Yil Mavzu: Doiraviy dagrammalar qurish mavzusiga doir masalalar yechish. Hajmni o’lchash


Download 4.86 Mb.
Sana08.03.2020
Hajmi4.86 Mb.

30.04.2013 yil

  • Mavzu: Doiraviy dagrammalar qurish mavzusiga doir masalalar yechish.

Hajmni o’lchash

  • Y
  • I
  • L
  • M
  • U
  • SH
  • T
  • U
  • O
  • B
  • O
  • -
  • Y
  • I
  • 2
  • 0
  • 1
  • I
  • R
  • D
  • L
  • 3
  • a
  • b
  • c
  • Jism hajmini o’lchash degani bu jism nechta birlik kubdan iborat ekanligini aniqlash degani .
  • Berildan parellelepipidda, nechta birlik kub bor?
  • Agar siz zehnli bo’lsangiz va diqqat bilan kuzatgan bo’lsangiz sizning javobingiu 72 soniga teng bo’ladi.
  • “Obodlik ko’ngildan boshlanadi”.

Darsning shiori: “Obod yurtning baxtli bolalarimiz”.

  • Qizloqda choyxonasi.
  • Maishiy xizmat uyi.

Uyga vazifani tekshirish

  • 10-masala. Fermer xo’jaligining 22,4 ga maydondagi issiqxonasida ekinlar ekinlar qanday maydonda ekilganligi doiraviy diagrammada ko’rsatilgan. Har bir ekin ekilgan maydon kattaliklarini gektarlarda aniqlang.
  • Yechish. 100%-(16%+27%+45%+12%)=12% qalampur.
  • Umumiy yer maydonini 22,4 ga ni 16%,27%,45%,12%ni topamiz. Buning uchun:
  • 1) 22,4·0,16=3,584 ga maydonda bodiring,
  • 2) 22,4·0,27= 6,048 ga maydonga baqalajon,
  • 3) 22,4·0,45=10,8 ga maydonga pamidor,
  • 4) 22,4 ·0,12=2,688 ga maydonga qalampur

Uyga vazifani tekshirish

  • 11-masala. Quyidagi berilgan jadvalning bo’sh kataklarini to’ldiring va undan foydalanib butin yer yuzi aholisining doiraviy diagrammasini tuzing.
  • Qit'alar
  • Aholi soni (mln kishi)
  • Osiyo
  • 3800
  • 214,7330749
  • Amerika
  • 886
  • 50,06671166
  • Afrika
  • 922
  • 52,10102501
  • Antarktida
  • 0,1
  • 0,00565087
  • Yevropa
  • 710
  • 40,12117978
  • Avstraliya
  • 52,6
  • 2,972357826
  • Jami
  • 6370,7
  • 360°
  • Yechish.
  • 360°:6370,7= 0,056508704°
  • 0,056508704° · 3800= 214,7330749
  • 0,056508704° · 886= 50,06671166
  • 0,056508704° · 922= 52,10102501
  • 0,056508704° · 0,1=0,00565087
  • 0,056508704° · 710= 40,12117978
  • 0,056508704° · 52,6= 2,972357826

1. Yoyiq burchak to’g’ri burchakdan uch marta katta.

  • 1. Yoyiq burchak to’g’ri burchakdan uch marta katta.
  • 2. Agar М=90,1° , u holda <М – o’tmas burchak.
  • А
  • О
  • В
  • А
  • С
  • Е
  • М

4. Chizmada berilgan °

  • 4. Chizmada berilgan °
  • 3. Agar soat strelkasi
  • Soat 15 dan 30 daqiqa o’tganini ko’rsatsa, u holda strelkalar to’g’ri burchakni hosil qiladi.
  • O
  • A
  • B
  • 80°
  • 40°
  • Burchakni o’lchash birligi __________.
  • Ammo uning kichik birliklari ham bor. Masalan, ______________.
  • 1° : 60 = (1/60) ° = 1‘ - daqiqa. Demak 1°=_________‘ .
  • 1‘ : 60 = (1/60) ‘ = 1‘‘ – soniya. Demak 1‘ = _________‘‘.
  • Gapni tugating:

Doiraviy diagrammalar

  • Bilag’on: Diagramma
  • (grekcha so’zdan olingan bo’lib. tasvir, rasm, chizma) biror bir miqdoriy kattaliklarning o’zaro grafik tasvirdagi bog’lanishi yoki ko’rinishi.
  • Bilmasvoy: Sen avval diagramma nima ekanligini tushuntir.

Doiraviy diagrammalar

  • Men tushundim! Demak diagramma sonli qiymatlarning rasmdagi yoki chizmadagi ko’rinishi ekan. Bunga ko’ra u yoki bu miqdorni taqqoslash mumkin ekan. Ammo uni chizish uchun nima qilish kerak?
  • Doiraviy diagramma chizish uchun:
  • Sirkul yordamida doira chizish
  • Foizlar miqdorini aniqlash
  • Ularni gradusga o’tkazish
  • Transportir yordamida burchaklarni yasash
  • Hosil bo’lgan burchaklarni har xil ranglarga buyash

Doiraviy diagrammalar

  • Doiraviy diagrammaning jadvaldan qanday ustunlik jihatlari bor.
  • Doiraviy diagrammalarni qanday kamchiligi bor?
  • Ustunlik tomoni miqdorlarni aniq taqqoslash mumkin va katta axborotlarni ko’rsatib berish mumkin.
  • Kattaliklarning qiymatlari taqribiy bo’lishidir.

Doiraviy diagrammalar

  • Masalan: Magnitli temir bo’lagi 70% toza temirdan qolgan qismi arlashmadan iborat.Buni yaqqol tassavur etish uchun doiraviy diagramma chizib ,uning yuzasini 70%ni bo’yab olamiz ,30% esa ochiq qoladi.
  • Yechish: Aylananing gradus o’lchovi 360° teng. Biz 360°dan 30% ni ajratib chizish uchun, 360 ni 100 ga bo’lamiz va 30 ga ko’paytiramiz.Natija : 360 : 100 * 30 = 108. Demak 108° burchak chizib uni bo’yab olamiz.
  • Hosil bo’lgan chizma doiraviy diagrammadir.

Doiraviy diagrammalar

  • Yo’q.Doiradagi bo’laklar,qismlar soni masalaga shartiga bog’liq bo’ladi.
  • Ayrim hollarda doiraviy diagrammani juda ko’p bo’laklarga bo’lish mumkin.
  • Demak doira har doim ikki bo’lakka bo’linar ekanda?

Doiraviy diagrammalar

  • Masala.Okeanlar yuzasini doiraviy diagrammada ko’rsatish .
  • Tinch okean 180 mln km teng yuzaga ega,
  • Atlantika okeanining yuzasi — 92 mln km2,
  • Hind okeani — 75 mln km2
  • Shimoliy muz okeanining yuzasi — 13 mln km2.

Doiraviy diagrammalar

  • Sinfda 30 ta o’quvchi bo’lib ulardan 12 tasi o’g’il va 18 tasi qiz.O’quvchilarning umumiy soniga mos doira chizamiz.
  • 360⁰ : 30 =12⁰ burchak 1ta o’quvchiga mos keladi.
  • 12⁰ * 12 = 144⁰ li burchak sinfdagi o’g’il bolalar soniga mos keladi.
  • 360⁰ - 144⁰ =216⁰ li burchak qiz bolalar soniga mos keladi.
  • 144⁰
  • 216⁰
  • Qizlar
  • O’g’il bolalar

Doiraviy diagrammalar

  • Masalani yechamiz:
  • Yer yuzidagi maydonlar qo’yidagicha taqsimlangan:
  • Yaylovlar va vodiylar- 21%, o’rmonlar – 30%,
  • Ekin maydonlari – 11%,
  • Boshqa yer maydonlari– 38%.
  • Yechilishi:
  • 100% - 360⁰ (doira)
  • 1% - 3,6⁰
  • 21% - 21*3,6⁰= 75,6⁰
  • 30% - 30*3,6⁰= 108⁰
  • 11% - 11*3,6⁰= 39,6⁰
  • 38% - 38*3,6⁰= 136,8⁰

Doiraviy diagrammalar

  • Yaylovlar va vodiylar- 75,6⁰
  • O’rmonlar - 108⁰
  • Ekin maydonlari - 39,6⁰
  • Boshqa yer maydonlari - 136,8⁰
  • O’rmonlar 108⁰
  • Yaylovlar va vodiylar 75,6⁰
  • Ekin maydonlari
  • 39,6⁰

6-masala.

  • Quruqlik turlari
  • Egallagan maydoni (mln km^2)
  • Mos burchak gradusi
  • O'rmonlar
  • 57
  • 136,8
  • Cho'llar
  • 24
  • 57,6
  • Sahrolar va botqoqliklar
  • 54
  • 129,6
  • Haydaladigan yerlar
  • 15
  • 36
  • JAMI
  • 150
  • 360⁰
  • 1) 1 mln km^2 yerimizga
  • 360⁰:150=2,4⁰ to’gri keladi.
  • 57*2,4=136,8⁰
  • 24*2,4=57,6⁰
  • 54*2,4=129,6⁰
  • 15*2,4=36⁰
  • 5,834684

7-masala.

  • Davlatlar
  • Aholi soni (mln kishi)
  • Mos burchak gradusi
  • O'zbekiston
  • 28,1
  • 163,9546191
  • Qozog'iston
  • 16,2
  • 94,52188006
  • Tojikiston
  • 6,9
  • 40,25931929
  • Qirg'iziston
  • 5,1
  • 29,75688817
  • Turkmaniston
  • 5,4
  • 31,50729335
  • Jami
  • 61,7
  • 360
  • 1) 360⁰:61,7=5,834684

Uyga vazifa.

  • 227-bet.
  • 12-13- misollar.


Download 4.86 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling