Turbo-Paskal muhitini o`rnatish


Download 122 Kb.
Sana28.12.2019
Hajmi122 Kb.


Satriy kattaliklar bilan ishlash

Reja:




  1. Turbo-Paskal muhitini o`rnatish

  2. Turbo-Paskal muhitining asosiy fayllari

  3. Turbo-Paskal muhitida ishlash



Turbo-Paskal muhitini o`rnatish;

Turbo-Paskalning professional programmalash - 5.5 versiyasi (Turbo paskal`rofessional) Borland International Inc firmasining bir nechta disketalarida beriladi. SHu disketalarning biri «INSTALLCOM`ILER» deb nomlanadi va bu disketada INSTALL.EXE programmasi mavjud.

Turbo Paskalni o`rnatish nomi uchun yuqorida tahkidlangan disketani diskovodga qo`yib, programmani ishga tushiriladi. Programma Sizdan bir necha savollarga javob berishni taklif qiladi:


  • qaysi diskovoddan Turbo Paskalni ishga tushirmoqchisiz?

  • Turbo Paskalni vinchesterga o`rnatasizmi?

  • qaysi kataloglarda Turbo Paskalning ishchi fayllarini joylashtirish lozim?

Agar Sizda yetarli asos bo`lmasa, taklif qilingan katalog ismlari bilan chegaralangan mahqul. Bu holda sizdan faqatgina, disk ismini o`zgartirish talab etiladi. SHundan so`ng, INSTALL.EXE programmasi o`zining ishini davom ettiradi va uning so`rovi bo`yicha navbat bilan, ko`rsatilgan nomli disketalarni diskovodga qo`yiladi. Natijada Turbo Paskal ishga tayyor holga keladi.

Faraz qilaylik, Turbo-Paskalni o`rnatishda odatdagi «S» diskning o`rniga «D» diskni tanladingiz, bu holda sistema quyidagi kataloglarda joylashdi:


DT`, DT`ғBGI, DT`ғDEMOS, DT`ғDOC,

DT`ғDOCDEMOS, DT`ғTURBO3, DT`ғTVDEMOS,

DT`ғTVISION, DT`ғUTILS
Turbo-Paskal muhitining asosiy fayllari
Turbo Paskalning asosiy fayllari D:ғT`ғ katalogida joylashgan bo`lib, ular quytdagilardir:

Turbo.exe – programmani yaratish uchun lozim bo`lgan integrallashgan muhit (Turbo paskalIntegrated Develo`ment Environment) fayli;

Turbo.hl` – tezkor yordam ma`lumotlarini saqlovchi fayl;

Turbo.t` – Turbo.exe programmasi foydalanadigan sistema konfiguratsiyasining fayli;

Turbo.t`l – Turbo Paskalning rezident modullari (Resident units);

T`tour.exe – integrallashgan muhitda ishlashni tanishtiruvchi programma.

Bulardan tashqari, D:ғT`ғBGI katalogida Turbo Paskalning grafik rejim ishini tahminlovchi fayllar mavjud:



Gra`h.t`u – Turbo Paskalning barcha grafik programmalarini ishlashi uchun zarur fayl;

BGI kengaytmali bir nechta fayl – videosistemalarning turli tiplari bilan ishlashni tahminlovchi drayverlar;

CHR kengaytmali bir nechta fayl – vektorli shriftlarni o`z ichiga oluvchi fayllar.


Turbo-Paskal muhitida ishlash
Bugungi kunda kasb-hunar kollejlarida va oliy tahlim muassasalarida Turbo Paskalning 5.5 – versiyasi keng tarqalganligini va undan foydalanish qulayligini hisobga olingan holda, quyida Turbo Paskalning 5.5 – versiyasi muhitida ishlash o`rgatiladi.

Turbo Paskal muhiti Turbo.exe faylidan ishga yuklanib, uning asosiy vazifasi Paskal tilidagi programmani taxrirlash va mashina kodiga o`tkazishdan iboratdir.

Turbo Paskal muhitini yuklash natijasida yuqori menyu hosil bo`lib, uni aktivlashtirish uchun, F10 tugmachasidan foydalaniladi.

Yuqori menyu quyidagi bo`limlarni o`z ichiga oladi:






File



*.`as kengaytmali fayllari va Turbo Paskalga tegishli bo`lgan kataloglar ustida turli amallar bajaradi;



Edit



yuqori menyudan matnlarni tahrirlash oynasiga qaytish;



Run



programmani turli ko`rinishda ishga yuklaydi va natijalar oynasiga o`tishni tahminlaydi;



Com`ile



programmani kompilyatsiya qilish va uni tekshirishni tahminlaydi;



O`tions



Turbo Paskal muhitini va undagi programmalarga tegishli xususiyatlarni taxrirlaydi;



Debug



programmadagi protseduralarni izlash, hisoblash jarayonlari va o`zgaruvchilarni tekshirish, chaqirilgan stekni ko`rish va shunga o`xshash amallarni bajaradi;



BreakҒWatch



agarda DebugҒIntegrated Debugging ustanovkasi On xolatda bo`lsa, u holda BreakҒWatch maenyusi Watch window (tekshirish oynasi) punktini oynaga o`rnatadi yoki olib tashlaydi;

Quyida yuqori menyuning mos ostki menyulariga qisqacha ta`riflar berilgan:


Files bo`limi:




Load (F3)



fayl yoki dasturni chaqirish uchun hizmat qiladi;



`ick (ALTҚF3)



tanlashni belgilaydi;



New



yangi dastur uchun oynani tozalaydi;



Save (F2)



ekrandagi dasturni tashqi xotiraga joylaydi;



Write to



ishchi faylni yangi nom bilan yozadi;



Change dir



faol katalogni almashtiradi;



Os shell



vaqtincha OS ga chiqishni tashkillaydi;



Quit (AltҚX)



TURBO paskalmuhitidan chiqish.


Run bo`limi:




Run (CtrlҚF9)



yuklangan dasturni bajartiradi (ishga tushiradi);



`rogram reset (CtrlҚF2)



oldindagi parametrlarni taxrirlash;



Goto cursor (F4)



kursor turgan joyga qaytishni amalga oshirada;



Trace into (F7)



dasturni qadamlab bajarish imkoniyatini hosil qiladi;



Setu` over (F8)



protseduraga kirishni tahminlaydi;



User screen (Alt-F5)



natijalar oynasiga o`tish.



Com`ile bo`limi:




Com`ile (AltҚF9)



dasturni kompilyatsiya qiladi;



Make (F9)



dasturni kompilyatsiya qilishga tayyorlaydi;



Build



dasturni kompilyatsiya qilishga tayyorlaydi (Make dan farqi, dasturga tegishli barcha fayllarni tekshiradi);



Destination



dasturni tezkor yoki tashqi xotiraga kompilyatsiya bo`lishini tahminlaydi;



Find error



dastur xatoligini izlaydi;



`rimary files



qaysi *.`as fayl kompilyatsiya qilinishini aniqlaydi;



Get info



ishchi oynadagi *.`as fayli haqidagi ma`lumotlarni beradi.


O`tions bo`limi:




Com`tler



dastur xususiyatlarini o`zgartiradi;



Linker



*.exe fayldagi ishlamaydigan kodlarni o`chiradi;



Environment



dasturchi uchun ishchi maydon xosil qiladi;



Directories



turli tipdagi fayllarni qaysi katalogda ishlatish lozimligini o`zida saqlaydi;



`arameters



buyruqlar satrida kiritiladigan parametrlarni o`zida saqlaydi;



Save o`tions



muhit xususiyatini tashqi xotiraga saqlab qo`yish;



Retrieve o`tions



muhit xususiyatini tiklash.


Debug bo`limi:




Evaluate



har qanday o`zgaruvchining qiymatini ko`rish imkoniyatini yaratadi;



Call stack



Dastur bajarilish vaqtida joriy chaqiruvchi stekni ko`rsatadi;



Find `rocedure



protsedurani izlash;



Integrated debugging



dasturni qadamlab bajarilishi uchun yo`l ochib beradi;



Standalone debugging



dasturni *.exe faylga aylantirish uchun yo`l ochib beradi;



Dis`lay swa``ing



ekran xususiyatini o`rnatadi;



Refresh dis`lay



ekran xususiyatini aktivlashtiradi.


BreakҒWatch bo`limi:




Add watch (CtrlҚF7)



ko`rish oynasiga zarur ma`lumotlarni qo`shish imkoniyatini hosil qiladi;



Delete watch



ko`rish oynasidagi belgilangan punktni o`chiradi;



Edit watch



ko`rish oynasini taxrirlaydi;



Remove all watchs



ko`rish oynasidagi barcha punktlarni o`chiradi;



Toggle breack`oint



tekshiriluvchi nuqtalarni o`rnatish;



Clear all breack`oint



barcha tekshiriluvchi nuqtalarni o`chirish;



View next breack`oint



keyingi tekshiriluvchi nuqtaga o`tish.

Yuqoridagilarga qo`shimcha qilgan holda dastur matnini taxrirlash uchun funktsional tugmachalardan ham foydalanish imkoniyati mavjud bo`lib, ular quyidagilardan iboratdir:






CtrlҚKҚB



blok boshini belgilash;



CtrlҚKҚK



blok ohirini belgilash;



CtrlҚKҚC



kursor turgan joyga blokdan nusxa olish;



CtrlҚKҚV



kursor turgan joyga blokni ko`chirish;



CtrlҚKҚY



Bloka olingan matnni o`chirish;



CtrlҚY



kursor turgan satrni o`chirish;



CtrlҚKҚH



Blokni olib tashlash yoki qo`yish.


Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati:




  1. Virt N. Algoritmi strukturi dannix programmi. - M.: Mir, 1985 g.

  2. Abramov V., Trifonov N., Trifonova G. Vvedenie v yazik Paskal. - M.: Nauka, 1988 g.

  3. Faysman A. Professionalnoe programmirovanie na Turbo Paskale. - T.: "Infomeks Korporeyshn", 1992 g.

  4. Findlay W., Watt D.A., Paskal. An introduction to methodical programmin. Third edition. – London: pitman, 1985 g.

  5. Polyakov D. B., Kruglov I. Yu. Programmirovanie v srede Turbo-Paskal (versiya 5.5): Sprav.-metod. posobie. – M.: Izd-vo MAI. 1992 g.

  6. Epaneshnikov A., Yepaneshnikov V. Programmirovanie v srede Turbo Paskal 7.0 M., Dialog-nauka, 1993 g.

  7. Epaneshnikov A., Yepaneshnikov V. Delhi 5. Yazik Object Pascal. – M.: Dialog-MIFI, 2000 g.

  8. Kultin N. Programmirovanie v Turbo Paskal7.0 i Delhi, 2-e izdanie, S. Peterburg, BXV-S. Peterburg, 1999 g.

  9. Milliy istiqlol g`oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar, T. – Yangi asr avlodi, 2001 y.

  10. Oxunov M.X., Fozilov I.R. “Informatira” fanidan ma`ruza matnlari.- F.:Texnika, 2005.

  11. www.dialog@bitex.ru, www.frolov.ru

  12. www.ziyonet.uz

  13. www.tuit.uz

  14. www.uzedu.uz

Download 122 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling