Qon sporalilar turkumi. (Haemosporidia)


Download 1.72 Mb.
Sana26.09.2019
Hajmi1.72 Mb.
#70824
Bog'liq
Qon sporalilar turkumi
Kafedrasi, 1, 1, 4uz, 4uz, Веб сайт учун керакли маьлумотлар, Веб сайт учун керакли маьлумотлар, Глоссарий, Глоссарий, фотоникадан масала, Глоссарий, Глоссарий, 2-курс ботаника, ТИТУЛ

Qon sporalilar turkumi. (Haemosporidia)

Reja:

Qon sporalilarga umumiy tavsif

  • Qon sporalilar turkumi vakillari xo’jayin almashtirib rivojlanadigan, odam va issiq qonli hayvonlarning eritrotsitlarida parazitlik qiluvchi 100 ga yaqin turni o’z ichiga oladi. qon sporalilar eymeriyasimonlar singari hujayra ichida parazitlik qilsada, ularning hayot sikli bir necha xo’jayinda o’tadi. Qon sporalilarning jinsiy ko’payishi qon so’ruvchi chivinlar ichagida(asosan, anopheles ), jinssiz ko’payishi hamda makro- va mikrogametotsitlar odam va boshqa umurtqali (qushlar, sutemizuvchilar, sudralib yuruvchilar) organizmlar qizil qon tanachalarida o’tadi. Chivinlar ularning asosiy xo’jayini, odam va umurtqali hayvonlar esa oraliq xo’jayin hisoblanadi. Qon sporalilarning sporogoniyasi (spora ichida ko’payishi) eymeriyalardan farq qilib tashqi muhitda emas, balki chivinlar organizmida boradi. Bu hashorotlar qon sporalilarning tashuvchilari hisoblanadi.

Plasmodium avlodi vakillari

  • Plazmodiy (plasmodium) – bir hujayralil parazit organizmlar avlodi. Ba’zi bir turlari bezgak kasalligini keltirib chiqaradi. 200 ga yaqin turi fanga ma’lum bo’lib, ulardan 5turi odam tansida parazitlik qiladi. Qolgan turlari esa boshqa umurtqali hayvonlar -- primatlar, kemiruvchilar, qushlar va sudralib yuruvchilarda parazitlik qiladi. Plazmodiylarning hayot sikli 2 ta xo’jayinda: umurtqalilar va chivinlarda o’tadi.
  • Plazmodiylar organizmga tushgandan so’ng, o’zidan chivinlarni jalb qiluvchi modda ishlab chiqaradi. Bu borada sichqonlarda bir necha bor tajribalar o’tkazilgan. Olib borilgan tajribada parazitlar sichqonlar hidini o’zgartirgan, ayniqsa, bu jalb qiluvchi hid parazitlar hayot sikli davomida tarqalib turgan.
  • Plazmodiylarning barcha o’rganilgan turlarida 14 ta xromasoma, bitta mitixondriya va rudiment holdagi plastida mavjud. Har bir xromasoma uzunligi 500 kilobaz dan 3.5 megabazgacha. Genomining umumiy hajmi 25 megabaz atrofida, genom 5300 ga yaqin genni o’zida saqlaydi.
  • Plazmodiylarning sporozoitlari 5-8 mkm keladigan juda kichik chuvalchangsimon bir yadroli hujayralar bo’lib, tuzilishi koksidiyalar sporozoitiga o’xshaydi. Lekin konoidlari bo’lmasligi blan farq qiladi.

Odam organizmida bezgak kasalini paydo qiluvchi Plasmodium avlodining 4 turi (P. vivax, P. malariae, P. falciparum, P. ovale) uchraydi. Ular bir – biridan ayrim morfologik va biologik xususiyatlari bilan farq qiladi. P. malariae turida jinssiz sikl, binobarin bezgakning huruj qilishi har 72 soatda takrorlanib turadi. Shuning uchun bu tur paydo qiladigan kasallik 4 kunlik bezgak deyiladi. P. vivax juda keng tarqalgan qon paraziti bo‘lib, shizogoniya har 48 soat davom etadi, bezgak ham har 3 kunda huruj qilib turadi. P. falciparum parazitida shizogoniya 24 yoki 48 soat davom etadi, lekin bezgak huruji uzoq davom etishi sababli eng xavfli hisoblanadi. P. falciparum paydo qilgan kasallik tropik bezgak deb ataladi. P. ovale faqat Afrikada uchraydi.

  • Odam organizmida bezgak kasalini paydo qiluvchi Plasmodium avlodining 4 turi (P. vivax, P. malariae, P. falciparum, P. ovale) uchraydi. Ular bir – biridan ayrim morfologik va biologik xususiyatlari bilan farq qiladi. P. malariae turida jinssiz sikl, binobarin bezgakning huruj qilishi har 72 soatda takrorlanib turadi. Shuning uchun bu tur paydo qiladigan kasallik 4 kunlik bezgak deyiladi. P. vivax juda keng tarqalgan qon paraziti bo‘lib, shizogoniya har 48 soat davom etadi, bezgak ham har 3 kunda huruj qilib turadi. P. falciparum parazitida shizogoniya 24 yoki 48 soat davom etadi, lekin bezgak huruji uzoq davom etishi sababli eng xavfli hisoblanadi. P. falciparum paydo qilgan kasallik tropik bezgak deb ataladi. P. ovale faqat Afrikada uchraydi.

Plasmodium malariae

  • Plasmodium malariae. Bu plazmodiy parazitlarining bir necha turlaridan biri.
  •  Dunyo bo'ylab topilgan bo'lsa ham, u  P. falciparum yoki P. vivax ga nisbatan xavfsizroq bo’lganligi sababli "yaxshi bezgak" deb nomlangan. Bunga sabab boshqa bezgak parazitlarining qaytalanish muddati ikki kunni tashkil etsa, bu parazit uch kundda qayta xuruj qiladi.
  • Bezgak 2000 yil oldin Yunon va Rim tsivilizatsiyalaridan beri tan olingan, turli xil isitma kasalliklari dastlabki yunonlar tomonidan tasvirlangan.  1880 yilda Alphonse Laveran bezgakning qo'zg'atuvchisi parazit ekanligini aniqladi.  Golgining 1886 yildagi batafsil ishi ba'zi bemorlarda parazitning 72 soatlik hayot aylanishi bilan bemorda sovuq va isitma holatlari o'rtasida bog'liqlik borligini ko'rsatdi. Xuddi shunday kuzatish 48 soatlik sikl bilan parazitlarga nisbatan ham topildi.
  • P. malariae  Afrikada ( Saxaraning janubiy qismlari), janubi-sharqiy Osiyoning ko’plab hududlarida, Tinch okeanining g'arbiy orollarida va Janubiy Amerikaning Amazon havzasi hududlarida keng tarqalgan .  Endemik mintaqalarda tarqalish darajasi 4% dan 20% gacha, ammo  P. malariae infektsiyalari juda kam xabar qilinganligi haqida dalillar mavjud . 

Ushbu fotomikografda infektsiyalangan RBC ichida etuk Plazmodium malariae shizont ko'rsatilgan.  Parazitda yirik yadrolari bo'lgan 6-12 merozoit mavjud va qo'pol, to'q jigarrang pigmentga ega.

Plasmodium vivax

  • Plasmodium Vivaks odam uchun zararli hisoblanadi. Ushbu parazit takrorlanuvchi bezgakning eng tez-tez uchraydigan va keng tarqalgan sababi hisoblanadi. Plazmodium falciparumga qaraganda kamroq virusli bo'lsa-da,odam bezgak parazitlarining beshta eng xavflisi bo'lgan P. vivax bezgak infektsiyasi ko'pincha splenomegaliya (patologik ravishda kattalashgan taloq )tufayli og'ir kasalliklarga va o'limga olib kelishi mumkin. P. vivaxni urg'ochi Anopheles chivinlari tashuvchilar hisoblanadi; erkaklar tishlamaydilar.
  • Plazmodium vivax asosan Osiyo, Lotin Amerikasi va Afrikaning ba'zi joylarida uchraydi.P. vivax Osiyoda paydo bo'lgan deb ishoniladi, ammo so'nggi tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, Markaziy Afrikada yovvoyi shimpanzalar va gorillalar endematik ravishda odam P. vivaxsi bilan chambarchas bog'liq bo'lgan parazitlar bilan kasallangan Ushbu topilmalar odam P. vivaxining Afrika millatidan ekanligini ko'rsatadiOsiyo va Janubiy Amerikadagi bezgak kasalligining 65 foizini plazmodium vivaks tashkil etadi . Plazmodium falciparumdan farqli o'laroq , Plazmodium vivax sporogen rivojlanishni amalga oshirishga qodir.

Ushbu ingichka film Giemsa bilan bo'yalgan mikrograf, etuk Plazmodium vivax trofozoitini ochib beradi . P. vivax trofozoitlari amoeboid sitoplazmani, katta xromatin nuqtalarini va ingichka, sarg'ish-jigarrang pigmentni ko'rsatadi. 

Plasmodium falciparum

  • Plazmodium falciparum - bu odamlarning bir hujayrali protozoan paraziti va odamlarda bezgakni keltirib chiqaradiganeng halokatliPlazmodiy turi. Bu urg’ochi  Anopheles pashshasi chaqishi orqali yuqadi. Bu falciparum bezgak deb ataladigan kasallikning eng xavfli shaklini keltirib chiqaradi va bezgakning barcha holatlarining 50% uchun javob beradi. 
  • Bu tur gorillalarda, taxminan 10 000 yil oldin topilgan Laveraniya bezgak parazitidan olingan. Alphonse Laveran 1880 yilda birinchi bo'lib parazitni aniqlagan va uni Oscillaria malariae deb atagan. Ronald Ross chivinlardan yuqishini 1897 yilda aniqlagan. Jovanni Battista Grassi 1898 yilda urg’ochi anopheles chivinidan odamlarga to'liq yuqishini tushuntirdi
  • Odamga yuqumli bosqichi chivinning so’lak bezidagi sporozoitlardir. Sporozoitlar jigarda ko'payib merozoitlarga aylanadi. Ushbu merozoitlar qizil qon tanachalariga kirib, bezgak alomatlari paydo bo'ladigan trofozoitlar, shizontlar va gametotsitlarni hosil qiladi. Chivinlarda gametotsitlar ookinetga aylanadigan zigotaga jinsiy reproduktsiyadan o'tishadi. Okinet sposozitlardan hosil bo'lgan oositlarni hosil qiladi.

Plazmodium falciparum parazitining makro- va mikrogametotsitlari mavjud. Makro- va mikgametotsitlar ham eritrotsitlar hayot siklining mahsulotidir. Anopheles sp dan keyin bir necha daqiqa o'tgach. vektor gametotsitlarni yutadi, mikrogametotsitlar gametalarni urug'lantira oladigan mikrogametalarga aylanadi.

Plasmodium ovale

  • Plazmodium ovale - bu odamlarda tertian bezgakni keltirib chiqaradigan parazit turi. Bu odamlar yuqtiradigan Plazmodium parazitlarining bir nechta turlaridan biri, shu jumladan bezgak infektsiyasining asosiy sababi bo'lgan Plazmodium falciparum va Plazmodium vivax bilan solishtirganda kam uchraydi va P. falciparumga qaraganda ancha kam xavflidir.
  • Yaqinda P. ovale genetik usullar bilan ikkita kichik turlardan, ya'ni P. ovale pardisi va P. ovale wallikeri iboratligini ko'rsatdi
  • Ushbu tur birinchi marta 1914 yilda Stefan tomonidan 1913 yilning kuzida Hindistonning markazidagi Pachmari sanitariyasida bemordan olingan qon namunasida tasvirlangan va may kantsleri Mayk Kenrik tomonidan Stivenga (u Liverpulda ishlayotgan ) yuborilgan.
  • P. ovale asosan Afrika (saxara atroflari) va Tinch okeanining g'arbiy qismidagi orollarda to'plangan . Ammo P. ovale haqida Filippin, sharqiy Indoneziya va Papua-Yangi Gvineya, shuningdek, Bangladesh, Kambodja,  Hindiston, Tailand va Vetnamda ham qayd etilgan.
  • Bir necha izlanishlarda P. ovalining tarqalganligi boshqa bezgak parazitlariga nisbatan past bo'lgan, bezgak bilan kasallanishning 5% dan kamrog'i P. ovale infektsiyasi bilan bog'liq bo'lgan . Ma'lum bir sharoitda P. ovale yuqori darajada tarqalishi mumkin, chunki Kamerunda o'tkazilgan kamida bitta tadqiqot P. ovale infektsiyasining tarqalishi 10% dan yuqori ekanligini aniqladi . 
  • P. vivax-ga o'xshash bo'lsa-da , P. ovale , Duffy qon guruhi uchun salbiy bo'lgan odamlarni yuqtirishga qodir , bu esa Afrikaning Saxaradagi ko'plab aholisi uchun xosdir. Bu Afrikaning ko'p qismida P. ovale ( P. vivax emas ) ko'proq tarqalishini tushuntiradi . 

Bezgak plazmodiysining hayot sikli.

  • Plazmodiylarning hayot sikli bir-biriga o‘xshash bo‘lib, quyidagicha boradi. Bezgak chivini (Anopheles)ning urg‘ochisi odam qonini so‘rganida (erkak chivinlar qon so‘rmasdan, balki gul nektari bilan oziqlanadi) odam qoniga bezgak plazmodiysining juda ко‘p sporozoitlari o‘tadi. Plazmodiy sporozoitlari 5-8 mkm keladigan juda kichik chuvalchangsimon bir yadroli hujayralar bo‘lib, tuzilishi koksidiyalaming sporozoidariga o‘xshaydi. Lekin konoidi bo'lmaydi. Sporozoitlar qon oqimi bilan butun tanaga tarqalib ketadi. Ular jigar va qon tomirlari endoteliysi (ichki qoplama qavati) hujayralariga kirib olib, trofozoit va shizont stadiyalarini o‘taydi. Jinssiz ko‘payish (shizogoniya) natijasida shizontlardan juda ko‘p bir yadroli hujayralar – merozoitlar hosil bo'ladi. Merozoidar endi zararlangan organning boshqa hujayralariga va qon eritrotsitlariga kirib olib o‘sadi. Parazitning eritrotsitlar gemoglobini hisobiga oziqianib o'sadigan stadiyasi trofozoitlar deyiladi.

Rivojlanishning boshlanish davrida trofozoitlar tanasining markazida vakuol bo‘lganligi sababli uzuk shaklida ko'rinadi. Keyinroq vakuol asta - sekin yo'qoladi va parazit amyobasimon shaklga kiradi. Trofozoitlardan bo‘linib ko'payuvchi shizontlar liosil bo'ladi. 0‘sayotgan trofozoitlarda koksidiyalar merozoitlaridagiga o‘xshash ultratsitostom bo'lishi aniqlangan. Shizontlar eritrotsit hujayrasini to‘ldirib oladi. Parazit eritrotsitlar gemoglobinining bir qismini hazm qiladi; hazm bo‘lmasdan qolgan qismi esa qoramtir pigment melaninga aylanadi. Har qaysi eritrotsitlardagi har bir shizont bo‘linib (shizogoniya) 10-20 merozoit hosil qiladi. Merozoitlar eritrotsitlami yemirib, qon plazmasiga chiqadi va yangi eritrotsitlarga kirib oladi. Jinssiz ko‘payish yana takrorlanadi.

  • Rivojlanishning boshlanish davrida trofozoitlar tanasining markazida vakuol bo‘lganligi sababli uzuk shaklida ko'rinadi. Keyinroq vakuol asta - sekin yo'qoladi va parazit amyobasimon shaklga kiradi. Trofozoitlardan bo‘linib ko'payuvchi shizontlar liosil bo'ladi. 0‘sayotgan trofozoitlarda koksidiyalar merozoitlaridagiga o‘xshash ultratsitostom bo'lishi aniqlangan. Shizontlar eritrotsit hujayrasini to‘ldirib oladi. Parazit eritrotsitlar gemoglobinining bir qismini hazm qiladi; hazm bo‘lmasdan qolgan qismi esa qoramtir pigment melaninga aylanadi. Har qaysi eritrotsitlardagi har bir shizont bo‘linib (shizogoniya) 10-20 merozoit hosil qiladi. Merozoitlar eritrotsitlami yemirib, qon plazmasiga chiqadi va yangi eritrotsitlarga kirib oladi. Jinssiz ko‘payish yana takrorlanadi.
  • Eritrotsitlar yemirilganida qonga melanin bilan birga zaharli raoddalar almashinuv mahsulotlari chiqariladi. Zaharli maxsulotlar ta'sirida odam or­ganizmida moddalar almashinuvi o'zgarib, tana harorati keskin ko‘tariladi va bezgak huruj qila boshlaydi. Bir necha marta jinssiz ko'payish (shizogoniya) siklidan keyin parazit ко‘payishdan to‘xtaydi.

Eritrotsitlarga kirgan merozoitlar o‘sib, shizontlami emas, balki bo'linmaydigan gametotsitlar, ya’ni gamontlar (gameta hosil qiluvchi hujayralar)ni hosil qiladi. Eritrotsitlardagi gametotsitlar ikki tipda: birmuncha yirik makrogametotsitlar va kichikroq mikrogametotsilar bo‘ladi. Gametotsitlaming bundan keyingi rivojlanishi faqat bezgak chivini (Anopheles) tanasida davom etadi. Urg‘ochi chivin qon so'rganida uning ichagida makrogamelotsitlar yirik makrogametalarga aylanadi. Mikrogametotsit yadrosi bo‘linib, 5-6 ta chuvalchangsimon harakatchan va mayda mikrogametalami hosil qiladi. Chivin ichagi bo‘shlig‘ida mikro va makrogametalar qo'shilishadi va urug‘lanish sodir bo‘ladi. Hosil bo‘lgan zigota juda harakatchan bo'lgani sababli ookineta deyiladi. Zigota chivin ichagi devorini teshib kiradi va uning ustki, tana bo‘shlig‘iga qaragan tomoniga o‘tib oladi. Bu yerda zigota elastik po‘st bilan o'ralib, oosistaga aylanadi. Oosista ichak devorida juda tez o‘sadi, uning hajmi bir necha yuz barobar kattalashadi. U o‘sgan sayin yadrosi ham ko‘p marta bo'lina boradi. Bu jarayon oosista ichida juda mayda (14 mkm gacha) ingichka bir yadroli ко ‘p sonli (bitta oosistada 10 minggacha) harakatchan sporozoitlarni hosil bo'lishi bilan tugallanadi. Oosista qobig'i yorilgandan so‘ng sporozoitlar tana bo‘shlig‘i suyuqligi (gemolimfa) ga chiqadi. Tana suyuqligidan sporozoitlar pashshaning so'lak bezlariga, so‘ng so'lak chiqaruvchi naylarga o‘tib oladi. Chivin chaqqanda parazitlar yana odam qoniga o‘tadi va jinssiz siki qayta boshlanadi.

  • Eritrotsitlarga kirgan merozoitlar o‘sib, shizontlami emas, balki bo'linmaydigan gametotsitlar, ya’ni gamontlar (gameta hosil qiluvchi hujayralar)ni hosil qiladi. Eritrotsitlardagi gametotsitlar ikki tipda: birmuncha yirik makrogametotsitlar va kichikroq mikrogametotsilar bo‘ladi. Gametotsitlaming bundan keyingi rivojlanishi faqat bezgak chivini (Anopheles) tanasida davom etadi. Urg‘ochi chivin qon so'rganida uning ichagida makrogamelotsitlar yirik makrogametalarga aylanadi. Mikrogametotsit yadrosi bo‘linib, 5-6 ta chuvalchangsimon harakatchan va mayda mikrogametalami hosil qiladi. Chivin ichagi bo‘shlig‘ida mikro va makrogametalar qo'shilishadi va urug‘lanish sodir bo‘ladi. Hosil bo‘lgan zigota juda harakatchan bo'lgani sababli ookineta deyiladi. Zigota chivin ichagi devorini teshib kiradi va uning ustki, tana bo‘shlig‘iga qaragan tomoniga o‘tib oladi. Bu yerda zigota elastik po‘st bilan o'ralib, oosistaga aylanadi. Oosista ichak devorida juda tez o‘sadi, uning hajmi bir necha yuz barobar kattalashadi. U o‘sgan sayin yadrosi ham ko‘p marta bo'lina boradi. Bu jarayon oosista ichida juda mayda (14 mkm gacha) ingichka bir yadroli ко ‘p sonli (bitta oosistada 10 minggacha) harakatchan sporozoitlarni hosil bo'lishi bilan tugallanadi. Oosista qobig'i yorilgandan so‘ng sporozoitlar tana bo‘shlig‘i suyuqligi (gemolimfa) ga chiqadi. Tana suyuqligidan sporozoitlar pashshaning so'lak bezlariga, so‘ng so'lak chiqaruvchi naylarga o‘tib oladi. Chivin chaqqanda parazitlar yana odam qoniga o‘tadi va jinssiz siki qayta boshlanadi.
  • Shunday qiiib, bezgak plazmodiylarining hayot sikli faqat xo'jayinlar (chivin va odam) organizmida o‘tadi. Shuning uchun u noqulay tashqi muhitdan himoyalanishga imkon beruvchi qattiq po‘st bilan qoplangan spora hosil qilmaydi.

Bezgak plazmodiumining hayot aylanishi:

Bezgak plazmodiumining hayot aylanishi:

1 -sporozoitlar, 2-4-jigarda shizogoniya (2 -sporozoit jigar hujayrasini ishg'ol qilish, 3 - o'sayotgan ko'p yadroli shizont, 4 -shizontning parchalanishi merozoitlar), 5-9 -eritrotsitlar shizogoniyasi, 10 - merozoitlar,11-12 -gametogoniy va gamont shakllanishi, 13 -makrogamont,14 -mikrogamont, 15 - mikro-gametaning shakllanishi (parchalanish),16 - kopulyatsiya, 17 - zigota, 18 - zigota (ookineta),19 - chivinning ichak devoriga ookinetning kirib borishi,20 - ookinetaning chivinning ichaklari tashqi devorda oosistaga aylanishi, 21-23 -oosistalarning rivojlanishi,24 –oosistadan chiqib ketadigan sporozoitlar, 25 – sporozoitlar chivinning so’lak bezlarida.

Plasmodium merozoitining tuzilishi.

Bezgak kasalligining oldini olish choralari.

  • Bezgak yer yuzida eng keng tarqalgan kasalliklardan biri bo'lib, asrlar davomida juda ko‘p odamlaming yostig'ini quritgan. 19-acp oxirigacha kasallikning sabablari noma’Ium bo‘lib kelgan. Faqat 19-asr oxirida va 20-asr boshlarida bezgak paraziti aniqlanib, uning hayot sikli o'rganilgach, kasallikka qarshi kurash olib borish imkoni tug'ildi.
  • Bizning mamlakatimizda bezgakka qarshi kurash birdaniga bir qancha yo'nalishda olib borildi. Birinchi navbatda bezgak bilan kasallangan hamma kishilar maxsus sistema asosida majburiy davolanish kurslaridan o‘tkazildi. Bezgak chivinining tez ko‘payishini oldini olish maqsadida ko‘lmak suvlar va botqoqliklar quritildi. Chivinlar va ularning lichinkalari turli usullar bilan shu jumladan kimyoviy vositalar yordamida qirib tashlandi. Bu tadbirlar natijasida XX asming o'rtalariga kelib bezgak kasalligi o'lkamizda butunlay tugatildi.

Keyingi paytlarda chivinlarga qarshi kurashning biologik metodlari tobora ko'proq yoyilmoqda. Xususan, iqlim bir muncha iliq bo'lgan joylarda bezgak chivini lichinkasini yo'qotish uchun hovuz va ko'llarda gambuziya balig'i ko'paytirilmoqda. Shuning bilan birga bezgak yuqtiruvchi chivinlarga qarshi genetik metodlar ham ishlab chiqildi. Buning uchun erkak chivinlar yig'ib, rentgen nuri ta’sirida sterillangach, tabiatga qo'yib yuboriladi. Bu erkak chivinlar urg‘ochisini urug'lantiradi, lekin umg'langan tuxumdan lichinka rivojlanib chiqmaydi, ya’ni tuxumdan chiqqan lichinka normal rivojlana olmaydi.

  • Keyingi paytlarda chivinlarga qarshi kurashning biologik metodlari tobora ko'proq yoyilmoqda. Xususan, iqlim bir muncha iliq bo'lgan joylarda bezgak chivini lichinkasini yo'qotish uchun hovuz va ko'llarda gambuziya balig'i ko'paytirilmoqda. Shuning bilan birga bezgak yuqtiruvchi chivinlarga qarshi genetik metodlar ham ishlab chiqildi. Buning uchun erkak chivinlar yig'ib, rentgen nuri ta’sirida sterillangach, tabiatga qo'yib yuboriladi. Bu erkak chivinlar urg‘ochisini urug'lantiradi, lekin umg'langan tuxumdan lichinka rivojlanib chiqmaydi, ya’ni tuxumdan chiqqan lichinka normal rivojlana olmaydi.
  • Bezgak plazmodiysi sutemizuvchilarda va qushlarda ham uchraydi. Hayvonlarga bezgak parazitini Aedes, Culex va boshqa avlodga kiruvchi chivinlar tarqatadi. Masalan, Aedes chivini tovuqlar qonida paiazitlik qiluvchi bezgak plazmodiysi (P.galli) ni tarqatadi. Bu parazit tropik mamlakatlarda tovuqlar orasida epizootiyaga sabab bo'lishi mumkin.

E’tiboringiz uchun raxmat


Download 1.72 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling