Saavtomobilo gzebis departamenti


Download 4.91 Mb.
Pdf ko'rish
bet5/10
Sana10.01.2019
Hajmi4.91 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

2.5.1.
proeqtis farTobis landSafti (habitatebi)
proeqtis farTobze bunebrivi mcenareuloba Sedgeba imeruli muxis
tyeebisgan
maradmwvane
qvetyiT.
samtredia-grigoleTis
avtomagistrali
ganlagebulia am landSaftis viwro zolze.
samxreTidan ams esazRvreba
mTiswineTi, romelic kolxuri teniani, maradmwvane subtropikuli tyeebiT
aris
dafaruli.
CrdiloeTidan
koridors
esazRvreba
Savi
muryanis
daWaobebuli tyeebiT dafaruli dablobi xavsiani da lelqaSiani WaobebiT.
n. beruCaSvilis rukis mixedviT yvela es landSafti gaerTianebulia erT
qvetipSi, romelsac ewodeba ”kolxeTis dablobis landSafti Savi muryanis
daWaobebuli tyeebiT da xavsiani WaoebebiT da mTiswineTis rcxilnar-
muxnari
tyeebiT,
romlebsac
enacvleba
wiflnar-wablnari,
muxnar-
Zelqvnari da polidominanturi tyeebi maradmwvane qvetyiT”.
aRsaniSnavia, rom mSeneblobis adgilas bunebrivi mcenareuli safari
TiTqmis mTlianad ganadgurebulia. miwis
didi nawili gadaqceulia saxnav-
saZovrebad. tyis narCenebi nadgurdeba sawbvavd SeSis Segrovebis, saqonlis
da Rorebis
gamo. qarsacavi zoli ZiriTadad Sedgeba xeebis egzotikuri
saxeobebisgan da adgilobrivi buCqnarisgan, rogoricaa mayvali, ekalRiWi
da sxva.

85
I ruka – proeqtis farTobis landSaftebi (ekosistemebi)
1 – dablobi, dafaruli Savi muryanis daWaobebuli tyeebiT xavsiani da leqaSiani
WaobebiT;
2 – dablobi, dafaruli imeruli muxis tyeebiT maradmwvane qvetyiT.
7 – mTiswineTi, dafaruli kolxuri Warbteniani maradmwvane subtropikuli tyeebiT
48 
dablobi, dafaruli xavsiani da lelqaSiani WaobebiT;
muqi nacrisferi adgilebi – qalaqebi; Sia nacrisferi adgilebi - soflebi
2.5.2. ekosistemebi,
saxeobebis
kompleqsebi
da
saxeobebi,
romelic
saWiroebs
dacvas
samtredia-grigoleTis
avtomagistralis
koridoris
gadakveTaze.
calkeuli saxeobebis da saxeobaTa kompeqsebis gavrcelebis farglebi
xSirad
emTxveva
biotopebis
an
landSaftebis
sazRvrebs.
landSaftebi
mozaikurad
aris
ganlagebuli
TiToeuli
fizikur-geografiuli
an
zoogeografiuli regionebis farglebSi.kavkasiis, da kerZod saqarTvelos,
landSaftebis ganawilebis saukeTeso sistemebi ekuTvnis kecxovels (1957,
1973), gulisaSvils da sxvebs (1975), sokolovs da tembotovs (1989). Tumca aq
Cven SegviZlia SedarebiT martivi sistemis gamoyeneba, rac ufro Sesabamisi
iqneba zoologiuri TvalsazrisiT.
samtredia-grigoleTis
avtomagistralis
gaswvriv
ganlagebuli
ZiriTadi ekosistemebia:
industriuli da qalaqis farTobebi. zogjer Zvel sawarmoo SenobebSi
(sawyobebSi, sardafebSi, sxvenSi da sxva)
aris
frinvelebis an Ramurebis
sabudrebi.
am
SemTxvevaSi
aucilebelia
specialuri
zoomebis
miReba
frinvelTa
an
cxovelTa
masiuri
daRupvis
Tavidan
asacileblad,
gansakuTrebiT Tu es saxeobebi kanoniT aris daculi (magaliTad Setanilia
wiTels nusxaSi). mokle savele kvlevis dros (6-10 noemberi) momavali

86
avtomagstralis
siaxloves
ar
iqna
aRmoCenili
daculi
saxeobebis
sabudrebi an sacxovreblebi mitovebul SenobebSi.
soflis landSaftebi moicavs samtredia-grigoleTis avtomagistralis
koridoris udides nawils. damuSavebuli miwebi mravali saxeobis cxovelis
da
frinvelis
(romlebic
budoben
tyeebSi
an
moZraoben
migraciis
marSrutebze) kvebis adgilas warmoadgens. rogorc wesi, aq Seqmnilia arc
Tu ise mravalferovani da mravalricxovani, magram mdgradi cxovelTa
kompleqsebi.
garkveuli mniSvneloba aqvs veluri cxovelebis kompleqsebs,
romlebic
warmoqmnilia
saZovrebze
da
saTibebze.
ZiriTadad
isini
dakavSirebulia
garSemo
bunebriv
landSaftSi
arsebul
saxeobaTa
kompleqsebTan. aq gvxvdeba mravali daculi saxeoba.
dagegmili
avtomagistrali
ZiriTadad
gadis
sasoflo-sameurneo
miwebze da dasaxlebul adgilebSi:
 simindis mindvrebi da saZovrebi daSrobil miwebze ganlagebulia
samSeneblo koridoris mTels sigrZeze. saZovrebi da saxnavi miwebi
warmoadgens
mtacebeli
frinvelebis
sakveb
adgils.
gansakuTrebiT
mniSvnelovania
es
adgilebi
molivlive
mtacebeli
frinvelebis
gazafxuli-Semodgomis migraciisas,
radgan
es aris maTi gaCerebis
adgili da mziT gamTbari zedapiridan zemoT adis
haeris aRmavali
nakadebi.
 frinvelebi
iyeneben
nebismier
nagebobas
qandarebad.
amgvarad,
frinveebi
mudmivad
gamoiyeneben
samtredia-grigoleTis
avtomagistralis ganaTebis boZebs.
 ramdenime adgilas ganlagebulia sakarmidamo nakveTebi, sadac
gaSenebulia xexilis baRebi da Txili, magaliTad soflebSi tabanaTi
da
xidmaRala. mWidro dasaxlebis da ezoebsa da baRebSi saqmianobis
gamo
am
adgilebSi
iSiviaTi
da
safrTxis
qveS
myofi
saxeobebis
raodenoba
Semcirebulia.
savele
kvlevis
dros ar
dafiqsirebula
kanoniT daculi saxeobebis arseboba.
 yofili
Cais
plantaciebi,
romlebic
topografiul
rukebzea
miTiTebuli, gadaqceulia saZovrebad. Sesabamisad, aq mcirea cxovelTa
populacia. am adgilebSi ar dafiqisrebula kanoniT daculi saxeobebis
arseboba.
 samSeneblo koridoris bolo 2 km-iani monakveTi emTxveva Zvel
saavtomobilo gzas ganadgurebuli saZovrebis gavliT.
es monakveTi
xidmaralas Tevzis guburebis napirebzea ganlagebuli. Tevzis guburebi
migrirebadi Ffrinvelebis gaCerebis da bevri maTganis gamozamTrebis
adgilia.

87
samtredia-grigoleTis
avtomagistrali
ramdenime
adgilas
kveTs
Warbtenians adgilebs (daWaobebuli mdeloebi da Waobebi). yvela Warbtenian
adgilas binadrobs xerxemliani da uxerxemlo cxovelebis iSviaTi da
endemuri jiSebi da cxovelTa mowyvladi kompleqsebi. Warbteniani adgilebi
mniSvnelovania,
rogorc
mravali
saxeobis
saarsebo
garemo,
kvebis,
migraciis dros gaCerebis an gamozamTrebis adgili.
am
ekosistemis
yvelaze
mniSvnelovani
nawiliebia
(aRmosavleTidan
dasavleTisken):
 md. loRobas Waobebi (3-4 km-s Soris) – daWaobebuli farTobi da
guburebi nawilobriv Ria wylis zedapiriT;
 narionalis tbebis Warbteniani teritoriebi da TviTon tbebi. isini
ar aris saerTaSoriso mniSvnelobis Warbteniani teritoriebi (ramsaris
konvenciiT daculi adgilebi);
 xidmaRalas
Tevzis
guburebi
aris
nawilobriv
damSrali,
wyalmcenareebiT dabinZurebuli
da nawilobriv Ria wylis zedapiris
mqone xelovnurad mowyobili TevzsaSenebi.
danarCeni Warbteniani teritoriebi, warmoadgens avtomagistralis mier
gadakveTili mdinareebis da arxebis
Walebis fragmentebs da mcire Waobebs
avtomagistralis gayolebaze.
fiCori-paliatomis
Warbteniani
teritoria
(md.
rionis
samxreTiT
palistomis
da
imnaTis
tbebis
da
garemomcveli
Waobebis
CaTvliT
samtredia-baTumis
gzis
daWaobebuli
tyis
sazRvrebamde)
iTvleba
daSorebul
ekologiur
receptorad.
avtomagistralis
mSeneblobam
da
eqspluataciam SeiZleba masze gavlena moaxdinos. es farTobi warmoadgens
1999 wels Seqmnili kolxeTis erovnuli parkis nawils. aq ganlagebulia
yofili kolxeTis saxelmwifo nakrZali (500 ha), romelic 1947 wels Seiqmna
da amJamad miekuTvneba erovnul parks, rogorc mkacrad daculi zona.
saqarTvelom xeli moawera ramsaris konvencias (SeuerTda konvencias
1996 wlis 30 maiss). zemoaRniSnuli Warbteniani teritoriebi Setanilia
saerTaSoriso
mniSvnelobis
Warbteniani
teritoriebis
siaSi,
rogorc
ramsaris saiti #893 “centraluri kolxeTis Warbteniani teritoriebi”.
ramsaris saiti moicavs is 33 710 h-as da wylis 22 000 ha-s. zogadad,
ramsaris saiti kolxeTis erovnuli parkis teritorias moicavs, Tumca
parkis da saitis moyvaniloba gansxvavdeba da maTi sazRvrebic bevrgan ar
emTxveva erTmaneTs. saiti #893 ramsaris yvelaze didi saitia saqarTvelos
teritoriaze.
es farTobi mdidaria mesameuli periodis reliqturi da endemuri
saxeobebiT. am adgilas Tavs iyris frinvelebi migraciis dros. Warbteniani
teritoriebi Waobis da wylis frinvelebis gaCerebis adgilia da kvebis

88
adgils
warmoadgens
mtacebeli
frinvelebis
mravali
saxeobisTvis.
erovnuli
parkis
Warbteniani
teritoriebi
mniSvnelovania
mozamTre
frinvelebisTvis.
am
farTobebze
arsebuli
dablobis
warbteniani
teritoriebis cxovelTa kompleqsebi ukiduresad mowyvladia dabinZurebis
mimarT. am farTobebze binadrobs Waobis kus
(Emys orbicularis) yvelaze
dasavleTiT gavrcelebuli populacia.
samSeneblo
koridori
ganlagebulia
erovnuli
parkis
samxreT
sazRvris
gaswvriv.
sazRvarTa
daSoreba
meryeobs
220
metridan
(grigoleTSi) 7.7km-mde (sofel qvemo CibaTTan). avomagistrlsa da ramsaris
saitis
sazRvars
Soris
yvelaze
mcire
manZili
aris
1400m
sofel
axalsofelTan md. uskubanTan da 3.5km xidmaRalas Tevzis guburebTan.
avtomagistrali kveTs mravalricxovan mcire mdinareebs, sairigacio arxebs
da sadrenaJo Txrilebs. am farTobidan mTeli wyali Caedineba paliastomis
tbaSi
Warbteniani
teritoriebis
gavliT.
aqedan
gamomdinare,
Tu
ekologiurad saSiSi nivTierebebiT datvirTul avtomobils avaria mouva,
es daazianebs Warbtenian teritoriebs. aRsaniSnavia, rom avtomagistralis
mSeneblobas da eqspluatacias erovnuli parkis samxreT sazRvris gaswvriv
eqneba garkveuli uaryofiTi zemoqmedeba daculi teritoriebis faunaze da
ekosistemebze.
mdinaris
napiris
ekosistema
Cveulebriv
gansxvavdeba
mimdebare
landSaftisgan
maRali
tenianobiT,
naklebad
ganviTarebuli
niadagis
safariT, zogjer ufro ganviTarebuli buCqnariT da sasoflo-sameurneo
miwebis naklebobiT. es skosistema Cveulebriv qmnis viwro zols mdinaris
gaswvriv
da
misi
sigane
ramdenime
aseul
metrs
Seadgens.
Cveulebriv
mdinaris
napiris
ekosistembi
Zalze
gansxvavebulia
saxeobaTa
Semadgenlobis mixedviT. mravali saxeobisTvis es aris TavSesafari da
sakvebi
adgili.
am
ekosistemis
cxovelTa
Tansazogadoeba
SeiZleba
daziandes, Tu ganadgurdeba mcenareuli safaris didi nawili.
proeqtis
farTobze
arsebuli
mdionareebis
CamonaTvali
aRmosavleTidan dasavleTisn moicavs Semdeg mdinareebs: oWofa, loRoba,
cxeniswyali,
rioni,
xeviswyali,
fiCori,
oragvisRele,
mtrediswyali,
lesiswyali, wyalwiTela, sviana, uskubani da sxva, aseve maTi Senakadebi
karavis
Rele
da
sxva.
avtomagistrali
gadis
md.
sufsas
siaxloves
(daaxloebiT 100m). garda amisa magistrali kveTs mraval arxs da sadrenaJo
Txrils.
maT
Soris
yvelaze
didi
arxebia
Saviswyali,
natexis
arxi,
wyalwiTelas arxi. magistrali gadis didi arxis axlos.
avtomagistralis
zemoqmedeba
gansakuTrebiT
Zlieri
iqneba
im
adgilebSi, sadac samSeneblo koridori ganlagebulia wylis nakadebTan
axlos. esenia md. rioni, didi arxi, md. sufsa. Tu moxdeba avtosagzao
SemTxveva samtrediidan md. rionis xidamde monakveTze, es gavlenas moaxdens

89
md.
rionis
Walaze.
sxva
mdinareebis
Walebze
zemoqmedebas
moaxdens
magistralis mSenebloba da eqspluatacia.
mtknari wylis ekosistemebi. gansakuTrebuli yuradReba unda mieqces
Tevxebis,
amfibiebis
da
uxerxemloebis
Tanasazogadoebebs.
amgvari
ekosistemebi
sensitiuria
samtredia-grigoleTis
avtomagistralis
mSeneblobiT
da
eqspluataciiT
gamowveuli
zemoqmedebis
mimarT.
samSeneblo samuSaoebisas sawvavis gaJonva, WalaSi samuSaoebis warmoebisas
an
satvirTo
manqanebis
mier
mdinaris
gadakveTisas
wylis
amRvreva
uaryofiT zemoqmedebas moaxdens am ekosistemebze. samtredia-grigoleTis
avtomagistrali kveTs 13-ze met mdinares da Reles (ix. zemoT) da mraval
arxs.
faunis struqturis Taviseburebis Sesabamisad, samSeneblo koridoris
farglebSi arsebuli yvela habitati iyofa Semdeg ekosistemebad:
saZovrebi
da
simindis
mindvrebi
kolxeTis
dablobis
daSrobil
farTobebze (samtrediidan
sofel grigoleTamde) mniSvnelovani kvebis
adgilia migrirebadi frinvelebisTvis, gansakuTrebiT molivlive mtacebeli
frinvelebisTvis migraciis dros.
naxevrad bunebrivi biotopebis mcire ubnebi – Warbteniani teritoriebi,
Walis tyeebi, Zveli qarsacavi zolebis narCenebi da mdeloebi proeqtis
mtels farTobzea mimofantuli. isini aseve mniSvnelovania migrirebadi
frinvelebisTvis, RamurebisTvsi da sxva ZuZumwovrebisTvis.
Warbteniani teritoriebi warmoadgens mravali saxeobis tavSesafars,
sakveb adgils, gaCerebis adgils migraciisas da gamozamTrebis adgils.
Warbtenian teritoriebs Soris yvelaze mniSvnelovania narionalis tbebi da
xidmaRalas
guburebi.
aq
binadroben
is
xerxemliani
da
uxerxemlo
saxeobebi da ikvebeba da migraciis Cerdeba frinvelTa mravalis saxeoba.
2.5.3.
cxovelTa
saxeobebis
Semadgenlobis
zogadi
daxasiaTeba
taqsonomiuri jgufebis mixedviTY
ZuZumwovrebi
saqarTveloSi gvxvdeba ZuZumwovrebis 108 saxeoba. isini miekuTvneba
64
gvars, 28 ojaxs da 7 rigs. 4 saxeoba savaraudod ar gvxvdeba sadme sxvagan
saqarTveloSi.
7
saxeobam
ganicada
aklimatzacia
saqarTveloSi
an
SemoaRwia saqarTveloSi mimdebare teritoriebze aklimatizaciis Semdeg
(buxnikaSvili, kandaurovi, 1997, 2002; gurieliZe 1997).
samtredia-grigoleTis avtomagistrali kveTs daaxloebiT 55 saxeobis
is ZuZumwovrebis gavrcelebis ares. kidev ramdenime saxeoba dafiqisrebulia
lanCxuTis da abaSis raionebSi, magram amJamad samSeneblo koridorSi maTi

90
gamoCena naklebad savaraudoa.
samSeneblo koridoris farglebSi ar aris
ganlagebuli
safrTxeSi
myofi
ZuZumwovrebis
habitatebi.
samtredia-
grigoleTis avtomagistralis mSenebloba-eqspluataciam SeiZleba gavlena
moaxdinos kanoniT daculi zogierTi saxeobis populaciaze an calkeul
cxovelebze an zemoqmedebis zonaSi avtosagzao SemTxvevam SeiZleba gavlena
moaxdinos Soreul ekologiur receptorebze. es saxeobebia wavi (Lutra lutra),
Ramurebis ramdenime saxeoba da Tu gaJonavs didi raodenobiT navTobi an
sawvavi mdinareebSi
rioni da
sufsa, uaryofiTi zemoqmedebis qveS
moxvdeba delfinebis sami saxeoba Savi zRvis afalina (Tursiops truncatus),
Cveulebrivi
delfini
(Delphinus delphis),
zRvis
Rori
(Phocoena phocoena).
avtomagistralis mSeneblobis da eqspluataciis dros SeiZleba uaryofiTi
zemoqmedebis qveS moxvdes populaciis nawili an calkeuli cxovelebi, Tu
moxdeba
avtosagzao SemTxveva mSeneblobis zonaSi (zogierTi saSualo
zomis mtaceblis kvebis strategia, mkvdari cxovelebis gzidan areba, iwvevs
sikvdilianobis zrdas).
ar aris gamoricxuli calkeuli mura daTvis gamoCena (Ursus arctos). ar
arsebobs
monacemebi
kvlevis
arealSi
enotisebri
ZaRlis
(Nyctereutes
procyonoides
) da enotis (Procyon lotor) arsebobis Sesaxeb, magram maTi gamoCenac
ar unda iqnes gamoricxuli.
samtredia-grigoleTis
avtomagistralis
samSeneblo
koridorSi
arsebuli
is
ZuZumwovrebidan
yvelaze
mowyvladia
Ramura
(Chiropter).
RamurebisTvis Znelia
gamravlebis adgilebis povna. isini xSirad qmnian
did koloniebs SenobebSi da/an xeebis fuRuroebSi gzis gaswvriv. amgvari
koloniebi
SeiZleba
ganadgurdes
gzis
gafarToebis
da
gawmendis
samuSaoebis dros. garda amisa, navTobis gaJonvam SeiZleba gaanadguros
koloniis sakvebi resursebi da Semcirdeba naSierebis raodenoba. Ramurebis
erT-erTi
saxeoba,
romelic
avtomagistralis
gaswvriv
binadrobs,
Setanilia saqarTvelos wiTel nusxaSi da bunebis dacvis saerTaSoriso
kavSiris (IUCN) wiTel nusxaSi, rogorc mowyvladi (evropis ZuZumwovarTa
atlasi 1999, safrTxis qveS myofi cxovelebis wiTeli nusxa, IUCN, 1994,
2003). avtomagistralis mSeneblobasTan da eqspluataciasTan dakavSirebuli
zemoqmedebis SefasebisTvis aucilebelia zafxulis kvebis da gamravlebis
da gamozamTrebis adgilebis dadgena. saqarTveloSi arsebuli yvela Ramura
Setanilia bonis konvenciis II danarTSi da daculia EUROBATS SeTanxmebiT.
proeqtis farTobze aRnusxulia Ramurebis 13 saxeoba.
cxrili 1.
Ramurebis saxeobebi, romlebic gvxvdeba samtredia-grigoleTis
avtomagistralis marSrutze.
N
saxeoba – laTinuri
dasaxeleba
inglisuri
dasaxeleba
qarTuli
dasaxeleba
binadrobis
adgili

91
N
saxeoba – laTinuri
dasaxeleba
inglisuri
dasaxeleba
qarTuli
dasaxeleba
binadrobis
adgili
xis
fuRuro
Senoba
1 Rhinolophus
ferrumequinum
Greater Horseshoe
Bat
დიდი ცხვირნალა
+
2 Myotis blythii
Lesser Mouse-eared
Bat
ყურწვეტა
მღამიობი
+
3 Myotis mystacinus
Whiskered Bat
ულვაშა მღამიობი
+
4 Myotis daubentonii
Daubenton's bat
წყლის მღამიობი
5 Pipistrellus pipistrellus
Common Pipistrelle
ჯუჯა ღამორი
+
6 Pipistrellus pygmaeus
Pygmy Pipistrelle
პაცია ღამორი
+
7 Pipistrellus nathusii
Nathusius's Pipistrelle
ტყის ღამორი
+
8 Pipistrellus kuhlii
Kuhl's Pipistrelle
კულის ღამორი 
+
9 Nyctalus noctula
Common Noctule Bat
მეღამურა
+
10 Nyctalus lasiopterus
Greater Noctule Bat
გიგანტური
მეღამურა
+
11 Nyctalus leisleri
Leisler’s Noctule Bat
მცირე მეღამურა
+
12 Barbastella barbastellus
Western Barbastelle
ევროპული
მაჩქათელა
+
13 Eptesicus serotinus
Serotine Bat
მეგვიანე
+
savele kvlevis dros (2012 wlis 6-11 noemberi) samSeneblo koridoris
farglebSi da mis siaxloves
dakvirvebis 22 wertilSi aRmoCenili iqna
didi xeebi fuRuroebiT (Ramurebis potenciuri sabinadro adgili) da
xeebis
zolebi,
romlebic
mniSvnelovania
Ramurebis
kvebis
adgilebSi
gadasaadgileblad.
cxrili 2. dakvirvebis wertilebi, sadac gvxvdeba
didi xeebi da xeebis
zolebi
werti-
li #
ganedi
grZedi
Zveli xeebi
17
42.150120° N
42.349551° E
erTi verxvi
27
42.132665° N
42.306819° E
erTi xe avtogasxvisebis zolze; xeebis
zoli gasxvisebis zolis ganiv
31
42.127033° N
42.293852° E
erTi verxvi gasxvisebis zolze; zeebis
zolebi gasxvisebis zolis ganiv –

92
werti-
li #
ganedi
grZedi
Zveli xeebi
mdinaresTan da gzasTan
35
42.122267° N
42.280336° E
oxeebis ori zoli gasxvisebis zolis ganiv,
muryanis patara tye
36
42.119233° N
42.268561° E
xeebis zoli gasxvisebis zolis ganiv
38
42.092462° N
42.074046° E
ramdenime gancalkevebiT mdgomi xe
gasxvisebis zolze da mdinaresTan
40
42.089551° N
42.104484° E
verxvebis zoli gasxvisebis zolis ganiv
41
42.092308° N
42.124998° E
didi mTis nekerCxali gasxvisebis zolze,
calke mdgomi verxvi samSeneblo koridoris
farglebSi
42
42.106238° N
42.244194° E
xeebis ori zoli gzis orive mxares
gasxvisebis zolis ganiv
43
42.108591° N
42.248666° E
muryanis tye da calkeuli didi xeebi md.
rionis orive napirze
45
42.033820° N
41.743250° E
calkeuli xe gasvisebis zolSi
52
42.049748° N
41.797070° E
verxvebis zoli gasxvisebis zolisganiv
samSeneblo koridoris farglebSi
54
42.052986° N
41.802875° E
muryanis patara tye
57
42.082913° N
41.906035° E
calkeuli xeebi gasxvisebis zolSi
63
42.094317° N
41.981337° E
xeebis zoli da didi calke mdgomi xe
gasxvisebis zolis farglebsi
64
42.102971° N
42.022183° E
xeebis zoli gasxvisebis zolis ganiv
65
42.103753° N
42.039557° E
xeebis zoli da didi gancalkevebiT mdgomi
xe gasxvisebis zolis farglebSi
68
42.101085° N
42.052644° E
xeebis zoli gasxvisebis zolis ganiv
70
42.097950° N
42.060861° E
xeebis zoli gasxvisebis zolis ganiv
72
42.099033° N
42.195928° E
xeebis zoli gasxvisebis zolis ganiv
73
42.099594° N
42.201489° E
didi mTis nekerCxali gasxvisebis zolis
farglebSi da verxvebis zoli gasxvisebis
zolis ganiv
74
42.099917° N
42.204575° E
mTis nekerCxlebis da verxvebis zoli
gasxvisebis zolis ganiv da calke mdgomi xe
gasxvisebis zolSi
gasxvisebis zolis gawmendis samuSaoebis dawyebamde yvela es da sxva
xeebic, romlebic SesaZloa izrdeba samSeneblo koridorSi da
ar iqna

93
dafiqsirebuli
kvlevisas,
unda
Semowmdes
Ramurebis
koloniebis
gamosavlenad.
aRsaniSnavia,
rom
proeqtis
farTobze
gavrcelebulia
zogierTi
saxeoba, romelic mniSvnelovania adgilobrivi mosaxleobisTvis. es aris
sanadiro
da
turistebisTvis
mimzidveli
saxeobebi.
aseve
samuSaoebis
farTobebze gvxvdeba saxeobebi, romlebic yvela didi safrTxis qveS arian
gzis gamo. maT Soris aris me-3 cxrilSi CamoTvlili 7 saSualo zomis
ZuZumwovari.
cxrili 3. ZuZumwovarTa saxeobebis samuSaoebis farTobze
wertili
#
laTinuri
dasaxeleba
inglisuri
dasaxeleba
qarTuli
dasaxeleba
binadroba
IUCN
da
saqarTvelos
wiTeli
nusxa
1
Myocastor
coypus
Coypu
nutria
mudmivi
2
Canis aureus
Jackal
tura
mudmivi
3
Lutra lutra
Common Otter
wavi
mudmivi
mowyvladi
4
Meles meles
Badger
maCvi
mudmivi
5
Felis silvestris
Wild Cat
tyis kata
mudmivi
savaraudo saxeobebi
6
Capreolus
capreolus
Roe-deer
evropuli
Sveli
Semodgoma-
zamTari
7
Canis lupus
Wolf
mgeli
Semodgoma-
zamTari
adgilobrivi
mosaxleoba
amtkicebs,
rom
gasul
wels
narionalis
tyeebSi
mgeli
gamoCnda.
sxva
saxeobebis
kvebis
strategia
(mkvdari
cxovelebis
aReba
gzaze)
iwvevs
saSualo
zomis
mtaceblebis
sikvdialianobas avtomagistralebze.
gzis yvelaze saSiSi ubania 2.8km-dan
4.5km-mde da 9.2 km, 9.6km da 13.7 km.
ZuZumwovarTa biomravalferovnebis dacvis TvalsazrisiT samtredia-
grigoleTis avtomagistralis yvelaze mniSvnelovani monakveTebia:
 md. rionis orive napirebi (samSeneblo koridoris 9km-dan 10km-mde);
 narionalis tbebi (10km-dan 15km-mde);

md. loRobas Waobebi (3km-dan 4km-mde);
 qarsacavi
zoli
lanCxuTis
axlos
26.4km-dan
26.6km-mde

RamurebisTvis.
frinvelebi

94
saqarTvelos orniTofauna 390 frinvelis saxeobas iTvlis (abulaZe
1997,
beoem
da
sxvebi
1987,
Jordania,
1979).
daaxloebiT
220
saxeoba
regularulad an drodadro mravldeba saqarTveloSi, xolo danarCeni
saxeobebi
mofrinavs migraciisas
an
zamTarSi
(abulaZe
1997).
SeiZleba
vivaraudoT, rom zogierTi saxeoba, magaliTad mtaceblebi potenciurad
moxvdeba avtonagistralis mSeneblobis da eqspluataciis zemoqmedebis qveS.
arsebuli
monacemebis
safuZvelze
da
frinvelTa
dacvis
Tvalsazrisidan gamomdinare, SegviZlia davaskvnaT, rom proeqtis farTobze
orniTofauna ar aris mdidari da ZiriTadad warmodgenilia Cveulebrivi,
farTod gavrcelebuli da mravalricxovani saxeobebiT.
saqarTveloSi
yvelaze
gavrcelebuli
frinvelia
beRurisnairebi.
aRsaniSnavia is faqti, rom proeqtis farTobze aris aseve kakaCis (Buteo buteo)
da Savi Zeras (Milvus migrans) gamravlebis adgilebs. savarudod, erovnul
parkSi binadrobs
TeTrkuda arwivi mTeli wlis ganmavlobaSi da SesaZloa
iq mravldeba kidec.
saqarTvelos
teritoria
mniSvnelovania
dasavleT
palearqtikis
frinvelTa
migraciisTvis.
frinvelTa
saxeobebis
mravalferovneba
da
raodenoba
mkveTrad
izrdeba
gazafxulsa
da
Semodgomaze
sezonuri
migraciisas
da
zamTarSi.
es
farTobebi
mniSvnelovania
mtacebeli
frinvelebisTvis,
beRurisnairebisTvis,
Waobis
frinvelebisTvis,
wylis
frinvelebisTvis,
yanCebisTvis,
TeTri
yanCebisTvis,
ToliebisTvis,
meTovliebisTvis,
mwyerebisTvis,
Savi
yaryatebisTvis
da
sxva.,
rogorc
gaCerebis adgili migraciisas da gamozamTrebis adgili.
Savi
zRvis
samxreT-aRmosavleT
napiri
dasavleT
palearqtikis
frinvelTa migraciis mniSvnelovani adgilia. es farTobi moicavs kolxeTis
dablobs, zRvispireTs, paliastomis tbis napirebs, md. rionis marcxena
napirs,
md.
Woroxis
dablobs,
mesxeTis
qedis
dasavleT
ferdobis
mTiswineTi.
es
farTobi
mniSvnelovania
mravali
saxeobisTvis,
rogorc
migraciisas gaCerebis da gamozamTrebis adgili, gansakuTrebiT mtacebeli
frinvelebisTvis. SemodgomiT aq Tavs iyris asobiT aTasi migrirebadi
mtacebeli
frinveli.
es
aris
Crdilo-aRmosavleT
TurqeTSi
arsebuli
mtacebeli
frinvelebis
cnobili
“frinvelTa
saerTaSoriso
farTobis”
(arxavi-borCxas) nawili.
saqarTvelo asev aris gamozamTrebis
adgili wylis da
Waobis
firnvelebisTvis,
beRurisnairebisTvis
da
mtacebeli
firnvelebisTvis.
saqarTveloSi arsebuli gamosazamTrebeli adgilebis mniSvneloba izrdeba
maSin, rodesac kavkasiis CrdloeTiT ganlagebul
regionebSi (azovis zRva,
samxreT ruseTi).

95
frinvelebi, mtacebeli frinvelebi (magaliTad, kakaCa, Savi Zera) da bu
iyeneben am gzas rogorc kvebis adgils da emuqrebaT avtomobilebis mier
gatanis saSiSroeba.
biomravalferovnebis
dacvis
TvalsazrisiT
samtredia-grigoleTis
avtomagistralis yvelaze mniSvnelovani monakveTebia:
 md. rionis orive napirebi (samSeneblo koridoris 9km-dan 10km-mde);
 narionalis tbebi (10km-dan 15km-mde);
 xidmaRalas Tevzis guburebi sof. grigoleTTan.
qvewarmavlebi.
saqarTveloSi
aRnusxulia
54
saxeobis
qvewarmavlebi
(baqraZe
da
CxikvaZe, 1992,; TarxniSvili da sxva, 2002). qvewarmavlebis saxeobebis didi
nawili samxreT-aRmosavleT saqarTveloSia da mSenebloba ver moaxdens
maTze
zemoqmedebas.
samtredia-grigoleTis
avtomagistralis
gaswvriv
gvxvdeba 11-14 qvewarmavali. maT Soris aris ori iSviaTi saxeoba (Elaphe
longissima
da
Vipera
kaznakovi
).
samtredia-grigoleTis
avtomagistralis
koridorSi dafiqisrebul sxvadasxva saxeobaTa populacias
sxvadasxva
mniSvneloba
aqvs.
proeqtis
farTobze
aris
ori
regionuli
endemuri
saxeoba, romelic mxolod kavkasiaSi gvxvdeba (Darevskia derjugini, da Vipera
kaznakovi).
samtredia-grigoleTis avtomagistralis gaswvriv arsebuli afrTobebi
ar
gamoirCeva
qvewarmavlebis
mravalferovnebiT.
qvewarmavlebisTvis
potenciurad mniSvnelovania is monakveTebi, sadac binadrobs Waobis ku
(Emys
orbicularis)
.
samtredia-grigoleTis
avtomagistralis
mSeneblobis
zemoqmedeba reptiliebze mcire iqneba, xolo rogor qineba eqspluataciis
zemoqmedeba am etapze ucnobia.
avtomagistralis samSeneblo koridorSi
arsebuli
populaciebis
mniSvneloba
gansxvavdeba
saxeobebis
mixedviT,
magram ar aris mosalodneli uaryofiTi zemoqmedeba mTlianad saxeobis an
populaciis doneze.
aucilebelia zafxuSli mSeneblobis win kvlevis Catareba Waobis kus
(Emys orbicularis) Tansazogadoebis da kldis xvlikebis (Darevskia sp.) TavSeyris
adgilebis dasadgenad.
amfibiebi
saqarTveloSi gvxvdeba amfibiebis 12 saxeoba (TarxniSvili, 1995, 1996).
aqedan
oTxi
gavrcelebulia
samSeneblo
koridoris
farglebSi.

96
saqarTvelos kanonmdeblobiT daculi amfibiebis saxeobebi aq ar aris
dafiqisirebuli.
ambifiebs esaWiroebaT damdgari an Zalze neli dinebuis mqone mtknari
wyali, anu guburebi da mdinaris Walis tbebi mdinareebis WalebSi da
tyeebSi (magaliTad tyis gzaze). qviriTis yris peridoSi wylis obieqtebSi
navTobis an sawvavis gaJonvis SemTxvevaSi daiRureba didi raodenobiT
amfibia,
Tumca
arc
erT
saxeobas
ar
emuqreba
gadaSeneba.
sezonurad
reproduqciis
adgilebisken
migraciis
dros
gazafxulze,
sakvebis
adgilebisken
migraciisas
zafxulSi
da
gamozamTrebis
adgilebiskn
migraciisas zamTarSi mravali amfibia iRupeba gzaze. bayayebis masiuri
gadaadgileba
gzaze
safrTxes
uqmnis
avtotransportis
moZraobis
usafrTxoebas. zemoaRniSnulis gaTvalsiwinebiT potenciurad problemur
saxeobad unda CaiTvalos Rana ridibunda.
samSeneblo koridorSi ganlagebuli adgilebi, romlebic potenciurad
mniSvnelovania amfibiesTvis, warmoadgens mdinareebis napirebze mdebare
Savi muryanis daWaobebul tyeebs xSiri qvetyiT, sairigacio (sadrenaJo)
arxebs, romlebic mdebareobs gasxvisebis zolis
Warbtenian teritoriebze
da savaraudod aris Waobis bayayais da xis bayayis Tanasazogadoebebis
sabinadro adgili.
mtknari wylis Tevzi
amJamad saqarTvelos iqTiofauna 167 saxeobas, 109 gvars, 57 ojaxs, 25
rigs da sam klass moicavs. 61 aris mtknari wylis saxeoba, 76 saxeoba zRvis
wyalSi binadrobs da 30 saxeoba anadromulia (n. ninua, b. jafoSvili, 2008).
md/ rionis qveda nawilis iqTiofauna mdidaria. q. samtrediis qvemoT md.
rionSi da mis SenakadebSi, aseve avtomagistralis gayolebaze arsebul
wylis obieqtebSi
gvxvdeba 35 saxeobis
Tevzi, xolo md/ sufsaSi 21
saxeoba.
maT Soris zuTxis 6 saxeoba da oragulis 1 saxeoba anadromulia.
rva saxeoba wiTel nusxaSia Setanili. am ori mdinaris SenakadebSi gvxvdeba
Tevzebis igive saxeobebi ufro mcire raodenobiT.
Tevzebi nakleb sensitiuria samtredia-grigoleTis avtomagistralis
mSenebloba-eqspluataciis
zemoqmedebis
mimarT.
Tevze
uaryofiTi
zemoqmedeba SeiZleba moaxdinos samSeneblo samuSaoebis dros sawvavis
gaJonvam, wylis amRvrevam Walebsa da mdinareebSi satvirTo manqanebis
moZroabis
gamo,
gansakuTrebiT
qviriTis
yris
periodSi
an
rodesac
anadromuli saxeobebis lifsitebi brundebian zRvaSi. aseve mSeneblobis
dros SeizRudeba Tevzis SeRweva qviriTis yris, kvebis an gamozamTrebis
adgilebSi.

97
anadromuli
saxeobebis
qviriTis
yris
adgilebi
ganlagebulia
samSeneblo koridoris zeda nawilSi, magram mdinareSi migraciis dros
zuTxis da orgaulis populaciisTvis Zalze saziano iqneba mdinareSi
wylis amRvreva da pirobebis Secvla.
oragulis migracia mdinareSi
grZeldeba martidan-ivlisamde, xolo piki modis april-ivnisze. Sesabamisad,
am periodSi dauSvebelia md. sufsas napirebze samuSaoebis warmoeba.
xidebis
mSeneblobis
dros
mosalodnelia
zemoqmedeba
mdinareebis
rionis, loRobas, cxeniswylis, xeviswylis da sufsas Walebze. yvela am
adgilas
gvxvdeba 15-30 saxeobis Tevzi. maTgan 809 saxeoba mniSvnelovania
adgilobrivi mosaxleobisTvis rogorc saTevzao saxeoba.
ucnobia
ra
saxeobsi
da
ra
raodenobis
Tevzebi
yris
qviriTs
zemoqmedebis zonis farglebSi (zeda da qveda biefSi) da aucilebelia
iqTilogis
monawioeoba
mSeneblobis
wina
kvlevaSi.
iqTiologma
unda
Caataros mSeneblobis wina kvleva daculi da komerciuli TvalsazrisiT
mniSvnelovani
Tevzebis
saxeobebis
qviriTobis
adgilebis
zustad
dasadgenad
da
moamzados
mdinaris
gadakveTis
samuSaoebis
saTanado
grafiki.
cxrili 4.
proeqtis farTobze arsebuli Tevzebis saxeobebi
#
laTinuri
dasaxeleba
inglisuri
dasaxeleba
qarTuli dasaxeleba
statusi
md. rioni
da cxenis-
wyali
md. sufsis
SesarTavi
Acipenser sturio
Baltic
Sturgeon
ატლანთიური 
ზუთხი 
kritikul
safrTxeSi

Download 4.91 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling