So`z turkumlarida transpozitsiya, konversiya va polifunksionallik


Download 73.1 Kb.
Sana10.10.2022
Hajmi73.1 Kb.
#840445
Bog'liq
So`z turkumlarida transpozitsiya, konversiya va polifunksionallik
шубҳалилар 11052021, Iqtisodiy prognozlash modellarining turlari, 02 Makarov, 9999, file, Ўзбекистоннинг энг янги тарихи услубий кўрсатма 2, Muallif Qurbonn-WPS Office, 5-Законы сохранения в механике, 4-dars (05.04.22), Metrik fazolarda uzluksiz akslantirishlar, 1-CHORAK, 11 KA 5, MATNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNN, 2-CHORAK

So`z turkumlarida transpozitsiya, konversiya va polifunksionallik

Tuzuchi: Ataniyozova Ro`zigul

Reja:

  • Transpozitsiya haqida ma`lumot
  • Nutqiy ko`chish
  • Lisoniy ko`chish

Transpozitsiya haqida…

  • Transpozitsiya- so`z turkumining ko`chishi deganda, ma`lum bir turkumga mansub so`zning o`ziga xos bo`lgan atash, vazifa semasini kuchsizlantirib boshqa so`z turkumiga xos semantic va Grammatik belgiga ega bo`lishi tushuniladi.

Mustaqil so`zlar orasidagio`zaro munosabat va ularning bir-biriga ko`chishi leksemasidagi taraqqiyot natijasida vujudga kelib, ko`chishning nutqiy va lisoniylashgan ko`rinishi farqlanadi.

  • Mustaqil so`zlar orasidagio`zaro munosabat va ularning bir-biriga ko`chishi leksemasidagi taraqqiyot natijasida vujudga kelib, ko`chishning nutqiy va lisoniylashgan ko`rinishi farqlanadi.

Nutqiy ko`chish…

  • Nutqiy ko`chishda nutqiy ko`chma ma`no ifodalanadi. Masalan: Birni ko`rib shukr qil, birni ko`rib fikr qil. Bunda son turkumiga mansub “bir” so`zi vaqtincha ot turkumi vazifasida keladi.
  • Lisoniy ko`chishda so`z bir turkumdan boshqa turkumga butunlay o`tib ketadi.

Transpozitsiya deyarli barcha so`z, hatto mustaqil va yordamchi so`zlar orasida ham kuzatiladi.

  • Masalan: odam, kishi, inson otlari, bir soni, ba`zi sifati olmoshga ko`chadi.
  • Hayron qolasan kishi, gapida “kishi” so`zi men olmoshining o`rnida kelgan.
  • Uzoqdan bir kishi ko`rindi, gapida “bir” soni gumon olmoshining o`rnida kelyapdi.

Yigit, qiz, o`gil, qari, er, xotin, issiq-sovuq sifatlari otga ko`chadi. Masalan: Issiq-sovuqdan habar olmoq.

  • Yigit, qiz, o`gil, qari, er, xotin, issiq-sovuq sifatlari otga ko`chadi. Masalan: Issiq-sovuqdan habar olmoq.
  • Keldi-ketdi, bordi-keldi fellari ham xuddi shu tarzda otga ko`chadi. Masalan: qudalar orasida bordi-keldi boshlanib ketdi.
  • O`qish, yozish kabi harakat nomi shakllari, o`qituvchi, bog`lovchi, kuzatuvchi sifatdoshlari, uch, yeti, yigirma sonlari otga ko`chadi.

Sifatga ko`chgan so`zlar…

  • Kelajak, bo`lajak sifatdoshlari, tilla, kumush otlari sifatga ko`chadi. Masalan: tilla uzuk, kumush soat.
  • O`ylamasdan, charchamasdan sifatdoshlari ravishda ko`chadi. Masalan: o`ylamasdan gapirdi, indamasdan kirib keldi.

Foydalanilgan adabiyotlar

  • R. Sayfullayeva va boshqalar. “Hozirgi o`zbek adabiy tili”. Toshkent. 2009
  • Sh. Shoabdurahmonov, M. Asqarova, A. Hojiyev, I. Rasulov, H. Doniyorov. “Hozirgi o`zbek adabiy tili”. Toshkent. 1980

E`tiboringiz uchun tashakkur

E`tiboringiz uchun tashakkur


Download 73.1 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2023
ma'muriyatiga murojaat qiling