatda, ko‘plik affiksidan keyin qo‘shiladi: kitob+ -lar+ -im kabi.

  • Egalik affikslari odatda, ko‘plik affiksidan keyin qo‘shiladi: kitob+ -lar+ -im kabi.
  • Egalik affiksi qo‘shilgan ot, odatda, qaratqich kelishigidagi (belgili va belgisiz shakldagi) boshqa ot, olmosh va otlashgan so‘z bilan bog‘lanadi: daraxtning bargi, ipak qurti, mening vazifam, yaxshining so‘zi kabi. Bu bog‘lanish egalik affiksini olgan ot anglatgan predmetning qaratqich kelishigida kelgan so‘zga qaramli ekanligini ko‘rsatadi.
  • Egalik affiksini olgan ot ba’zan chiqish kelishigidagi ot bilan ham bog‘lanishi mumkin. Masalan: talabalardan bir guruhi kabi. Bunday bog‘lanishda egalik affiksini olgan ot yuqoridagi kabi qarashlilik ma’nosini emas, balki aloqadorlik, mansublik ma’nosini ifodalaydi. Demak, bu holda faqat grammatik egalik (aloqadorlik, mansublik) ma’nosi mavjud.

Download 1.36 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling