Reja: • Salomatlikni xavfli omillari va turmush tarzi hàqèäà


Download 28.82 Kb.
Pdf ko'rish
Sana02.03.2018
Hajmi28.82 Kb.

MAVZU. 

 

Axoli salomatligi va 



turmush tarzi 

REJA: 

•  


Salomatlikni xavfli omillari va turmush tarzi hàqèäà 

tushuncha: 

• Turmush tarzini belgilovchi ijtimoiy-iqtisodiy  

kategoriyalar: 

• Salomatlikni bevosita turmush tarziga bog‘liqligi 

hàqèäà tushunchalar; 

• Xavfli risk omillar xaqida tushuncha 

• Tibbiy faollik va sog‘lom turmush tarzini 

shakillantirish  

 


 

Salomatlikni xavfli omillari va  

turmush-tarzi hàqèäà tushuncha. 

Turmush tarzi deganda tarixiy 

taraqqiyot jarayonida vujudga kelgan 

insonlarning xayot faoliyati  ya'ni 

ularning moddiy va ma'naviy 

soxalardagi faoliyatlarining o‘ziga xos 

xususiyatlari tushuniladi.ki 


 

Odatda faoliyatning qóéèäàãè asosiy 

shakillari farqlanadi: 

Mexnat, siyosiy-ijtimoiy, bilim olish, 

madaniy tarbiyaviy va boshqalar, 

garchi umumlashgan xolda ularni 2-

guruxga ya'ni mexnat faoliyati, 

mexnat faoliyati bilan bog‘liq 

bo‘lmagan turlariga ajra 


 

Mehnat yoki ishlab chiqarish faoliyati deganda qóéèäàãèëàðíè 

farqlash mumkin: mehnatni tashkil etish, mehnatning turi, 

hàðàêòåðè, tarkibi mazmuni va boshqalar. 

 

Mehnatni mazmuni o‘rganilganda,  



ishlab chiqarish: ayrim soha turlar, bajarilayotgan jarayon, 

hàðàêòåðèãà ko‘ra jismoniy intelektual mexnat, ruhiy emotsional 

zo‘riqish, mehnat rejimi uning  mehanizatsiyalashgan, 

ovtomatlashganligi va boshqalarga ajratilgan hîëäà   o‘rganiladi.nat 

yoki ishlab chiqarish faoliyati deganda qóéèäàãèëàðíè farqlash 

mumkin: mehnatni tashkil etish, mehnatning turi, hàðàêòåðè, tarkibi 

mazmuni va boshqalar. 

 

Mehnatni mazmuni o‘rgakin. 



 

 

 

Turmush tarzini belgilovchi ijtimoiy-iqtisodiy kategoriyalarga 

qóéèäàãèëàð kiradi: 

 

•  


1. Iqtisodiy kategoriya bunga aholining real daromatlari, uy-joy, tibbiy 

xizmat bilan ta'minlanganligi hàqèäàãè tushunchalar, protsessiar kiradi. 

• 2. Sotsial kategoriya –xayotning turmushning sifati, bunda moddiy va 

ma'naviy farovonlik sifat jixatida baholanadi, uy sharoiti, ovqatlanish, dam 

olish ish sharoitining qóëëàéëèãè va sifati ko‘rinishlar kiradi. 

• 3. Sotsial psixologik kategoriya bunda insonning etik ahloqiy xulqi, 

individual xususiyatlari, xayot faoliyatidagi aktivligi tushuniladi. 

• 4. Sotsial-iqtisodiy kategoriya bunda jamiyatning yashash tartibi, turmushi, 

madaniyati tus 


 

 

Salomatlikni bevosita turmush tarziga 



bog‘liqlig Chuniladi. 

 

 

   Axoli salomatligiga ta'sir etuvchi, uni belgilovchi 



o‘zgaruvchan ijtimoiy sharoitlarning, omillarining turli 

tumanligi, murakkabligi tufayli insonlarning urf odati, xatti-

xarakati, hà¸òèé faolligini salomatlik ko‘rsatkichlariga ta'sirini 

inobatga olgan hîëäà ijtimoiy gigiena tadqiqotlarni o‘tkazish 

talab etiladi. Bundan tashqari aholi salomatligini ayrim 

ko‘rsatkichlar, indekslar bilangina baholanib qîëìàñäàí u  

murakkab  kompleks sistemalar yig‘indisidan iborat. Uni 

o‘rganish uchun esa klinik, psixologik, sotsiologik, sanitariya-

gigienik, matematika statistik tadqiqot usullaridan foydalanish 

lozim.i. 

 


 

  Bunday tadqiqotlar nafaqat aholi uning ayrim 

guruxlari salomatligiga ta'sir etuvchi ijtimoiy 

omillarni hàð tomonlama to‘liq taxlil etishga 

imkon yaratibgina qîëìàñäàí balki bir butun 

turmush tarzining tibbiy ijtimoiy qèðàëëàðèíè, 

aholi ayrim ijtimoiy guruxlarning faoliyat turlarini 

faolligini keng qèððîëàðèíè o‘rganishga imkon 

berad 


 

Xavfli risk omillar hàqèäà tushuncha. i. 

 

 



    Ташқи мухит омиллари аҳоли саломатлигини 

белгиловчи асосий омиллардан биридир. Айниқса 

охирги йилларда ушбу соҳани ўрганиш учун кўпгина 

илмий изланишларни олиб борилаётганлиги бу 

масалага катта эътибор берилаётганлигидан далолат 

беради. Хозирги кунда юзага яқин хавфли омиллар 

аниқланган, аммо уларнинг ичидан энг муҳим, 

биринчи навбатда касалликларни келтириб чиқарувчи 

омилларни аниқлаш талаб этилади. Бундай 

омилларни аниқлаш уларга қàðøè мақсадли курашиш 

бирламчи профилактик тадбирларни ўтказиш учун асос 

бўлиб хизмат қèëàäè.  Бу масаланинг муҳимлиги 

шундан иборатки кўпгина сурункали ноэпидемик 

касалликларни келиб чиқишида,  тарқалишида бир-

бирига ўхшаш бир-хил омилларнинг  таъсири катта 

эканлиги аниқланди. 

 


 

Tibbiy faollik va sog‘lom turmush tarzini 

shakillantir 

ish.Tibbiy faollik deb aniq olingan ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy  

shart sharoitlarga jamiyat  munosabatlariga, jamiyatdagi 

ishlab chiqarish usullariga, shaxs va jamiyat salomatligiga 

bog‘liq xolda namoyon bo‘ladigan insonlar faoliyati 

ko‘rinishlarining eng tipik xarakterli tomonlariga aytiladi. 

U sog‘liqni saqlash muassasalarining aholini davolash va  

axoli orasida profilaktik maqsadda olib borilayotgan 

ishlarni o‘z ichiga oladi. 

Buning asosiy elementlaridan biri sifatida insonlarning o‘z 

salomatligiga, o‘zgalar salomatligiga bo‘lgan  munosabati,  

vrachlar  tibiyot  xodimlari tavsiya etgan buyurgan muolaja, 

davolash profilaktika muassasalariga murojati tus 



 

Aholi salomatligini saqlash va uni 

yanada yaxshilashda boshqa omillarning 

rolini inkor etmagan hîëäà, turmush 

tarzining ahamiyati beqiyos ekanligini 

alohida takidlash lozim. Shuning uchun 

aholi orasida sog‘lom turmush tarzi 

ko‘nikmalarini hîñèë qèëèø, ularning 

orasida kasalliklarni, nogironlikni o‘limni 

kamayishiga, o‘rtacha umrni uzayishiga 

olib keladi. huniladi. 

 


 

Shunday qèëèá, turmush tarzi 

odamlar faolligi yoki ularning tipik 

faoligi yoki ularning tipik faoliyatini 

miqdor va sifat tomonlarini uzviy 

birlikdagi ko‘rinishi bo‘lib, u ishlab 

chiqarish kuchlari  va ishlab chiqarish 

munosabatlarining  rivojlanganlik 

darajasini namoyon qèëàäè. 

 


 

Nazorat savollari. 

 

1. Salomatlik tushunchasini ifodasi. 



• 2. Jamiyat salomatligini baholovchi 

ko‘rsatkichlarga nimalar kiradi. 

• 3. Turmush tarzini tashkil etgan faoliyat turlariga 

nimalar kiradi. 

• 4. Turmush tarzini belgilovchi kategoriyalarga 

nimalar kiradi. 

• 5. Aholi salomatligiga ta'sir etuvchi kompleks 

omillar guruxiga nimalar kiradi. 

• 6. Tibbiy faollik tushunchasiga ta'rif bering. 

• 7. Tibbiy faollikning ko‘rinishlari nimalarga 



bog‘liq bo‘la 


Download 28.82 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling