Tilshunoslik ma‘ruzachi


Download 0.75 Mb.
bet1/3
Sana29.06.2022
Hajmi0.75 Mb.
#781227
  1   2   3
Bog'liq
7-Mavzu Fonetika va fonologiya-1
7 mavzu seminar, Reflection paper, ПҚ-5215 09.08.2021, MMM(muhim), 2 5195386638187894642, 2 5195386638187894658, 2 5201952642456094778, 215 Жайлыбаев Амантай философия СРС, 314-GR AMANBAEV SALAMAT, Chaynvord j, 6-mavzu ma\'ruza matn, Fizika ru, Аныклама ГУЛИСТАН, Vaqtinchalik.jurnal
    Bu sahifa navigatsiya:
  • Mavzu

ТОШКЕНТ ШАҲРИДАГИ ЁДЖУ ТЕХНИКА ИНСТИТУТИ
YEOJU TECHNICAL INSTITUTE IN TASHKENT
TILSHUNOSLIK
ma‘ruzachi: PhD. Dilshoda Mubarakova
VII. Mavzu:Fonetika va fonologiya.
Mavzu rejasi:
1. Nutq tovushlarining akustikasi;
2. Nutq apparati tuzilishi va uning vazifalari;
3. Tovush va uning fazalarini artikulyatsiya qilish;
4. Nutq tovushlarining tasnifi.
Mavzu: Fonetika va fonologiya (davomi).
Mavzu rejasi:
1. Nutq oqimining fonetik bo'linishi;
2. Nutq oqimidagi tovushlarning o'zaro ta'siri;
3. Urg‘u va intonatsiya;
4. Fonema va fonemalar tizimi.
FONETIKA
«Fonetika» grekcha so‘zdan olingan bo‘lib, «tovush» ma’nosini anglatadi, ya’ni «tovush haqidagi bo‘lim» demakdir. Nutq tovushlari fonetikada o‘rganiladi. Nutq a’zolari harakati jarayonida hosil bo‘lgan tovushlar nutq tovushlari deyiladi. Nutq tovushlarini hosil qiluvchi nutq a’zolarining jami nutq apparati deb yuritiladi.
Nutq a’zolari nutq tovushlarini hosil qilishdagi ishtirokiga ko‘ra ikki xil bo‘ladi: 1. Faol (aktiv) nutq a’zolari: 1) til; 2) ovoz (un, tovush) paychalari; 3) yumshoq tanglay; 4) og‘iz bo‘shlig‘i (til, lab); 5) pastgi jag‘. 2. Passiv (sust) nutq a’zolari: 1) o‘pka; 2) kekirdak; 3) qattiq tanglay; 4) burun bo‘shlig‘i; 5) tish.
Nutq tovushlari ikki xil: unli va undosh tovushlar.
Unli tovush: o‘pkadan chiqayotgan havo oqimining og‘iz bo‘shlig‘ida hech qanday to‘siqqa uchramay chiqishidan hosil bo‘ladigan tovush unli hisoblanadi. Unli tovushlar oltita: a, i, e, u, o‘, o.
Unlilar lab ishtirokiga ko‘ra ikki xil bo‘ladi:
  • Lablangan unlilar: o, u, o‘

  • 2. Lablanmagan unlilar: a, i, e.
     

UNLI TOVUSHLAR TAVSIFI
i unlisi-old qator lablanmagan, tor unli.Tilning tanglay tomon yuqori ko‘tarilishi va og‘izning nisbatan tor ochilishi bilan qisqa talaffuz etiladi. Til, dil, jim, kiyik, kiyim .
u unlisi-orqa qator, lablangan, tor unli.Uni talaffuz qilishda til tanglay tomon ko‘tarilib og‘iz juda torayadi,lablar oldinga cho‘ziladi: gulshan,bug‘doy,kurtak,lunj.
e unlisi-old qator,lablanmagan,o‘rta keng unli.Tilning tanglay tomon yuqori-o‘rta ko‘tarilishi, til uchining pastki tishlarga tegishi bilan yumshoq talaffuz etiladi,og‘iz bir muncha torayadi:etik,sekin,meva,ehson.

Download 0.75 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2023
ma'muriyatiga murojaat qiling