Tarqatmamateria L


Mavzu:Nasosning o‘rnatish belgisini aniqlash.Nasos stansiya binosi turini tanlash


Download 1.11 Mb.
bet6/6
Sana09.10.2019
Hajmi1.11 Mb.
1   2   3   4   5   6

Mavzu:Nasosning o‘rnatish belgisini aniqlash.Nasos stansiya binosi turini tanlash.

7.1.Nasosning so’rish balandligini aniqlab nasos stansiyasi binosi turini va so’rish tizimi sxemasi, avankamera o’lchamlari topiladi.

Nasos stansiyani yuqori va pastki beflari suv sathlarini farqi geometrik ko‘tarish balandligi deb ataladi. Mashina kanali – yuqori bef, suv olib kelish kanali esa pastki bef hisoblanadi, ulardagi suv sathlari yuqorida aniqlangan. Kanallar bir xil kesimga ega bo‘lganligi sababli, geometrik ko‘tarish balandligini minimal suv sathlari uchun aniqlaymiz:



Hg = YUBSSmin - PBSSmin, m

Dastlabki manometrik ko‘tarish balandligi quyidagicha aniqlanadi:



Hm = Ng + ∑∆h,

bu erda ∑∆h – nasos stansiyada yo‘qotilgan napor miqdori, (1÷10)%·Ng miqdorida qabul qilinadi.



7.1.Hisobli sxemasi
1-rasm. Musbat so‘rish balandligiga ega gorizontal markazdan qochma “D” turdagi nasosning so‘rish tizimini sxemasi.

        1. nasos kamerasi

        2. so‘rish quvuri

        3. o‘tuvchi quvurlar (diffuzorlar)

        4. nasos agregati

Ngso‘r-so‘rish balandligi (geometrik balandlik)

▼ -ish g‘ildiragi o‘qining balandlik belgisi (nasos o‘qi balandligi belgisi)

▼max - kameradagi max suv sathi belgisi

▼ min - kameradagi min suv sathi belgisi

▼Dnk – nasos kamerasi tubining belgisi

Dsq - so‘rish quvurining diametri

Dso‘r. - so‘rish quvurining diametri kirish qismi diametri

Zk - nasos kamerasi uzunligi

Vk - nasos kamerasi eni

▼ORK – ishchi g‘ildirak o‘qining belgisi.



  1. Nasos so‘rish quvurining diametrini aniqlash.

So‘rish quvurining suv tezligi quyidagicha bo‘lishi shart ya’ni, optimal tezlik

υso‘r = 1,2 - 1,5 m/s



υso‘r >1,2 m/s bo‘lsa, so‘rish quvurida uzilish bo‘lishi mumkin

Agar υso‘r <1,5m/s bo‘lsa gidravlik yo‘qotishlar kupayib ketadi.

SHuning uchun ko‘rsatilgan oralig‘ini olamiz.


  1. So‘rish quvurining diametrini aniqlash.


Dso‘r = 4*Qn /P υso‘r 2 = 4*0,6/ 3,14*1,5 = 2,4/4,71 = 0,713 m Dso‘r = 700 mm

Qn =W* υso‘r = P d 2 /4* υso‘r 2 = 3,14*0,72 /4 * 1,5 = 1,54/4*1,5 = 0,39*1,5= 0,6 m3/s



W = P d 2 /4 =3,14*0,72 /4 = 1,54/4 = 0,39

QH - bitta nasos suv sarfi chiqqan natijani standart diametrgacha yaxlitlaymiz.



  1. So‘rish quvurining kirish diametrini topamiz.

Dkir=(1,1-1,2)Dso‘r = 1,2*0,7= 0,84 m

CHiqqan natijalarni standard diametrgacha yaxlitlaymiz.

Dkir stan = 840 mm


  1. Nasos kamerasi enini aniqlaymiz.

Vk=3 Dkir= 3*0,84 = 2,52 m = 2520 mm Vk st = 2500 mm.

Agar nasos kamerasi eni V<3*Dkir ,bo‘lsa nasos quvuriga suv kirish qiyinlashadi, natijada nasos ishlashi yomonlashadi, agar teskarisi bo‘lsa ya’ni V > Dkir unda nasos kamerasida ortiqcha suv hosil bo‘lib bu nasos qurilish qiymatlarini oshirish mumkin.

Chiqqan natijani standard o‘lchamlarga yaxlitlaymiz. Vk st = 2500 mm.


  1. h1 ni aniqlaymiz.

Minimal suv sathidan so‘rish quvurining kirish qismigacha bo‘lgan masofa h1.

h1=2*Dkir= 2*0,84 = 1,68 m =1680 mm

agar h1<2 Dkir bo‘lsa nasos kamerasida aylanma burum (varanka) suv oqimi paydo bo‘lishi mumkin. Bu aylama burum suv oqimiga havo kirishi mumkin va natijada nasosning kavitasiya protsessini kuchaytirishi mumkin.

Agar h1>2 Dkir bo‘lsa nasos yaxshi lekin nasos kamerasi qurilish qiymati oshadi, kamerada ortiqcha suv hosil bo‘ladi.


  1. h2-so‘rish qismidan nasos kamerasi tubigacha bo‘lgan masofani aniqlash.

h2=0,8*Dkir= 0,8*0,84 = 0,67 m = 670 mm

h2<0,8Dkir bo‘lsa nasos so‘rishga qiynaladi, nasosga loyqa cho‘kindilar kirishi ko‘payadi.



  1. Nasos kamerasining uzunligini aniqlaymiz.


Ln.k = Wk / Vk* hk = 21 / 2,5*2,35 = 3,57 m.

Bu erda: Wk-nasos kamerasidagi suv hajmi (bitta kameraning suv hajmi)

Wk=(30-40)*Qn = 35*0,6 = 21 m3

Vk - nasos kamerasining eni

hk - kameradagi suv sathi balandligi.

Kamerali va blokli tipdagi binolar nasos stansiyalarida kamera o‘lchamlari so‘rish quvuri va so‘rish balandligi o‘lchamlariga bog‘liq bo‘ladi.

Katolog yoki metodichkadan, uslubiy qo‘llanmadan olinadi.


  1. Hk-nasos kamerasidagi suvning chuqurligi.

Hk= hk = 2350 mm

hk= h1+ h2 = 1680 + 670 = 2350 mm

hk - nasos kamerasidagi minilal suv sathigacha bo‘lgan masofa. Agar chuqurlashtirilgan N.S-YA qurishga to‘g‘ri kelsa, uning metodichka (uslubiy qo‘llanmada) berilgan.



19.2.Nasos stansiyasining geometrik so‘rish balandligini aniqlash (nasos ish gildiragi balandligini, ya’ni nasos uskunasini joylashtirish balandligini aniqlash).

2-rasm. Manfiy so‘rish balandligiga ega gorizontal markazdan qochma “D” turdagi nasosning so‘rish tizimini sxemasi:

1–nasos kamerasi, 2 –75-90 0 nishablikga ega qo‘qim ushlash panjarasi, 3 – so‘rish quvuri, 4 – nasos, 5 – zadvijka.



υkir = 4*Qn /P *Dkir 2 = 4*0,6 / 3,14*0,842 =2,4 / 2,22

υkir = 1,2 m/s standart olinadi.



Ngso‘r = Hb - ∆hd - hbb -∑∆hso‘r. = 10,1- 6- 0,4 - 0,18 = 3,52 m

Bu erda: Nb - joyning barometrik bosimi.



hbb – bug‘ bosimi - 0,4 m.

∆hd – nasos grafigida berilgan ∆hd =6 m.



Hg.so‘r = Hcheg. izl.vak. - ∑∆hco‘r. - υkir 2 / 2g = 4,5 – 0,18 – 1,22 / 2*9,81 = 4,32-0,07= 4,25 m

Hg so‘r - geometrik so‘rish balandligi.

Hizl.cheg.vak. - izlanadigan chegaralangan vakummetrik so‘ruvchi balandlik.

∑∆hco‘r. - so‘ruvchi quvurdagi gidravlik yo‘qotishlar yig‘indisi.


(Hg.so‘r bo‘yicha chiqqan natija ( chiqsa suvdan yo‘qorida, chuqurlashtirilmagan) (chiqsa suvdan pastda, chuqurlashtirilgan))

  1. So‘ruvchi quvurdagi knetik energiya.

υkir 2 / 2g = 1,22 / 2*9,81 = 1,44 / 19,62 = 0,07 m/s so‘rish quvurdagi kinetik energiya.

  1. Chegaralangan vakumetrik so‘ruvchi balandlik.


Hcheg. izl.vak. = Hcheg. vak.- 10+ Hb – h p.j. = 4 – 10 + 10,1 + 0,4 = 4,5 m.
Hcheg. vak. - chegaralangan vakummetrik so‘ruvchi balandlik nasosni suv sarfiga qarab uning ish xarakteristikasidan olinadi.

(Hcheg. vak.- rasm-2 dagi grafikdan Hvak., Q1, Qn ga bog‘lab olinadi).

10(m) - atmasfera bosimiga teng bo‘lgan suv ustuni.

Nb(m) - joyning barometrik bosimi (metodik qo‘llanmadan 13-jadvaldan olinadi. rasm 10 ga qarang).



hn.j (m) = hb.b (m) - suvning tempiraturasini hisobga oluvchi bo‘g‘langan suv bosimi. hbb – bug‘ bosimi - 0,4 m.

3-rasm. Vertikal o‘rnatilgan o‘qiy “OV” va “OPV” hamda vertikal markazdan qochma “V” turdagi nasoslarning so‘rish quvurlarini sxemasi:

1–so‘rish quvurini qirqimi, 2–so‘rish quvurini rejadagi ko‘rinishi, 3–nasos kamerasi, 4 –qo‘qim ushlash panjarasi.

Agar ∆hd -berilgan bo‘lsa



Hcheg. vak. = 10 - ∆hd = 10 – 6 = 4 m

∆hd - Chegaralangan kavitatsiya ehtiyoji.

hd = Hcheg. vak – 10 = 4-10 = - 6

Nb-nasoslar ish xarakteristikasi suv (sathiga teng bo‘lgan) tempiraturasi 200 da dengiz sathiga teng bo‘lgan atmasfera bosimi olingan.

Shuning uchun nasosni boshqa joyga joylashtirish uchun, nasos so‘rish balandligini hisoblaganda albatta joyni absalyut barometrik bosimni hisobga olish kerak (masalan nasos dengiz sathidan ishlashdan, 2000 m balandlikdagi tog‘da ishlashi farq qiladi.

Nb-nasoslar katalogidan, joyning apsalyut balantligiga qarab olinadi.

hn.j - (hbb) - bu bosim suvni tempiraturasiga bog‘liq tempiratura qancha baland bo‘lsa bu qiymat ham shuncha baland bo‘ladi.

Eslatma: suv tempiraturasi 250s dan ortiq bo‘lganda bu parametr hisobga olinadi. Bu grafik katalogda berilgan.



  1. ∑∆hco‘r. = ∆h1+∆h2+∆h3+∆h4+∆heso‘r = 0,015+0,07+0,04+0,03+0,026 = 0,18 m.

Bu erda: ∑∆hco‘r. - so‘ruvchi quvurdagi gidravlik yo‘qotishlar yig‘indisi

∆hkir – so‘rish quvuriga kirishdagi gidrovlik yo‘qotishlar

∆hmaxal. – mahalliy gidrovlik yo‘qotishlar

∆he – uzunlik bo‘yicha gidrovlik yo‘qotishlar

h1 = ∆hkir = ir* υkir 2 / 2g = 0,2*1,22 / 2*9,81 = 0,2*1,44 / 19,62 = 0,015 m.

ξkir – kirishdagi gidrovlik qarshilik spravchniklardan (ma’lumotnomalardan topiladi). ξkir= 0,2

υkir = Qn /W = 4*Qn /P * Dkir 2 = 4*0,6 / 3,14*0,842 =2,4 / 2,22

υkir = 1,2 m/s standart olinadi.

Mahalliy gidravlik yo‘qotishlar.

hmaxal. = ξm* υkir 2 / 2g = 0,5*1,22 / 2*9,81 = 0,5*1,44 / 19,62 = 0,037 m.


Uzunlik bo‘yicha gidravlik yo‘qotishlar.

he so‘r = λ * lso‘r. /d * υkir 2 / 2g = 0,02*15 / 0,84 *1,22 / 2*9,81 = 0,36 *0,07 = 0,026 m.

So‘rish quvurining uzunligi lso‘r.= 5-15 m olinadi.

λ= 0,11 * (Ke/D)1/4 = 0,11* (1/840)1/4 =0,11*0,186=0,02 yoki λ= (0,017-0,022)-ishqalanish koeffitsenti

Ke = 1 mm,

QN - bitta nasos suv sarfi.

Dkir - kirishdagi diametri

h2 = ∆hbur= ξbur900 * υso‘r 2 / 2g = 0,6*1,52/2*9,81 = 0,6*2,25/19,62 = 0,6*0,11 = 0,07 m.

υso‘r = Qn /W = 4*Qn /P *Dso‘r 2 = 4*0,6 / 3,14*0,72 =2,4 / 1,54

υso‘r = 1,5 m/s standart olinadi


ξ bur900- ξ dif-spravichnikdan olinadi. α= 90o, ƺ =0,3-0,33
h3 = ∆hdif= ξ dif * υso‘r 2 / 2g = 0,33*1,52/2*9,81 = 0,33*2,43/19,62 = 0,33*0,11 = 0,04 m.
h4 = ∆h resh = ξ resh * υso‘r 2 / 2g =0,25*1,52/2*9,81 = 0,25*2,25/19,62 = 0,25*0,11 = 0,03 m.

ξ resh-gidravnik kitoblardan reshotkaning formulasiga va kansturiksiyasiga qarab topiladi lso‘r.= 5-15 m olinadi.


he = λe * lso‘r. /Dso‘r * υso‘r. 2 / 2g == 0,02*15 / 0,7 *1,52 / 2*9,81 = 0,43 *0,11 = 0,05 m.

λe - gidravnik yo‘qotish kaeffitsenti

lso‘r.- so‘rish quvurining uzunligi

Dso‘r - so‘rish quvurining diametri.

υso‘r. -so‘rish quvurida suvning tezligi

λ = f (∆d , Red)

d - quvurning nisbiy g‘adir budurligi koeffitsenti.

h resh = β (δ/v)4/3 * υk 2 / 2g*Sinα = 1,75* (0,006/0,04) 4/3 * 1 / 2*9,81* 0,71 = 1,75*(0,15) 4/3 *1 / 19,62*0,71 =

υk - reshatka oldidagi suvning tezligi υr = 0,8 - 1,0m/s

α – reshatkaning egilishi burchagi α = 45o - 70o (Sinα - 45o = /2 = 1,414/2 = 0,71)

δ - sterjin qolinligi 6 -10 mm

v - sterjinlar orasidagi masofa markazdan qochma nasoslar v = 1/30D = 1/30*0,84=0,04

O‘qli nasoslarda v = 1/20D

D-ishchi g‘ildirak diametri

β -sterjin formasini inobatga oluvchi koeffitsent (metodik qo‘llanmadan oxirgi betidan olamiz). β=1,71-2,42 gacha o‘zgaradi.
8-Amaliy mashg‘ulot

Mavzu:Suv olish inshooti so‘rish quvurlari va stansiya binosining asosiy o‘lchamlarini aniqlash.

8.1.Nasosning so‘rish tizimi nasos kamerasidan nasosga suvni etkazib berishini ta’minlaydi. Har bir nasos uchun so‘rish quvuriga ega bo‘lashi shart, bu o‘z navbatida nasoslarni mustaqil ishini ta’minlaydi.

Gorizontal markazdan qochma “D” turdagi nasoslarga uzunligi 10 ÷ 25 m bo‘lgan so‘rish quvurlari orqali olib kelinadi (12,13-rasmlar). Quvurning materiali – po‘lat yoki er ostida yotqizilgan bo‘lsa - temirbeton bo‘ladi.

So‘rish quvurining diametri ruxsat etilgan tezlik Vrux = (1,0 ÷1,75) m/s oralig‘ida bo‘lishi kerakligidan kelib chiqib, quyidagi formula yordamida hisoblanadi:

Dso‘r = (4·Qn /(π· Vrux)) 0,5 , m

Aniqlangan qiymat standart qiymatgacha yahlitlanadi va nasos kirish patrubogini diametri D dan kichik bo‘lishi mumkin emas.

So‘rish quvuriga kirish qismining diametri kirishdagi ruxsat etilgan tezlik Vrux = (0,8 ÷1,0) m/s oralig‘ida bo‘lishi kerakligidan kelib chiqib, quyidagi formula yordamida hisoblanadi:

Dkir = (4·Qn /(π· Vrux)) 0,5 , m

Agar Dso‘r nasos kirish patrubogini diametri D dan katta bo‘lsa, nasosning oldida burchagi 8-100 li konfuzor hosil qilinadi. So‘rish quvurining kirish qismida ham konfuzor o‘rnatiladi.



  1. Nasos kamerasi enini aniqlaymiz.

Vk=3 Dkir= 3*0,84 = 2,52 m = 2520 mm Vk st = 2500 mm.

Agar nasos kamerasi eni V<3*Dkir ,bo‘lsa nasos quvuriga suv kirish qiyinlashadi, natijada nasos ishlashi yomonlashadi, agar teskarisi bo‘lsa ya’ni V > Dkir unda nasos kamerasida ortiqcha suv hosil bo‘lib bu nasos qurilish qiymatlarini oshirish mumkin.

CHiqqan natijani standard o‘lchamlarga yaxlitlaymiz. Vk st = 2500 mm.


  1. h1 ni aniqlaymiz.

Minimal suv sathidan so‘rish quvurining kirish qismigacha bo‘lgan masofa h1.

h1=0,8*Dkir= 0,8*0,84 = 0,67 m = 670 mm

agar h1<0,8 Dkir bo‘lsa nasos kamerasida aylanma burum (varanka) suv oqimi paydo bo‘lishi mumkin. Bu aylama burum suv oqimiga havo kirishi mumkin va natijada nasosning kavitasiya protsessini kuchaytirishi mumkin.

Agar h1>2 Dkir bo‘lsa nasos yaxshi lekin nasos kamerasi qurilish qiymati oshadi, kamerada ortiqcha suv hosil bo‘ladi.


  1. h2-so‘rish qismidan nasos kamerasi tubigacha bo‘lgan masofani aniqlash.

h2=2*Dkir= 2*0,84 = 1,68 m =1680 mm

h2<2,0 Dkir bo‘lsa nasos so‘rishga qiynaladi, nasosga loyqa cho‘kindilar kirishi ko‘payadi.



  1. Nasos kamerasining uzunligini aniqlaymiz.

Ln.k = Wk / Vk* hk = 21 / 2,5*2,35 = 3,57 m.

Bu erda: Wk-nasos kamerasidagi suv hajmi (bitta kameraning suv hajmi)

Wk=(30-40)*Qn = 35*0,6 = 21 m3

Vk - nasos kamerasining eni

hk - kameradagi suv sathi balandligi.

Kamerali va blokli tipdagi binolar nasos stansiyalarida kamera o‘lchamlari so‘rish quvuri va so‘rish balandligi o‘lchamlariga bog‘liq bo‘ladi.

Katolog yoki metodichkadan, uslubiy qo‘llanmadan olinadi.


  1. Hk-nasos kamerasidagi suvning chuqurligi.

Hk= hk = 2350 mm

hk= h1+ h2 = 1680 + 670 = 2350 mm

hk-nasos kamerasidagi minilal suv sathigacha bo‘lgan masofa. Agar chuqurlashtirilgan Nasos stansiya qurishga to‘g‘ri kelsa, uning metodichka (uslubiy qo‘llanmada) berilgan.

So‘rish quvurlarni o‘lchamlari va sxemalari nasoslar kataloglarida berilgan.

Quvurlarni haqiqiy o‘lchamlarini aniqlash uchun katalogda berilgan o‘lchamlarni nasos kirish patrubogi diametri D ga ko‘paytirish kerak.

Suv olib kelish kanali avankamera bilan yakunlanadi, o‘z navbatida u kengayib borib chuqurlashadi (1-rasm). Avankamera kanalni nasos kameralari bilan tutashtirish uchun xizmat qiladi. Avankamera beton qoplamali qilib loyihalanadi, tubining nishabligi 1:5 va reja bo‘yicha kengayish burchagini 40 – 450 deb qabul qilinadi. Avankamerani uzunligi La geometrik qurish orqali aniqlanadi.

Har bir nasos o‘zini nasos kamerasiga ega bo‘ladi. Kameralar qalinligi t ≥ 1m va erkin qismining uzunligi a= (t/2 +0,2) m.li devor (bыchok)lar yordamida ajratiladi. Bundan tashqari qo‘qim ushlash panjaralari, qalinligi d=0,3÷0,5 m.li pazlarga ega zatvorlar va xizmat ko‘priklari bilan jihozlanadi. Zatvorlarga xizmat ko‘rsatish ko‘prigining kengligi s=1,2÷1,5 m.ga teng bo‘ladi. h1+h2<3 m bo‘lganda panjaralarga xizmat ko‘rsatish ko‘priklarining kengligi e=1,5÷2,0 m, h1+h2>3 m bo‘lganda e=3 m deb qabul qilinadi. Nasos kamerasining uzunligi Lk jihozlarni joylashtirish orqali aniqlanadi.

h1 o‘lchamlarini quyidagicha qabul qilish tavsiya beriladi:

- gorizontal markazdan qochma “D” turdagi kichik nasoslar uchun- so‘rish quvuriga kirish qismi pastki bef minimal suv sahidan kamida 2 m chuqurlikda bo‘ladi (1-rasm);

- gorizontal markazdan qochma “D” turdagi o‘rta va yirik nasoslar uchun- nasos ishchi g‘ildirak o‘qini pastki bef minimal suv sahidan kamida 0,5 m, so‘rish quvuriga kirish qismi kamida 2 m chuqurlikda bo‘ladi;

- vertikal markazdan qochma “B” va o‘qiy turdagi nasoslar uchun- so‘rish quvuriga kirish qismi pastki bef minimal suv sahidan kamida 2,5 m chuqurlikda bo‘ladi (1-rasmlar).

h2 o‘lchamini (0,8÷0,9)·Dkir ga teng deb olish tavsiya qilinadi.

h o‘lchamini kirishdagi so‘rish quvurining balandligiga teng deb qabul qilish tavsiya qilinadi.

Rejadagi nasos kamerasining eni b=3·Dkir yoki bquv (kirish qismidagi so‘rish quvurining eni)ga teng deb qabul qilinadi.

8.2.Nasos stansiyasining asosiy o‘lchamlarini aniqlash.

Suv sarfi so‘rish balandligi suv manbai va boshqalarga qarab tanlanadi.Agar suv manbai daryo yoki magistral kanal bo‘lsa,undagi suv sathining o‘zgarib turishiga qarab nasos stansiyasi binosi loyihalanadi.



O‘tish oralig‘i


Belgisi


Bir dona nasos suv sarfidagi Q o‘tish oraliqlari o‘lchami, sm

500 l/s

500-2000 l/s

2000 l/s dan ortiq

1

Devor bilan nasos chegarasi

L1

100

120

120

2

Nasos chekkalari oralig‘i

L2

100

120

120-150

3

Montaj maydonchasi uzunligi

Lm


100

120

120

4

Yon devor va jihozlar orasi

B1

100

125

150

5

Yonma-yon turgan jihozlar orasi

B2

100-200

120-150

150-200

6

Elektroshit va agregatlar orasi

Bb

200

200

200

7

Ikki yon devor va jihozlar oralig‘i

B11

350

250

350-450

8

Tik turgan agregatlar oralig‘i

BB

150

150-175

200-260

Nasos stansiyasida bir qator nasoslarni joylashgan nasosning bino enini topish.



Nasos stansiyasida ikki qator nasoslarni joylashgan nasosning bino enini topish.



Nasos stansiyasi binisi uzunligini topish.





9-Amaliy mashg‘ulot

Mavzu:Bosimli quvurlar sonini,materialini va optimal diametrini aniqlash.

9.1.Bosimli quvurning eng optimal diametri ya’ni besh xil diametr bo’yicha hisob kitob qilinib keltirilgan xarajatlar eng kichik chiqqan qiymat bosimli quvur optimal diametri qilib olinadi.

Nasos stansiya binosi ichida bosimli quvurlar po‘lat materialdan yasaladi, binodan tashqarida esa- po‘lat yoki temirbetondan bo‘ladi. Po‘lat quvurlar ochiq usulda (Dquv ≥ 1,4 m), anker va oraliq tayanchlarga yotqiziladi yoki 0,8÷1,0 m chuqurlikda (Dquv ≤ 1,4m) er ostiga ko‘miladi. Temirbeton quvurlar 0,8÷1,0 m chuqurlikda er ostiga ko‘miladi.

Po‘lat quvurlar nasos stansiyani barcha naporlari uchun qabul qilinishi mumkin, temirbeton quvurlar esa: napori 100 m.gacha va D=0,5÷1,5 m bo‘lganda- yig‘ma, napori 35÷45 m.gacha va D≥1,5 m bo‘lganda– monolit qabul qilinadi.

Bosimli quvurning uzunligi 300 m.gacha bo‘lganda har bir nasosga alohida-alohida bosimli quvurlar o‘rnatiladi va har bir quvurning sarfi nasosni sarfiga teng bo‘ladi Qquv=Qn.Bosimli quvurning uzunligini ruxsat berilgan nishablik Iquv =1:3 dan kelib chiqib aniqlasa bo‘ladi. Bunda quvurning uzunligi:



Lquv ≈ 10·√Ng teng bo‘ladi.

Bosimli quvurni loyihalashning asosiy masalasi- uni iqtisodiy tejamkor diametrini aniqlashdan iborat.

Quvurlarda harakatlanayotgan suvning ruxsat etilgan tezligi 2,5-3,0 m/s.dan oshmasligi kerak. Chunki, suvning katta tezliklari naporni ko‘p miqdorda yo‘qolishini va quvurlarda gidravlik zarba hosil bo‘lganda bosimni keskin o‘zgarishiga olib keladi. Boshqa tomondan esa, juda kichik tezliklarda quvurlarni diametrlari oshib ketadi, bu o‘z navbatida o‘ning qiymatini oshishiga olib keladi.

Bosimli quvurni iqtisodiy tejamkor diametrini aniqlash uchun har xil diametrli bir nechta quvurlar variantlarini ko‘rib chiqiladi va ularni ichida eng kichik keltirilgan xarajatlar qiymatiga ega bo‘lganini tanlab olinadi. Keltirilgan xarajatlar kapital xarajatlar va me’yoriy o‘zini qoplash davridagi yillik ekspluatatsion xarajatlar yig‘indilaridan aniqlanadi:



Kk.x = K + C·Tn

bu erda: Kk.x - keltirilgan xarajatlar;

K - kapital xarajatlar, bizning holatda 1 p.m quvurning narhi;

Tn - kapital xarajatlarni me’yoriy qoplanish muddati, 8-10yil deb qabul qilinadi;

C – quvur uchun yillik ekspluatatsion xarajatlar yig‘indisi.
Hisoblar har bir metr quvur uchun shartli bahoda 1-jadvalda olib boriladi.

1-jadval



Dquv,

M


V,

m/s


K,

u.e.


∆h,

u.e.


∆E,

kVt·soat


A,

u.e.


B,

u.e.


V,

u.e.


C,

u.e.


Kk.x

u.e.


D1

D2

Dst

D4



D5



























bu erda: Dst = 0,85·√Qquv – dastlabki standart diametr.

Bir nechta variantda D1, D2, D4, D5 (Dst qiymatidan kichik va katta) bosimli quvur diametrlari tanlab olinadi (2-jadval);

- V = 4·Qquv / (π·Di 2) – bosimli quvurdagi suvning tezligi;

- K - 1 pog.m. yotqizilgan quvurning narhi (2-jadval, po‘lat quvurlar uchun);

- ∆h = λ·L·Vi 2 /(2·g· Di) - quvurdagi naporni yo‘qolishi (1 m uzunligi uchun);

- λ ≈ 0,11(ke/ Di)0,25 – qarshilik koeffitsienti;

- ke=0,03÷0,10 mm – po‘lat payvandlangan quvurlarni ekvivalent absolyut g‘adir-budurligi; ke=0,3÷0,8 mm – beton quvurlar uchun;

- ∆E = 9,81·Qquv·∆h·To‘rt/h – qarshiliklarni engib o‘tish uchun bir yilda sarflanayotgan elektr energiya miqdori;

- To‘rt –stansiyaning yillik o‘rtacha ish vaqti, soatda:



To‘rt = (Q1·t1 + Q2·t2 +…+ Qi·ti )·24/ Qmax,

- h - nasos stansiyaning FIKi:

h = hn·hdv·htar,

- hn – nasosning FIKi, hdv – dvigatelning FIKi, htar - elektr tarmoqning FIKi, 0,98 ga teng deb qabul qilamiz;

- A = 0,01· ∆E – yo‘qotilayotgan elektr energiyani narhi;

- B = 0,03·K – quvurni tiklash uchun ajratmalar;

- V = 0,017·K – quvurni ta’mirlash uchun ajratmalar;

- C = A+B+V – yillik ekspluatatsion xarajatlar yig‘indisi;

- Kk.x = K + C·Tn – keltirilgan xarajatlar.

1-jadval ma’lumotlari asosida eng kichik keltirilgan xarajatga Kk.x to‘g‘ri kelgan quvur diametri iqtisodiy tejamkor diametr Dquv deb qabul qilinadi.

2-jadval


D, m

K, u.e.

D, m

K, u.e.

D, m

K, u.e.

Ko‘milgan

0,3


0,4

0,5


0,6

0,7


0,8

0,9


1,0

1,1


1,2

1,3


1,4

15,5


21,5

28,0


35,0

42,0


49,5

57,5


66,0

74,5


83,5

93,5


105,5

Ochiq

1,4


1,5

1,6


1,7

1,8


1,9

2,0


2,1

2,2


2,3

2,4


2,5

2,6

192

215


240

270


302

370


395

410


453

495


537

580


622

2,7

2,8


2,9

3,0


3,2

3,4


3,6

3,8


4,0

4,2


4,4

4,6


4,8

50


682

706


748

790


870

950


1030

1110


1200

1325


1450

1575


1700

1825




10-Amaliy mashg‘ulot

Mavzu: Suv chiqarish inshootini turini tanlash va uning gidravlik hisobi.

Suv chiqarish inshooti bosimli quvurni mashina kanali bilan tutashtirish, quvurdan chiqayotgan suv energiyasini so‘ndirish va nasoslar o‘chirilganda kanaldagi suvlar ortga qaytib ketishini oldini olish uchun xizmat qiladi.

Suv chiqargichlar to‘g‘ri oqimli turdagi mexanik harakatdagi zatvorlar bilan jihozlangan (“xlopushka” turdagi, drosselli zatvor va tez tushuvchi щit), 1-rasm va zatvorsiz (avtomatik harakatdagi) bo‘ladi, 2-rasm. Zatvorsiz suv chiqargichlar sifonli va qabul qilish rezervuar-vodosliv turlarida bo‘ladi.

1-rasmda to‘g‘ri oqimli mexanik harakatdagi zatvor bilan jihozlangan suv chiqargichni qirqimi va rejasi keltirilgan, bu erda: 1- bosimli quvur, 2 - quduq, 3 – tutashtiruvchi qism, 4 – mashina kanali.

Bosimli quvurning chiqish qismini diametri Dchiq=1,2·Dquv ga teng deb olinadi. Quvurlar orasidagi masofa– 1,0 m teng deb olinadi. Quvur yuqori chiqish qismi minimal suv sathidan kamida 0,3-0,5 m chuqurlikda bo‘lishi kerak. Quvur pastki qismidan tubgacha bo‘lgan masofa 0,3 m.ga teng deb olinadi. Quduq tubini kanal tubi bilan tutashtirish nishabligi 1:2 ga teng bo‘lgan o‘tish uchastkasi yordamida amalga oshiriladi.

Quduq uzunligi Lq = (5,5÷6,5)· hz ga teng deb olinadi. Kanalni mustahkamlash uzunligini Lmust=(4÷5)·hmax deb olamiz. Har bir quvur chiqishda xizmat ko‘prigi va zatvori bilan jihozlangan kamerasiga ega bo‘ladi. Kameralar qalinligi t≥0,6 m bo‘lgan devorlar (bыchok) yordamida ajratilgan. Quvurdan devorlargacha bo‘lgan masofa b=0,3 m.ga teng.

Agar quduq eni kanal enidan katta bo‘lsa, unda reja bo‘yicha 40-450 li (o‘tish uchastkasi) torayish hosil qilinadi. O‘tish uchastkasini uzunligi grafik qurish orqali aniqlanadi.

2-rasmda sifonli suv chiqargichni qirqimi va rejasi keltirilgan, bu erda: 1- sifon bilan tugaydigan bosimli quvur, 2 - quduq, 3 – tutashtiruvchi qism, 4 – mashina kanali, 5 – pastki qismi qisqartirilgan sifon (Dchiq=1,2·Dquv), 6 – pastki qismi uzaytirilgan va chiqish qismi to‘g‘ri burchakli kesimga ega sifon (hchiq = 0,785·Dquv, bchiq = Dquv).

Sifon bo‘g‘zining otmetkasi kanaldagi eng yuqori suv sathidan kamida 0,1 m yuqorida joylashishi kerak. Quvur yuqori chiqish qismi minimal suv sathidan kamida 0,5 m chuqurlikda bo‘lishi kerak.

Sifon chiqish qismidan quduq tubigacha bo‘lgan masofa C= 1,25·Dвыx ga teng deb qabul qilinadi. Quduqning uzunligi quyidagicha bo‘lishi mumkin:



- Lq = 2Dquv – bir quvurli sifon bo‘lsa;

- Lq = 3Dquv – ikki, uch, yoki to‘rt quvurli sifon bo‘lsa;



- Lq = 4Dquv – to‘rtdan ortiq quvurli sifon bo‘lsa.

Kanalni mustahkamlash uzunligi Lmust = 8·hmax ga teng.

Sifondan chiqish qismidan devorgacha va sifonlar orasidagi masofa 0,3 m deb qabul qilinadi. Agar quduq eni kanal enidan katta bo‘lsa, unda reja bo‘yicha 40-450 li (o‘tish uchastkasi) torayish hosil qilinadi. O‘tish uchastkasini uzunligi grafik qurish orqali aniqlanadi.

11-Amaliy mashg‘ulot

Mavzu:Nasos stansiyasi yordamchi jihozlarini tanlash.Nasos stansiya suv-energetik hisobi.

11.1.Nasos agregati uchun dvigatel tanlab nasos stansiyasining suv energetik hisobi qiladi.


    1. Dvigatel tanlash uchun “Ndv” va“ndv” “hi”parametrlari ma’lum bo‘lishi kerak.

Dvigatel quvvati

Ndv = Np * K3=9,81*Qn *Hm/η* K3 = 9,81* 0,6*100 / 0,75*1,01 = 793 kVt

Np >100 kVt bo‘lganda K3 - dvigatelning zaxira koeffitsenti K3=1,05-1,01 gacha

Nn =1-10 kVt bo‘lsa K3=1,15, Nn = 11-50 kVt bo‘lsa K3=1,1, Nn =50-100 kVt bo‘lsa K3=1,08.

Dvigatelning aylanishlar sonini nasosning aylanishlar soniga teng deb qabul qilamiz Pdv = PH = 980 ayl/min



    1. Dvigatel quvvati va aylanishlar soni orqali dvigatellar katalogidan dvigatel tanlaymiz.

Ndv = 793 kVt, ndv= 980 ayl/min

Dvigatellar ikki xil bo‘ladi:

1. Asinxron 2. Sinxron

Dvigatel markasi A13-59-6 Quvvati Ndv = 800 kVt, kuchlanishi U-6000 V, massasi m = 8310 kg



  1. Shu tanlangan dvigatelning texnik xarakteristikalarini jadvalga tushiramiz.

    1. Tanlangan dvigatelning planda ko‘rinishi, bo‘ylama va ko‘ndalang kesimini kalka qog‘oziga chizamiz.

11.2.Nasos stansiyasining suv-energetik hisobi.

Suv-energetik hisobning maqsadi- vegetatsiya davrida nasos stansiya yordamida ko‘tarib berilayotgan suv miqdori va unga sarf bo‘layotgan elektr energiya miqdorlarini aniqlashdan iboratdir.

Suv-energetik hisob 1-jadvalda quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi:

1 ustun – davrlar bo‘yicha suv uzatishning davomiyligi, kunlarda;

2 ustun - suv uzatishning davomiyligi, soatda:

Tsoat= Tkun · 24

3 ustun – suv uzatishning davomiyligi, soniyada:



Tsek= Tsoat· 3600

4 ustun – nasos stansiyani davrlarda uzatib berayotgan suv sarfi;

5 ustun – nasos stansiyani manometrik napori;

6 ustun –nasos stansiyaning quvvati, quyidagicha aniqlanadi:



Nns= 9,81·Qns·Nm /ηns,

bu erda ns =n ·dv ·tar – nasos stansiyaning FIKi, nasos, dvigatel va elektr tarmoqning (tar=0,98) FIKlarini ko‘paytmalariga teng;

7 ustun –E- davrda nasos stansiya iste’mol qiladigan elektr energiya miqdori, - vegetatsiya davrida nasos stansiya iste’mol qiladigan elektr energiya miqdori:

E = Nns · Tsoat, kVt·soat

8 ustun – W – davrda nasos stansiya yordamida ko‘tarib berilayotgan suv miqdori, - vegetatsiya davrida nasos stansiya yordamida ko‘tarib berilayotgan suv miqdori: W= Qns·Tsek, m3

2-jadval. Suv-energetik hisob


Davrning davomiyligi

Qns,

m3/s



Nm,

M


Nns,

kVt


E·106,

kVt·soat


W·106, m3

Tkun

Tsoat

Tsek·103

1

2

3

4

5

6

7

8







=















=


=

SHunday qilib, vegetatsiya davrida nasos stansiya yordamida =…... m3 suv ko‘tarilib beriladi, buning uchun =……kVt·soat elektr energiya iste’mol qiladi.


12-Amaliy mashg‘ulot.
Mavzu: Nasos stansiyasining texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlarni aniqlash.
12.1. Nasos stansiyasining texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlarni aniqlash yillik iqtisodiy qismi hisoblanadi.
Nasos stansiya gidrotexnik inshootlari bo‘g‘inini qurishga ketadigan kapital xarajatlar yiriklashtirilgan ko‘rsatkich asosida aniqlanadi, bu ko‘rsatkich sifatida 1 kVt o‘rnatilgan quvvat “a” qabul qilingan:

a = 420/(Qns0,26 ·Nm 0,28), u.e.

bundan umumiy kapital xarajatlar quyidagicha aniqlanadi:



K = No‘rn·a, u.e.

bu erda: No‘rn=Ndv·(n+1) – nasos stansiyaning o‘rnatilgan quvvati;

Ndv – dvigatelning quvvati;

n+1 – stansiyadagi umumiy agregatlar soni.

Jihozlarni narhini quyidagi miqdorda qabul qilish mumkin:

Kjih = 0,5· K, u.e.

Gidrotexnik inshootlar narhini quyidagi miqdorda qabul qilish mumkin:



Kgti =0,5·K, u.e.

Nasos stansiyani yillik ekspluatatsion xarajatlari ekspluatatsiya xodimlariga ajratiladigan xarajatlar (1-jadval), amortizatsiya va joriy ta’mirlash (2-jadval), elektr energiyaga bo‘lgan xarajatlar (3-jadval) hamda moylash, tozalash va mehnat muxofazasiga bo‘lgan xarajatlar yig‘indisidan iborat bo‘ladi.

Nasos stansiya ekspluatatsion xodimlar soni va tarkibi stansiya turi va sarfiga asosan aniqlanadi. Amortizatsiya va joriy ta’mirlashga ajratmalar qiymatlari loyihalangan va qurilgan nasos stansiyalar misolida olingan. 1 kVt·soat elektr energiyaning narhi s=0,045 u.e. ga teng deb qabul qilingan.

4-jadvalda nasos stansiyaning yillik ekspluatatsion xarajatlari hisoblangan, 5-jadvalda esa asosiy texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlari keltirilgan.



1-jadval. Ekspluatatsion xodimlarni sarf-xarajatlari



Lavozimi

Soni

Oyligi, u.e.

Jami, u.e.

Yillik oyligi, u.e.

1

NS boshlig‘i

1

380,0

380,0

4560,0

2

Dispetcher

1

340,0

340,0

4080,0

3

Injener-gidrotexnik

1

320,0

320,0

3840,0

4

Injener-elektrik

1

320,0

320,0

3840,0

5

Navbatchi gidromexanik

4

280,0

1120,0

13440,0

6

Navbatchi elektrik

4

280,0

1120,0

13440,0

7

Qo‘qim tozalash mashinasi ishchisi

1

250,0

250,0

3000,0

8

Qo‘riqchi

4

200,0

800,0

9600,0



Jami

17







55800,0




Mukofotlar 40%










22320,0




Jami










78120,0




Ijtimoiy himoyaga ajratmalar 40%










31248,0




Jami










109368,0

2-jadval. Amortizatsiya va joriy ta’mirlashga ajratmalar.





Xarajatlar nomi

Qiymati,

u.e.


Amortizatsiya

Joriy ta’mirlash

%

Summa

ming.u.e.



%

Summa

ming.u.e.



1

Gidrotexnik inshootlar

Kgti

3,5




3,0




2

Jihozlar

Kjih

12,0




5,0







Jami















3-jadval. Elektr energiyaga sarflangan xarajatlar





Nomi

O‘l.birligi

Miqdori

1

Bir yilda iste’mol qilinadigan elektroenergiya miqdori

kVt·soat

=

2

Elektroenergiyaning qiymati

u.e.

·s

3

SHahsiy extiyoj uchun elektroenergiya sarfi

(1 punktdan 2%)


kVt·soat





4

SHahsiy extiyoj uchun elektroenergiyani qiymati

u.e.







Jami

u.e.



Moylash, tozalash va mehnat muxofazasiga bo‘lgan ajratmalar shahsiy extiyoj uchun sarflangan elektroenergiyani qiymati, ekspluatatsion xodimlarni sarf-xarajatlarini va joriy ta’mirlash xarajatlarining yig‘indisidan 10%ni tashkil etadi.



4-jadval. Nasos stansiyani yillik ekspluatatsion xarajatlari



Xarajatlar nomi

O‘l.birligi

Miqdori

1

Ekspluatatsion xodimlarga sarf-xarajatlar

u.e




2

Amortizatsiya

u.e




3

Joriy ta’mirlash

u.e




4

Elektroenergiya qiymati

u.e




5

Moylash, tozalash va mehnat muxofazasiga ajratmalar

u.e







Jami

u.e




5-jadval. Nasos stansiyani asosiy ko‘rsatkichlari



Ko‘rsatkichlar

Belgilanishi

O‘l.birligi

Miqdori

1

Umumiy kapital xarajatlari

K

u.e




2

Yillik ekspluatatsion xarajatlari

S

u.e




3

O‘rnatilgan quvvat

No‘rn

kVt




4

Nasos stansiya sarfi

Qns

m3/c




5

Sug‘oriladigan maydon



Ga




6

Manometrik napor, maksimal

Nm

M




7

Yillik elektroenergiya iste’moli



kVt·soat




8

Ko‘tarib berilayotgan suv miqdori



m3



Nasos stansiyasining o‘rtalashtirilgan quvvati quyidagicha aniqlanadi:



No‘rt.quv = ∑(Ni·Tkun i) / ∑Tkun, kVt

bu erda:


6-jadval. Nasos stansiyaning texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlari



Ko‘rsatkichlar

O‘l.birligi

Formula

Qiymati

1

1kVt o‘rnatilgan quvvatni qiymati

u.e

kVt


K

No‘rn





2

1 m3 ko‘tarilgan suvni qiymati

u.e

m3



_K_






3

1tm ko‘tarilgan suvni qiymati

u.e

T*M


___K___

·Nm




4

1 ga erni sug‘orish qiymati

u.e

ga


_ K_






5

1 m3/c suv sarfini qiymati

u.e

m3/s



_ K_

Qns





6

1kVt o‘rnatilgan quvvatni tannarxi

u.e

kVt


_S_

No‘rn





7

1 m3 ko‘tarilgan suvni tannarxi

u.e

m3



_S_






8

1 ga erni sug‘orish tannarxi

u.e

ga


_S_






9

1 m3/c suv sarfini tannarxi

u.e

m3/s



_S_

Qns





10

Nasos stansiyani vaqtdan foydalanish koeffitsienti

_


Tkun

Tyil





11

O‘rnatilgan quvvatdan foydalanish koeffitsienti

_


No‘rt.quv

No‘rn







13-Amaliy mashg‘ulot.
Mavzu: Nasos stansiyasining ekspluatatsiya ko‘rsatkichlarni aniqlash.
13.1. Nasos stansiyasining texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlarni aniqlash yillik iqtisodiy qismi hisoblanadi.
Nasos stansiya gidrotexnik inshootlari bo‘g‘inini qurishga ketadigan kapital xarajatlar yiriklashtirilgan ko‘rsatkich asosida aniqlanadi, bu ko‘rsatkich sifatida 1 kVt o‘rnatilgan quvvat “a” qabul qilingan:

a = 420/(Qns0,26 ·Nm 0,28), u.e.

bundan umumiy kapital xarajatlar quyidagicha aniqlanadi:



K = No‘rn·a, u.e.

bu erda: No‘rn=Ndv·(n+1) – nasos stansiyaning o‘rnatilgan quvvati;

Ndv – dvigatelning quvvati;

n+1 – stansiyadagi umumiy agregatlar soni.

Jihozlarni narhini quyidagi miqdorda qabul qilish mumkin:

Kjih = 0,5· K, u.e.

Gidrotexnik inshootlar narhini quyidagi miqdorda qabul qilish mumkin:



Kgti =0,5·K, u.e.

Nasos stansiyani yillik ekspluatatsion xarajatlari ekspluatatsiya xodimlariga ajratiladigan xarajatlar (1-jadval), amortizatsiya va joriy ta’mirlash (2-jadval), elektr energiyaga bo‘lgan xarajatlar (3-jadval) hamda moylash, tozalash va mehnat muxofazasiga bo‘lgan xarajatlar yig‘indisidan iborat bo‘ladi.

Nasos stansiya ekspluatatsion xodimlar soni va tarkibi stansiya turi va sarfiga asosan aniqlanadi. Amortizatsiya va joriy ta’mirlashga ajratmalar qiymatlari loyihalangan va qurilgan nasos stansiyalar misolida olingan. 1 kVt·soat elektr energiyaning narhi c=0,045 u.e. ga teng deb qabul qilingan.

4-jadvalda nasos stansiyaning yillik ekspluatatsion xarajatlari hisoblangan, 5-jadvalda esa asosiy texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlari keltirilgan.



1-jadval. Ekspluatatsion xodimlarni sarf-xarajatlari



Lavozimi

Soni

Oyligi, u.e.

Jami, u.e.

Yillik oyligi, u.e.

1

NS boshlig‘i

1

380,0

380,0

4560,0

2

Dispetcher

1

340,0

340,0

4080,0

3

Injener-gidrotexnik

1

320,0

320,0

3840,0

4

Injener-elektrik

1

320,0

320,0

3840,0

5

Navbatchi gidromexanik

4

280,0

1120,0

13440,0

6

Navbatchi elektrik

4

280,0

1120,0

13440,0

7

Qo‘qim tozalash mashinasi ishchisi

1

250,0

250,0

3000,0

8

Qo‘riqchi

4

200,0

800,0

9600,0



Jami

17







55800,0




Mukofotlar 40%










22320,0




Jami










78120,0




Ijtimoiy himoyaga ajratmalar 40%










31248,0




Jami










109368,0

2-jadval. Amortizatsiya va joriy ta’mirlashga ajratmalar.



Xarajatlar nomi

Qiymati,

u.e.


Amortizatsiya

Joriy ta’mirlash

%

Summa

ming.u.e.



%

Summa

ming.u.e.



1

Gidrotexnik inshootlar

Kgti

3,5




3,0




2

Jihozlar

Kjih

12,0




5,0







Jami
















3-jadval. Elektr energiyaga sarflangan xarajatlar





Nomi

O‘l.birligi

Miqdori

1

Bir yilda iste’mol qilinadigan elektroenergiya miqdori

kVt·soat

=

2

Elektroenergiyaning qiymati

u.e.

·c

3

SHahsiy extiyoj uchun elektroenergiya sarfi

(1 punktdan 2%)


kVt·soat





4

SHahsiy extiyoj uchun elektroenergiyani qiymati

u.e.







Jami

u.e.



Moylash, tozalash va mehnat muxofazasiga bo‘lgan ajratmalar shahsiy extiyoj uchun sarflangan elektroenergiyani qiymati, ekspluatatsion xodimlarni sarf-xarajatlarini va joriy ta’mirlash xarajatlarining yig‘indisidan 10%ni tashkil etadi.

4-jadval. Nasos stansiyani yillik ekspluatatsion xarajatlari




Xarajatlar nomi

O‘l.birligi

Miqdori

1

Ekspluatatsion xodimlarga sarf-xarajatlar

u.e




2

Amortizatsiya

u.e




3

Joriy ta’mirlash

u.e




4

Elektroenergiya qiymati

u.e




5

Moylash, tozalash va mehnat muxofazasiga ajratmalar

u.e







Jami

u.e



5-jadval. Nasos stansiyani asosiy ko‘rsatkichlari





Ko‘rsatkichlar

Belgilanishi

O‘l.birligi

Miqdori

1

Umumiy kapital xarajatlari

K

u.e




2

Yillik ekspluatatsion xarajatlari

S

u.e




3

O‘rnatilgan quvvat

No‘rn

kVt




4

Nasos stansiya sarfi

Qns

m3/c




5

Sug‘oriladigan maydon



Ga




6

Manometrik napor, maksimal

Nm

M




7

Yillik elektroenergiya iste’moli



kVt·soat




8

Ko‘tarib berilayotgan suv miqdori



m3



Nasos stansiyasining o‘rtalashtirilgan quvvati quyidagicha aniqlanadi:



No‘rt.quv = ∑(Ni·Tkun i) / ∑Tkun, kVt

bu erda:


  • Ni – davrlardagi nasos stansiyasining quvvati;

  • Tkun – davrning davomiyligi, kunda.

6-jadval. Nasos stansiyaning texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlari



Ko‘rsatkichlar

O‘l.birligi

Formula

Qiymati

1

1kVt o‘rnatilgan quvvatni qiymati

u.e

kVt


K

No‘rn





2

1 m3 ko‘tarilgan suvni qiymati

u.e

m3



_K_






3

1tm ko‘tarilgan suvni qiymati

u.e

T*M


___K___

·Nm




4

1 ga erni sug‘orish qiymati

u.e

ga


_ K_






5

1 m3/c suv sarfini qiymati

u.e

m3/s



_ K_

Qns





6

1kVt o‘rnatilgan quvvatni tannarxi

u.e

kVt


_S_

No‘rn





7

1 m3 ko‘tarilgan suvni tannarxi

u.e

m3



_S_






8

1 ga erni sug‘orish tannarxi

u.e

ga


_S_






9

1 m3/c suv sarfini tannarxi

u.e

m3/s



_S_

Qns





10

Nasos stansiyani vaqtdan foydalanish koeffitsienti

_


Tkun

Tyil





11

O‘rnatilgan quvvatdan foydalanish koeffitsienti

_


No‘rt.quv

No‘rn







Foydalanilgan adabiyotlar

1.Mirziyoyev SH.M. Erkin va farovon demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz.Toshkent,O‘zbekiston, 2016.-56 b.

2.Mirziyoyev SH.M. Tanqidiy tahliliy, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik-har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. Toshkent,O‘zbekiston,2017.-104 b.

3.Mirziyoyev SH.M. Qonun ustivorligi va inson manfatlarini ta’minlash-yurt taraqqiyoti va xalq farovonligini garovi.Toshkent,O‘zbekiston,2017.-48 b.

4.Mirziyoyev SH.M. O‘zbekistonni rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi.T.,O‘zbekiston,2017.«Gazeta uz».

5. Mamajonov M., Xakimov A., Majidov T., Uralov B.,Kan E.K. Nasoslar va nasos stansiyalari, O‘quv qullanma –T., 2009 y, 240 b,



6.Mamajonov M., Xakimov A., Majidov T., Uralov B., Nasoslar va nasos stansiyalaridan amaliy mashg‘ulotlar.O‘quv qullanma –Andijon.2005 y. 272 bet.
Download 1.11 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling