1. Iqtisodiy ehtiyoj va iqtisodiy ne`matlar Ishlab chiqarish imkoniyatlari va ulardan foydalanish


-rasm. Talab chizig`ining 3.3-rasm.Taklif chizig`ining


Download 1.12 Mb.
bet12/43
Sana24.03.2023
Hajmi1.12 Mb.
#1292076
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   43
Bog'liq
barcha-mavzular. Mikroiqtisodiyot. Makroiqtisodiyot

3.2-rasm. Talab chizig`ining 3.3-rasm.Taklif chizig`ining
siljishi. siljishi.

Yuqorida keltirilgan bozor modeli statik bo`lib, u ma`lum vaqt oralig`ini oladi (masalan, u bir oyga, bir yilga teng bo`lishi mumkin). Bunday bozor modelida o`zgaruvchilar vaqtga bog`liq emas.


Modelda talab, taklif va narxlarning bog`liqliklarini vaqt o`zgarishi bilan bog`lasak, model dinamik modelga aylanadi. Faraz qilaylik, ma`lum vaqt oralig`ida (masalan, bu oraliq bir oy bo`lsin) bir birlik tovarning bozor narxi bo`lsin (ya`ni, tovar narxi bir oy ichida o`zgarmaydi). Tovarning bozor narxi muvozanat narxga teng bo`lishi ham, teng bo`lmasligi ham mumkin. Agar biz vaqt oralig`ini qarasak, u holda qiymatlarni qabul qiladi. - narx traektoriyasini yoki dinamik model traektoriyasini beradi.
Bitta mahsulot uchun bozorning dinamik modelini qaraymiz.
Modelda talab chizig`ini va taklif chizig`i vaqt o`zgarishi bilan o`zgarmaydi deb faraz qilaylik. Talab funktsiyasi va taklif funktsiyasi narx ga bog`liq. Bu erda - oraliqdagi narx, - oldingi P - oraliqdagi narx. Talab funktsiyasi:

bu erda - o`zgarmas parametrlar.
Taklif funktsiyasi:

bu erda - o`zgarmas parametrlar.
Muvozanat narx quyidagi qaytariladigan bosqichlar bo`yicha aniqlanadi:
1. Talab va taklif chiziqlari grafigi chiziladi (gorizontal o`q bo`yicha narx qo`yiladi, vertikal o`q bo`yicha taklif va talab qilingan mahsulot miqdori );
2. Boshlang`ich vaqt oralig`i bo`yicha taklif miqdori , boshlang`ich narx ga ko`ra aniqlanadi, (boshlang`ich narx ) oldindan sotuvchi tomonidan beriladi;
3. oraliq uchun narx muvozanatlik shartidan aniqlanadi.


Narx ma`lum bo`lgani uchun, yuqoridagi tenglikdan aniqlanadi; uchun aniqlanganidan keyin yuqoridagi ikkinchi va uchinchi bosqichlar takrorlanib, aniqlanadi va hokazo. Hisob-kitoblarning to`xtash sharti bo`lib, bu shart barjarilsa, muvozanat narx ko`rinishida aniqlanadi.
Taqribiy baholash: Agar bo`lsa, deb qarash mumkin.
Misol. Quyidagi talab funktsiyasi berilgan bo`lsin:

Taklif funktsiyasi:

uchun boshlang`ich narx bo`lsin va bu narxda taklif miqdorini aniqlaymiz:

Muvozanatlik shartiga ko`ra ni aniqlaymiz.
dan ,
Endi hol uchun taklif miqdorini aniqlaymiz:

Muvozanatlik shartidan ni aniqlaymiz:
yoki
uchun taklif miqdori aniqlanadi;

Muvozanatlik shartidan ni aniqlaymiz.
, .
Keyingi hisob-kitoblarda
va , .
Agar aniqlik darajasini deb olsak, bo`lgani uchun muvozanat narx sifatida biz aniqlik bilan ni qabul qilishimiz mumkin.
Muvozanat narxni to`g`ridan-to`g`ri muvozanatlik sharti bo`yicha aniqlash ham mumkin: deb
yoki , .
Muvozanat narx ga teng, muvozanat tovar miqdori
.
Umuman olganda bozorning dinamik modelida bozor narxi ning o`zgarishi uch xil variantga olib kelishi mumkin:
1. Vaqt o`tishi bilan bozor narxi ning muvozanat narxdan chetlanishi kamayib boradi;
2. Bozor narxi muvozanat narxdan uzoqlashib boradi;
3. Bozor narxi muvozanat narx atrofida tebranib turadi va bozor muvozanatiga hech vaqt erishilmaydi.
Agar taklif chizig`i S talab chizig`iga nisabat tikroq bo`lsa, birinchi hol yuz beradi. Agar taklif chizig`ining yotiqligi talab chizig`ining yotiqligiga nisbatan tikroq bo`lsa, birinchi hol amalga oshadi Uchinchi holatda talab va taklif chiziqlari yotiqligi bir xil bo`ladi (5.4-rasm):



Download 1.12 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   43




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling