Tibbiyot statistikasi va amaliy ahamiyati


Download 34.52 Kb.
Pdf ko'rish
Sana06.12.2017
Hajmi34.52 Kb.

MAVZU   

Tibbiyot statistikasi va 

amaliy ahamiyati  

 


Mashg‘ulot maqsadi: 

 

 



 talabalarga statistika xaqida tushunchani 

uning nazariy asoslari va  mazmunini 

tushuntirish. Statistik majmua va ularning 

turlari general va tanlab olingan majmualar 

xakida tushuntirish 


Kutilayotgan natijalar:  

 

 ma'ruza talabalar ongida  axoli salomatligini 



o‘rganish, umumiy kasallanish va o‘lim 

ko‘rsatkichlarini taxlil etishni, sog‘liqni 

saqlashni to‘g‘ri rejalashtirsh davolash 

profilaktik ishlarni to‘g‘ri tashkil etishni, 

tibbiy xizmatning sifat va samarasi 

haqidagi tushunchalarni shikillantirish.  



REJA:  

Statistika haqida tushuncha  



General va  tanlab olingan majmualar 

hakida tushuncha 

Katta sonlar qonun tanlab olingan 



tadqiqotning nazariy asosi sifatida 

Tanlab olingan majmuaning 



o‘xshashligi

 

(reprezentativligi) 



 

Statistika haqida tushuncha  

 

• Statistika bu jamiyat fanlaridan biri bo‘lib, u 



jamiyat orasida uchraydigan xodisalarning 

miqdor o‘zgarishlarini sifat o‘zgarishlari bilan 

bog‘lab o‘rganadigan fandir.

 



Statistikaning asosiy maqsadi aniq olingan vaqt 

oraligida ma'lum mintaqalardagi jamiyat orasida 

yuz berayotgan voqiyalarning kattaliklarini, 

miqdor o‘zgarishlarini ularning kelib chiqish 

qonuniyatlari bilan bog‘liq o‘rganishdan iborat.

 

 



Statistika fani jamiyat xayotining 

qaysi sohasiga tegishli xodisalarini 

o‘rganishga qarab, u shu sohaning 

nomi bilan ataladi. 

Tibbiyot statistikasi inson 

salomatligini uning ijtimoiy 

xayotining masuli deb qarab, inson 

faoliyatidagi barcha xodimlarni 

uning ijtimoiy xayoti bilan bog‘lab 

o‘rganadi.

 

 


Tibbiyot statistikasining asosiy vazifalari 

quyidagilardan iborat: 

 

• 1. Aholi salomatligini o‘rganish:



 

     aholining soni, tarkibi tabiiy xarakati, jismoniy rivojlanishi va aholi 



orasida xar-

xil kasalliklarni tarqalganligi va ularning kechishi o‘rtacha 

umr va xakozolar 

• 2. Umumiy kasallanish va o‘lim ko‘rsatkichlarini yoki ayrim kasalliklar 

va o‘lim sabablarini axolining ayrim guruxlari orasida ularning 

turmush tarzi, tashqi muxit, ijtimoiy-iqtisodiy;  tarixiy shart-sharoitlar 

bilan bog‘lab o‘rganish.

 

• 3. Sog‘liqni saqlashni to‘g‘ri rejalashtirish, sanitariya epidemiologiya 



va davolash-

profilaktika muassasalariningishini to‘g‘ri tashkil etish va  

aholiga ko‘rsatilayotgan tibbiy xizmatning sifati va  samarasini 

chuqur taxlil qilish. 

• 4. Tajribada qo‘llanilayotgan davolash va profilaktika ishlariga baho 

berish, ularni samarasini o‘rganish.

 



5. Klinika va laboratoriya sharoitida ilmiy-tadqiqot ishlarini 



rejalashtirish, ularni tashkil etish va o‘tkazish.

 

 



General va tanlab olingan 

majmualar haqida tushuncha  

 



Statistik  majmua deb-ma'lum vaqt ichida 

ma'lum chegarada olingan mazmunan bir 

xil shaklan har xil elementlardan tashkil 

topgan guruhga aytiladi. 

• Statistik majmua 2 xil bo‘ladi: 

 



1. General majmua; 

2. Tanlab olingan majmua 



 

General majmua deb barcha kuzatish 

birligini o‘z ichiga olgan majmuaga 

aytiladi. General majmua teshenchasi 

nisbiy bo‘lib, u kuzatishning maqsadiga 

qarab bir vaqtning o‘zida general yoki 

tanlab olingan majmua deb qarashi 

mumkin. 

General majmuani ko‘pgina cheksislikka 

intilayotgan majmua deb qaraladi.  

 


Tanlab olingan majmua 

general majmuani bir 

qismi bo‘lib u maxsus 

yo‘llar orqali tanlab 

olinadi. 

 


Statistik tadqiqotlarning asosi bo‘lish 

matematikaning kaspiga sonlar qonuni yordamida 

statistik ko‘rsatkichlar tasodiflardan hal qilinib jami 

o‘rganilayotgan xodisalarning moxiyati va kelib 

chiqish qonuniyatlari ochib beriladi. 

Statistik tadqiqotlar o‘tkazish uchun ayrim xollarda 

kuzatuvlar soni 10.000; 100.000 ni tashkil etish 

mumkin, ba'zan esa 1000, 100, 10 tagacha teng 

bo‘lgan kuzatuvlar soni tadqiqot o‘tkazish uchun 

yetarli bo‘lishi mumkin. Statistik tadqiqot o‘tkazish 

uchun yetarli bo‘lgan kuzatuvlar sonini olingan 

natijalarni ishonchlilik darajasini  aniqlash uchun 

matematik taxlil usuli va unda qo‘llaniladigan 

formulalardan foydalaniladi. 

 


Tibbiyot va sanitariya statistikasida 

matematik taxlil usullar quyidagi xollarda 

qo‘llaniladi;

 

 



• 1. Tanlab olingan majmua qo‘llanilgan barcha 

tadqiqotlarda 

• 2. Kuzatuv natijalarini nisbiy va o‘rtacha 

qiymatlarda ifodalash va statistik taxlil qilish 

talab etilganda 

3. Barcha klinik va laboratoriya sharoitida 



o‘tkaziladigan tadqiqotlarda (nisbatan kichik 

kuzatuvlar soniga ega  bo‘lganda)

 

 


Yuqorida keltirilgan va ayrim 

boshqa xollarda matematik taxlil 

usullarini qo‘llamasdan turib, 

statistik tadqiqotni rejalashtirish 

tashkil etish va olingan  

natijalarni ishonchliligini 

baxolash mumkin emas. 

 


Tanlab olingan majmuaning 

o‘xshashligi (reprezentativligi) 

 

 

 



Tanlab olingan majmuani eng 

muhim tomonlaridan biri uning 

renrezentativligini, ya'ni u general 

majmuaning vakili xisoblanaib 

undagi xamma asosiy belgilarni 

o‘zida nomoyon qèëà olish kerak. 

 

 


Ikki xil xususiyatlarni o‘zida nomoyon qilgan 

bir qism majmua general majmuaga 

nisbatan reppentativ xisoblanadi: 

 



1. Belgilari jihatdan general majmuaga 

nihocht o‘xshash bo‘lishi kerak

 



2. Kuzatish olib borish uchun son jixatdan 



yetarli bo‘lishi kerak

 

 



Shunday qilib shifokorlar o‘zlarining 

ammoviy va ilmiy  faoliyatida ilmiy 

asoslangan tanlov va xisoblash usuli 

bo‘lgan matematik

-statistik usullardan 

foydalanish, ijtimoiy-gigieiik tadqiqotlarni 

o‘tkazish va aholi  salomatligini o‘zgarishi 

haqidagi qonuniyatlarni ochib berish ularga 

tashqi muhit ta'sirini aniqlash va o‘tkazilgan 

tadqiqotlar yordamida holi yoki  uning ayrim 

guruxlari salomatligini yanada yaxshilash 

borasida aniq chora-tadbirlar ishlab chiqish 

imkonini beradi. 


Ma'ruzaning ta'minlanishi 

 jadvallar: statistikaning 

asosiy vazifalari, statistik 

majmuaning turlari. 



Talabalarning mustaqil ishlari:  

 

 tanlab olingan majmuani 



xosil qilinishning usullari. 

Nazorat savollari. 

 



1. Statistik majmua tushunchasiga ta'rif bering 

2. Statistik majmuani turlari nimalardan iborat 



3. General va tanlab olingan majmuaga ta'rif 

bering 



4. Tibbiyot statistikasining asosiy vazifalari 



nimalardan iborat 

• 5. Tanlab olingan majmua reprezentativ bo‘lishi 

uchun  qanday talaba javob berishi kerak 

 

 




Download 34.52 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling