1. Kimyoning asosiy tushunchalari Atom massasi – nisbiy atom massa va nisbiy molekular massa


Download 44.63 Kb.
bet4/7
Sana29.03.2023
Hajmi44.63 Kb.
#1308610
1   2   3   4   5   6   7
Bog'liq
2-mavzu (2)

Nisbiy atom massa


Hozirgi tekshirish usullari atomlarning nihoyatda kichik massasini katta aniqlik bilan topishga imkon beradi. Masalan, vo­dorod atomining massasi 1,674 • 10-27 kg, kislorodniki —2,667 • 10-27kg, uglerodniki — 1,993 •10-27 kg.
Kimyoda odatga ko‘ra atom massalarining absolut emas, balki nisbiy qiymatlaridan foydalaniladi. 1961- yilda atom massasining birligi qilib uglerod izotopi 12C atomi massasining 1/12 qismiga teng bo‘lgan massaning atom birligi (qisqartirilgani m.a.b.) qabul qilingan. Ko’pchilik kimyoviy elementlarda massasi turlicha bo‘lgan atomlar bo‘ladi. Shu sababli:
Nisbiy atom massa – element atomi massasini 12С (uglerod-12) atomi massasining 1/12 (o‘n ikkidan bir) qismidan necha marta og‘irligini ko‘rsatuvchi kattalik.
Elementlaming nisbiy atom massalari* Ar bilan belgilanadi, bunda indeks r — inglizcha relative ,,nisbiy“ so‘zining bosh harifidir. Ar (H), Ar (О), A(C) yozuvlar vodorodning nisbiy atom massasi, kislorodning nisbiy atom massasi va uglerodning nisbiy
atom massasini bildiradi.
Uglerod (12C) atomining absolut massasini 1/12 qismi ( 19,93 •10-27 kg/ 12= 1 ,66 •10-27 kg) ga teng bo‘lib, bu miqdor massa atom birligi (m.a.b.) deb ataladi.
1 m.a.b. = l,66-10-27 kg.
Masalan, kislorod atomining absolut massasi 26,57-10-27 kg ga teng bo‘lgan uchun uning nisbiy atom massasi:

Demak, kislorod atomi uglerod atomi massasining 1/12 qismidan 16 marta og‘ir.
Nisbiy atom massa — kimyoviy elementning asosiy xarakteristikalaridan biridir. Atom m assalarning hozirgi qiymatlari D.I.Mendeleyevning elementlar davriy sistemasida berilgan.

Nisbiy molekular massa


Moddaning tabiiy izotoplar tarkibidagi molekulasi o‘rtacha massasining uglerod atomi 12C massasining 1/12 qismiga nisbatiga teng qiymat moddaning nisbiy molekular massasi Mdeyiladi.
Nisbiy molekular massa son jihatdan modda molekulasi tarkibiga kiradigan barcha atomlar nisbiy atom massalarining yig‘indisiga teng. Uni moddalaming formulasidan oson hisoblab topish mum­kin*. Masalan, M r (H20 ) quyidagicha topiladi:

Download 44.63 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling