В. tojiboyev, D. Alijanov chorvachilikda ozuqa tayyorlash va saqlash jarayonlarini


IX BO‘LIM.  GO‘SHT-BALIQ  OZUQALARI VA OZUQA


Download 6.76 Mb.
Pdf ko'rish
bet6/14
Sana20.12.2019
Hajmi6.76 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

IX BO‘LIM.  GO‘SHT-BALIQ  OZUQALARI VA OZUQA

QOLDIQLARINI  MAYDALAGICHLAR

9.1.  Go‘sht-baliq ozuqalarini maydalagichlar

DTK-20  MZ  maydalagichi  — go‘sht-suyak  ozuqalarini  va 

muzlagan baliqni  qirib  maydalash uchun xizmat  qiladi.  Toza- 

langan ozuqa  qoldiqlarini maydalaydi.

Maydalagich  korpus  ramasi,  baraban,  tormoz  moslamasi, 

amortizatorlar,  uzatma  va  qabul  bunkeridan  iborat.  Rama  va 

korpus  bir  butun  qilib  payvandlangan.  Koipus  ichining  orqa 

devori tirqishiga qo‘zg‘ahnas ikkita qarslii kontr pichoq qotirilib, 

pastki tomoniga  yuvish kollektori  o‘matilgan,

Pichoqh baraban shaxmat tartibida valga zichlab o‘matilgan 

to‘rtta  disk sirtiga  mahkamlangan.  Maydalagich  ish  unumi va 

maydalash darajasi pichoqning chiqish uzunligi bilan sozlanadi.

Elektryuritgich  RL-9  moyli reostati bilan ishga tusliiriladi.

9.1-jadval

DTK-20 MZ maydaiagichining asosiy texnik tavsiflari

Ko‘rsatkichlar

Hajm!

Ish unumi,  t/s

20

Elektrvuritgiehda o'matilgan quwat,  kVt



75

Pichoqli baraban  diametri,  mm

760

Barabannmg aylanish tezligi,  m ill'1



970

Gabarit  oicham lari,  mm

5600x3260x2840

Massa,  kg

7750

D TK-78  qattiq  konfiskatlaming  maydalagichi,  oldindan 



noozuqa aralashmalardan tozalangan ozuqa qoldig‘i,  kushxona 

chiqindilari  va  muzlagan  baliqlami  maydalash  uchun  xizmat 

qiladi.  Maydalash,  kirish usulida bajariladi,  Qirindi qalinligi 3-9 

mm.  Maydalagich (9.1-rasm) rama (2), koipus (5), baraban (6), 

qabul bunkeri (7),  shnekli transportyor (8),  amortizatorlar (3), 

elektryuritgich  (1)  va himoya to‘sig‘i (4)dan iborat.

Maydalagich  korpusi  payvandlab,  tayyorlanib,  baraban-

62

ning  to ‘sig‘i  sanaladi.  Baraban  sirtida  shaxmat  tartibida  faol 

pichoqlar  o ‘rnatilgan.  Maydalagichda  shovqin  va  vibratsiyani 

so'ndirish  maqsadida  fundamentga  amortizator  orqali  montaj 

qilinadi.  Maydalagich transportyor yordamida yuklanadi,  chiqa- 

rishda  maydalagich  elektryuritgicliidan  ishlovchi  shnek  bilan 

chiqawiladi.

9.1-rasm.

  DTK-78 qattiq  konfiskatlarni maydalagich.  1  -

elektjyivi itgich;  2  -  rania;  3  -  am о rt i zat о rl ar;  4  -  himoya  to‘sig‘i; 

5  -  koipus;  6  -  baraban;  7  -  qabul  bunkeri;  8  -  chiqarish shnekli

transportyori.



9.2-jadval

DTK-78 qattiq konfiskatiar maydaiagichining asosiy texnik tavsiflari

Ko‘rsatkichlar

Haimi

Ish unumi,  t/s

15

Elektryuritgichda oVmatiigari quwat,  kVt



55

Pichoqli baraban diametri.  mm

500

Barabanning  aylanish tezligi.  m iir1



16.2

Gabarit o ‘lchamlari,  mm

2600x1255x1550

Massa,  kg

3215

63


9.2.  Ozuqa  qoldiqlarini maydalagichlar

DPO-20  ozuqa  qoldig‘i  maydalagichi  —  yirik  noozuqa 

aralashinalaii  bo‘lmagan  ozuqa  qoldiqlarini  maydalash  ucliun 

xizmat  qiladi  (9.2-rasm).

O zuqa  qoldiqlari  PK K -20  yuklagichi  yordam ida 

maydalagichni  yuklash  darchasiga  uzatiladi.  Maydalagichda 

material  bolg‘ali  barabanda  maydalanib,  markazdan  qochma 

kuch ta’sirida panjaradan  sizib o £tadi.

Maydalagich  korpus  (14),  korpus  ichida  maydalash 

kamerasi,  rotor val  (5)  da  aylanuvchi  disk  (4),  diskdagi  o‘qlar 

(10)ga  sharnirli  osilgan bolg‘alar  (7)dan tashkil  topgan.  Rotor 

vali korpusining yon tomoni ikki chekkasida mustahkamlangan 

podshipniklarga  o‘matilgan.  Korpus  ustki  qismida  yuklash 

darchasi  (11),  qaytargicli  (12)  va  noozuqa  aralashmalarni 

ushlash-bunkeri  (13)  va  rotorning  ostki  qismida  ikkita 

panjaradan  tashkil  topgan.  Panjara  oldingi  (8)  va  orqa  (3) 

qismga  boMingan.  Panjara  tayancli  teshiklar  (2)  ga  qotirilib, 

orasida  45  mm  tirqish  qoldirilgan.  Panjara  korpusga  bolt  (1) 

va  ekssentrik  shayba  (6)  qotirilib,  rotor  va  panjara  orasicMgi 

tirqish  kattaligini  sozlashga  imkon  beradi.  Korpusdagi  esliik 

(9) panjaralami almashtirish uchun xizmat qiladi.  Maydalagich 

elektryuritgiclidan ponasimon tasma  orqali harakat  oladi.

Maydalagich  xavfli  mashinalar  turkumiga  kirib,  montaj 

qilish,  foydalanish  va  texnik  kosrik  ishlarini  o ‘tkazishda 

ko£rsatmada belgilangan barcha qonun-qoidalarga qat'iyan rioya 

qilisli  zarur.  Maydalagich  DPO-20  ozuqa  qoldiqlarini mayda- 

lashda,  10:1  nisbatda suv yoki  sut qoldiqlari  aralashtiriladi.  Bu 

maydalagich panjarasining tiqilib  qolmasligini ta’minlaydi.

Maydalangan ozuqa  qoldiqlari  zarrachalari  o‘lchamining  5 

mm  gacha  bolgani  -  45  foiz,  30  mm  gacha  — 94-95  foiz  va 

qolgan  5  foiz  30-60 mm  bo‘ladi.

Maydalagich  kamchiligi:  texnologik  jarayonni  ta’minlash 

uchun  suv  qo‘sliilishi  ozuqa  massasi  namligini  oshirib,  uning 

sifatiga  salbiy  ta’sir kovrsatadi.  Maydalashda bir xil  o‘lchamga



64

ega  bo‘linmaydi.  Boig‘alar  tez  muddatda  ishqalanib  ishdan 

chiqadi.

9.3-jadval

DPO-20  maydalagichining asosiy texnik tasnifi

Ko‘rsatkichlar

Hajmi

Ish unumi, t/s



2()

Elektryuiitgichda  o‘matUgan 

quwat,  kVt

..3 0 .. 

"

Rotor uziinligi,  mm

1

” ....... ............ 750” ..



Rotor diametri,  mm

600


Gabarit olchainlari,  mm

2200x191 Ш 1M

Massa,  kg

..............

.  ж

............



9.3.  Qattiq konilskatiami  maydalagichlar

K7-FI2-S  kuchli  maydalagichi  —  suyak  va  kushxonada

65


qayta  ishlashning  30  foizli  qattiq  konfiskatlar  aralashmasini 

maydalash uchun xizmat  qiladi.  Ozuqa sexlarida ferma kush- 

xonalari  qoldiqlarini,  konfiskatlar  va  boshqa  materiallarni 

maydalaydi.  Kuchli maydalagich sexlaming maxsus ajratilgan 

binosiga  o‘rnatiladi,  Maydalash  darajasi  50x50  mm ni  tashkil 

etadi.


Maydalagich  qirqish  mexanizmi  va  uzatm adan  tashkil 

topgan.  Qirqish  mexanizmi  vint  shaklida  valga  qotirilgan 

pichoqlar va  qo‘zg‘almas  qarshi  qirqish pichoqlaridan tashkil 

topgan.  Uzatma  elektryuritgich va  elastik  mufta  orqali birik- 

tirilgan reduktordan tashkil topgan.  Korpusning ustki qismida 

qirqish  mexanizmi  tepasida  yuklash  tam ovi  o'm atilgan. 

Tamovdan material yuklanadi va qirqish mexanizmining faol 

hamda qarshi qirqish pichoqlari yordamida qirqilib, vintsimon 

harakat bilan chiqarish darchasiga qarab siljiydi.  Ish yakunida 

maydaylagich barcha ozuqa materiallari chiqib ketguriga qadar 

salt ishlab turishi lozim.  So‘ngra maydalagich ishchi organlari 

issiq  suv bilan yuvib tozalanadi.



9.4-jadtfal

K7-FI2-S  maydalagichi texnik tavsifi

K o'rsatkichlar

Hajmi

Ish un um i,  t/s



4 > 5 , b

ElektryuritgicM a  o ‘m atilgan  q u w at,  kVt

22

Barabanning  aylanish  tezligi,  m i n 1



46

(Jabarit  o ‘lcham lari,  nun

2935x1480x1433

M assa,  kg

3240

Nazorat  uchun  savollar

1.  DPO-20,  DTK-20M3,  DTK-.78 va K7-FI2-S maydala- 

gichlari vazifalari, tuzilishi, texnologik ish jarayonini tushuntmb 

beiing.


2.  DPO-2Q,  DTK-20M3,  DTK-.78 va K7-FI2-S mashina- 

larining konstruktiv farqlarini  tushuntirib bering.



66

X BO‘LIM.  DAGAL YA SUYLI-SHIRALI  OZUQALARNI

MAYDALAGICHLAR

10.1.  Dag‘al ozuqalarni  maydalagichlar

Yashil  ozuqalarni  qirqib maydalash mashinalari  tirkama va 

o‘zi ущаг holda boladi. Yashil ozuqalar natural holda oziqlan- 

tirish,  silos  va  senaj,  o ‘t uni tayyorlashda maydalanadi.

Bu  mashinalarning  konstruktiv-texnologik  chizmalari 

bir-biriga  mos  keladi.  Maydalash  ishchi  organi  silindrik 

shaklda  yasalgan  2  tadan  8  ta  yoki  ayrim  hollarda  12  tagacha 

almashtiriladigan  pichoq  o'rnatilgan  barabandan  iborat. 

Pichoqlar  sonini  qirqish  uzunligiga  mos  ravishda  almashtirib 

turiladi.  Mashinaning  tinimsiz  ishlashi  uchun  ikkita  shart 

ba^iarilishi lozim: 

^

1.  Uzluksiz  va  o‘z  vaqtida  qirqish  apparati  pichoqlarini 

charxlab turish.  30 mm uzunlikkacha maydalashga erishish.  75 

foiz  holatda  pichoq  tig‘ining  qalinligi  q<0,25  mm  bo‘lganda, 

ya'ni o'tkirlashdan so‘ng 500-6001 yashil massaga ishlov berib 

qayta  charxlash zarur.

2.  Pichoq tig‘i va qayta qirqish barabani orasida 0,5-1,2 mm 

tirqishni  doimiy ravishda saqlab turish  (10.1-rasm).



10.1-rasm.

  Maydalash-ta'mirlash apparati shakli

67

Barabanli qirqish apparatlarida qarshi qirqish plastinasi bara- 

banning  diametral  cliizig‘idan past da joylashadi.



SomonsilosqirgHchiar.  Somonsilosqirg‘ichlar poyali  ozuqa- 

lami  5—100  mm uzunlikda  qirqib  berish  uchun xizmat  qiladi.

Qirqish  apparatining konstmksiyasi bo£yicha bu masliinalar 

diskali  yoki  barabanli  bo'ladi.  Diskali  qirqish  apparatlari,  o‘z 

navbatida, pichoq tig lining shakli bo‘yicha to‘g‘ri chiziqli yoki 

egri  chiziqli  bo‘ladi.  Barabanli  somonsilosqirg‘ichlar  pichog‘i 

vintsimon  shaklda bo‘ladi.

Somonsilosqirg‘ichlarga  RSS-6B,  KDU-2  va  «Volgar-5A» 

kiradi.  SomonsilosqirgMch  RSS-6B  (10.2-rasm)  dag'al  yoki 

yashil  ozuqalarni  (o‘t,  silos)  maydalash  uchun  xizmat  qiladi. 

Ozuqalarni  maydalagicliga  uzatish  va  chiqarib  olish  mexanik 

tarzda  amalga  oshiriladi.  RSS-6B  o‘z  elektryuritgichi  yoki 

traktor  harakat  olish  validan  yuritish  moslamasi  bilan  chiqa- 

rilgan.


RSS-6B  ishchi  organi  rotor  disk  shaklida bo‘lib,  pichoqlar 

tig‘i  to‘g‘ri  qilib  yasalgan.  Pichoqlar  diskka  nisbatan  burchak 

ostida  o‘matilib,  poyalarni  qamrab  olishga  yordam  berib^ 

sirpantirib qirqishga imkon tug‘diradi. 

x '

10.2-rasm.  RSS-6B  SomonqirgMchi

68

Ish jarayoni. Noozuqa aralashmalardan tozalangan mahsulot 

gorizontal  uzatish  transportyori  (2)ga  tashlanadi.  Mahsulot 

uzatish transportyorida siljishi mobaynida, zichlash transportyori 

(3) yordamida tekislanib ziclilanadi.  Keym ta’minlagich-zichla- 

gich valetslar  (4)  yanada  tekislanib-zichlanib,  qirquvchi juftlik 

pichoq (7) va qarshi qirqish plastinasi (8) ga uzatiladi.  Qirqilgan 

malisu|ot diskka o'matilgan uchta kurakcha yordamida deflektor 

orqali tashqariga chiqarib yuboriladi,  Qirqish uzunligi diskka (2,

3)  va 6 ta pichoq o'matish hamda uzatish transportyori tezligini 

o£zgartirish  bilan  sozlanadi.  Buning  uchun  almashtiriluvchi 

yulduzchalar o£zgartiriladi.  Sifatli ^qirqilgan  materialga erishish 

uchun  pichoq  tig£i  bilan  qarshi  qirqish  plastinasi  orasidagi 

tirqish sozlanadi.  Tirqish  diskda  o£matilgan sozlash boltlari  va 

qistiraiani o£zgartirish bilan amalga oshiriladi.  Silos o‘simliklari 

uchun 0,5 mm,  dag‘al ozuqalar uchun 1  mm tirqish o‘matiladi. 

Transportyor  tasmasining  ostki  qismi  70  mm  dan  ko£p  osilib 

turmasligi lozim.  Zichlash darajasi qobirg£ali valetslar prujinasi 

tarangligini  o£zgartirish  bilan  sozlanadi.  Elektryuritgichni 

siljitish bilan tasmali uzatmalar tarangligi  sozlanadi.

0 £tkirlash  moslamasi  tasma  bilan  harakatga  keltiriluvchi 

dumaloq  qayroq  tosh,  yo£naltimvchi  kareta  va  supportdan 

iborat.  Pichoqni  o£tkirlash  uchun  diskdan  yechilib  karetaga 

qotiriladi.  O'tkirlash  karetani  siljitish  bilan  amalga  oshiriladi. 

Pichoqning  dumaloq  qayroq  tosliga  nisbatan  holati  support 

yordamida ta’minlanadi.  0 £tkirlangan pichoqlar diskka,  qayroq 

tosh tasmasi esa yechilib ramaga o‘matiladi.

Somonsilosqirg‘ich somonni maydalashda — 2,5  t/s,  yashil 

massada-7  t/s ish unumiga ega.

Maydalagich  ish  jarayoni  davomida,  ozuqaga  begona 

pred-metlaming  tushmasligini  ta’minlash  zarur.  Ish  oldidan 

mashinaning  barcha  birikmalari  mustahkamligi  tekshiriladi, 

zarur holatlarda sozlanadi.

«Volgar-5»  (10.3-rasm)  rama,  uzatuvchi  (8)  va  zichlovchi 

transportyor  (3),  birlamchi  qirqish  apparati  (2),  ikkilamchi 

qirqish  apparati  (10),  shnek  (1),  tortqi  yulduzchalari  (5,  6,



69

7),  avtomat  o‘chirg‘ich  (11)  va  elektryuritgichdan  tuzilgan. 

Elektryuritgich  (22)  kVt quwatga ega.

Texnologik  ish  jarayoni.  Material  ozuqa  qabul  qiluvchi 

moslama orqali yoki qo‘lda uzatib beruvchi transportyor (8) ga 

bir  tekisda  yetkazib  beriladi.  Material  trausportyorda  harakat 

davomida zichlagich  transportyor (3) yordamida yanada tekis- 

lanib zichlanadi va birlamchi  qirqish apparatiga uzatiladi.

10.3-rasm.

  «Volgar-5» ozuqa maydalagichi

Apparat  pichoqli  barabani  (2)  yordamida  massani  20-80 

mm  uzualikda  birlamchi  maydalaydi.  Maydalangan  ozuqa 

baraban  ostida joylashgan  shnek  (1)  ga  kehb  tushadi.  Slmek 

massani  ikkilamchi  barabanga  uzatadi.  Ikkilamchi  baraban  9 

ta qo‘zg‘almas va 9  ta aylanuvchi pichoqlardan taslikil topgan. 

Ozuqa  qo‘zg‘almas  va  aylanuvchi  pichoqlar  orasidan  o‘tib 

2-10  mm  o£lchamgacha  maydalanadi.  Maydalangan  ozuqa 

ikkilamchi apparatning pastki teshigidan  tushib ketadi.

Birlamchi apparatdagi spiral G shaklidagi pichoqli baraban 

diametri  450  mm  ni  tashkil  etadi.  Barabanda  6  ta  pichoq 

o‘rnatilib,  o‘tkirlanish  burchagi  350-400,  vintning  ko£tarilishi 

700 ni tashkil etadi. Qarshi qirqish plastinasi 750 burchak ostida

70

o‘tkirlanadi.  Pichoq tig‘i va  qarshi  qirqish plastinasi  oralig£ida

0,5-1  mm tirqish o£matiladi.

Ikkilamchi  apparat  quyidagicha  tuzilgan.  Tarnov  ichida 

maydalagich  kengligiga  teng  bo‘Igan  diametri  440  mm  li, 

ikki  tomoni  konsolli valda  shnek joylashgan.  Konsolli  valning 

ozuqa  chiqadigan  tomonidagi  shponka  kanavkasiga  sirti  shlit- 

sali  bo‘lgan  vtuika  kiydirilgan.  Valuing  shlitsalangan  vtulka- 

siga k&tma-ket qo£zg‘almas  (shhtsasiz)  va qo£zg‘aluvchi  (shlit- 

sali) pichoqlar kiydirilgan.  Qo£zg£almas pichoqlar tashqi tomoni 

bilan tarnov korpusidagi plankalarga qotirilgan.

«Volgar-5» uch xil texnologik tizimda ishlaydi.  Qoramollaiga 

dag‘al va  suvli-shirali  ozuqalarni niaydalashda  faqat  birlamchi 

qirqish apparatidan foydalaniladi.

Cho‘chqa va parrandalarga ozuqa maydalanganda, ikkilam­

chi qirqish apparatining birinchi qo‘zg£aluvcM pichoq tig£i bilan 

sknekning oxirgi o£rami qilxasi orasidagi burchak o‘zgartiriladi.

Parrandalar uchun bu burchak 90°  (pichoq aylanislii yo£na- 

lishida) va cho‘chqalar uchun 540° (pichoq aylanisliiga qarama- 

qarshi) o:matiladi.  Qolgan barcha pichoqlar,  spiral bo£ylab ayla- 

nishga  qarama-qarshi  yo£nalishda,  720°  da  qoldirilib joylash- 

tiriladi.

Dag£al ozuqa maydalagich IGK-30B  -30 foiz namlikka ega 

bo‘lgan  somonlami  vuqori  sifatda  maydalaydi  (55-chizma). 

Maydalagich ozuqa sexlari, texnologik tizimlaridan ham unumli 

foydalanihshi  mumkin.  Maydalagich  rama,  ta’minlash  trans­

portyori,  maydalash  apparati,  buriluvchi  deflektor  va  30  kVt 

quwatga  ega elektryuritgichdan tashkil topgan.

Mexanizatsiyalashgan holda ozuqani yetkazib berish uchun 

xizmat qiluvchi ta’minlagich gorizontal (11) va qiya (10) trans- 

portyorlardan tashkil topgan.  Maydalash  apparati  shtiftli tipga 

kiradi.  Slitiftlar ko‘ndalang kesimi bo£yicha  pona  shakliga  ega 

bo‘lib,  o£tkir tomoni bilan harakat yo‘nalishiga  qaratilgan.

Texnologik ish jarayoni.  Ozuqa tekis qilib gorizontal trans- 

portyorga  uzatib  turiladi.  Gorizontal  transportyor  qiya  trans­

portyor bilan birga ozuqani zichlab va tekislab,  shtiftli baraban 

tomonga suradi.  Shtiftli rotorda o'rnatilgan qanotchalar havoni

71


transportyorlar joylashgan zonadan surib buriluvchi  deflektorga 

yo‘naltiradi,  Natijada ozuqa ham surilib borib,  dekaga qotidlgan 

qo'zg4almas va  aylanuvchi  diskda joylashgan  shtiftlar orasidan 

o4ib maydalanadi.  Maydalangan ozuqa deflektor orqali keyingi 

ishlovga uzatiladi.

Quruq  somonni  maydalashda,  maydalagich  ish  unumi 

eng  yuqori  darajada  bo‘ladi.  Somonning  namligi  18  foizdan 

ko£p  bo‘lsa,  somon  kamroq uzatiladi,  20  foizdan  oshib  ketsa, 

uzatuvchi  transportyor  tezligi  reduktoming  birlamchi  valiga 

(15),  oraliq  valiga  (20)  tishli  yulduzchalar  qo‘yish  bilan 

pasaytiriladi.  Somon namhgining  13 dan to  36 foizga ko‘tarilishi

10.4-rasm.

  IRM-50 maydalagich shakli

IRM-50  maydalagichi  yuqori  va  o‘rta  namlikdagi  makka- 

jo‘xori so‘talarini maydalash,  cho‘chqalar uchun aralash (kom- 

binatsiyalashgan) silos,  qoramol,  qo‘ylar uchun dag'al va suvli- 

shirali ozuqalardan ozuqa aralaslimasi tayyorlash uchun xizmat 

qiladi.  Maydalagich rama (1),  maydalash barabani,  qarshi qir- 

tish  elementi  (10)  bilan  ta’minlangan  deka  (9),  deflektor  va 

yuklash latogidan iborat  (10.4-rasm).

Maydalagich  harakatni  elektryuritgich  yoki  traktorning

72

quwat berish vaMdan oladi.  Bolg‘ali maydalash apparati qurama 

ishchi organlari bilan yuklash tamovi orqaH uzatilgan ozuqani 

qamrab olib dekaning taram-taram yuzasi va pichoqlari orasida 

titkilab maydalaydi.  Maydalangan material yuqoriga,  mahsulot 

quvuriga yoki pastga,  silos quvuriga uzatiladi.  Maydalagich roto- 

rida pichoqlar bolg‘a,  qarshi qirqish elementlari kesik piramida 

yasalib,  dekaga  sharnir  holatida  biriktirilib  qo‘yilgan.  Pichoq 

va  qarshi  qirqish  elementlari  yon  qismida  ariqchalar  yasalgan 

bo‘lib,  qo‘shimcha qirqish elementlari liisoblanadi.  Bu mayda­

lash energiyasi sarfmi pasaytirishga,  texnologik jarayon mustah- 

kamligini  oshirisliga  imkon  beradi.  Maydalagich  almashtiril- 

adigan  deflektor  bilan  ta’ininlanib  ular  maydalangan  massani 

transheyaga  yoki  transport  vositasiga  yoVnaltirishga  imkon 

beradi.

J

s

10.2.  Ddiztugana'k mevalarni  yuvish,  tozalash ya maydalash

mashinalari

Yuvish mashinasiga qo'yiladigan talablar:

-  har turdagi  ozuqalarni yuvish imkoniyati;

-  ozuqani  0,4  1/kg  suv  sarflagan  holda,  yuqori  sifatda 

yuvilishi;

-  ozuqaning suvda qisqa  muddat bo‘lishi;

-  ozuqaga masliina qismlarining jarohat yetkazmasligi;

-  tosh va boshqa  aralashmalami ajrata olishi;

-  yuklash va chiqarib  oHshning mexanik holda bajarilishi;

-  loyqani tozalab  olish imkoniyati;

-  yuvish sifatining  sozlanishi.

Konstruksiyasi bo‘yicha ozuqa yuvish mashinasi kulachokli, 

barabanli,  diskli va shnekli boladi  (10.5-rasm).

Ish jarayoninnig borishi to ‘xtab-to‘xtab ishlovchi va tinim- 

siz islilovchilarga bo‘linadi.

Kulachokli  ozuqa  -  yuvgich,  panjarali  vanna  (8)  va  vint 

shaklida joylashgan  kurakM  val  (10)dan  iboratdir  (10.5-rasm). 

Vanna  tarnov  shaklida  metall,  beton  yoki  taxtadan  uzunligi



73

3260  mm  va  kengligi  1400  mm  qilib  yasaladi.  Vamia  uzun- 

ligi bo‘ylab tosh ushlash,  loydan tozalash va tayyor mahsulotni 

saqlash seksiyalariga bo£lingan.

10.5-rasm.

  Ozuqa yuvgichlar,

Yanna  har  1  kg  lavlagiga  0,6-0,8  1  suv  hisobida  to‘ldirilib, 

lavlagi bilan yuklanadi. Yuvish jarayoni lavlagilami val atrofida 

aylanishi  va  siljishi jarayonida  yuz  beradi.  Yuvilgan  lavlagilar 

chiqish  darchasi  orqali ishlovni davom ettirishga yuboriladi.

Baraban  ko‘rmishidagi  yuvgich  plankali  baraban  -  ishchi 

qismlari bilan ta’minlangan.  Lavlagilar suvli vaimaning yuqon 

qismidan  yuklanib,  baraban  bo'vlab  harakat  qiladi  va  o‘tgan 

yo‘lida loydan tozalanadi.  Loy vanna ostiga cho'kib, tozalangan 

lavlagi  esa  cliiqarish  darchasining  ichki  devoriga  o‘matilgaj} 

kurakh baraban yordamida  tashqariga  chiqariladi.  Bu  mayda­

lagichlar quruq holda tozalash uchun ham foydalaniladi.



74

Diskli  ozuqa  yuvgich  baquwat yuvish  -  ishchi  diski  bilan, 

disk  esa  sirtiga  kavsharlangan  bo‘rtlar  bilan  ta ’minlangan. 

Lavlagilar  aylanayotgan  disk  bo‘rtiga  tegib,  disk  bilan  aylanib 

hamda  siltanib  harakatga  keladi.  Aylanma  suv  ta’minlagich 

lavlagining to£la yuvilishini ta’minlaydi.

Shnekli  ozuqa-yuvgich vannaga  o‘matilgan  shriek holatida 

bo‘la!3i.  Shnek  quvur  ichiga joylasliib,  gorizontalga  nisbatan 

25-90°  holda  bo‘ladi.  Quvurning  pastki  qismi  suvli  bunker 

ichida,  panjara  shaklida joylashgan bo‘ladi.  Shnek aylanganda 

uning  o‘rami  lavlagini  qamrab  olib,  shnek  bo‘ylab  yuqoriga 

yo‘naltiradi.  Lavlagiga qarama-qarslii yo‘nalishda, unga vanna 

tindirgichidan suv yuboriladi. Loyqa vamianing tubiga cho‘kadi 

va vaqti-vaqti  bilan rnaxsus  darcha orqah tozalab turiladi.



Noozuqa  aralashmalaiK! tozalash mashinalari.

Ozuqalar tarkibida noozuqa aralaslimalar mavjud bo‘lib, ular 

zaharh yoki ozuqa hazm bo‘lishi va texnologik jarayonga  salbiy 

ta’sir ko‘rsatislii mumkin.

Mexanik  aralaslimalar  -  metall,  tosh,  qum  va  bosliqalar 

noorganik aralashmalar deb  ataladi.

Begona va zaharli o‘tlar urug‘lari  -  organik aralashmalardir.

Tasodifiy ravishda  ozuqa  turli xil  narsalar  bilan ifloslangan 

bo4lishi  mumkin.  Masalan,  lavlagini  qazib  olishda,  ajratgich 

bo‘lmagan  hollarda,  o'lchami  bir  xil  toshlar,  kesaklar  bilan 

ifloslanishi  mumkin.  Noozuqa  aralashmalami  tozalash  uchun 

yuqorida  qayd etilgan yuvgichlar,  magnit  separatorlari va turli 

don tozalash trierlari  qo4llaniladi.

Magnit separatorlari doimiy yoki elektr magnitlari bilan jilio- 

zlanadi.  Mahsulot qiya holda joylashgan taxta tarnovidan tekis 

tarqalgan  holda,  tushish jarayonida  tarnov  tagida joylashgan 

magnit metall  zarralari,  aralashmalarini ushlab  qoladi.

Magnit separatorlari magnit juftligi yoki soni,  yoki  magnit- 

ning ishchi yuzasi uzunligi bilan farqlanadi.  Magnitli separator- 

larda donni tozalash  sifatini ta’minlash uchun magnit tamovga 

uzatilganda qalinligi  maydalangan mahsulot uchun 5-6 mm va 

don uchun  8-10  mm  dan ko‘p bo‘Imasligi lozim.



Download 6.76 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling