Bajardi: 20. 52-guruh talabasi Kenjayeva Hovaxon Tekshirdi


Download 0.99 Mb.
bet2/10
Sana15.06.2023
Hajmi0.99 Mb.
#1484296
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
Bog'liq
EUKARIOT VA PROKARIOTLARNING BIR BIRIDAN FARQI

Sh.M.Mirziyoyev
Mavzuning dolzarbligi. Prokariotik genomlarga mustaqil genlar va operonlar kiradi. Mustaqil genlar qo'shni genlardan kodlanmagan qismlar (speyserlar) tomonidan ajratilgan, ular odatda transkripsiya qilinmaydi. Mustaqil genlardan farqli o'laroq, operon umumiy tartibga solish tizimiga ega bo'lgan, tuzilma genlar guruhidir. Ushbu genlar har qanday biokimyoviy jarayonning izchil bosqichlarini amalga oshirishda ishtirok etadi. Dastlab, operonning modeli 1960 yilda frantsuz biokimyogarlari F. Jakob va J. Mono tomonidan laktozani bijg’ishi jarayoni misolida ishlab chiqilgan. Laktoza operonining kompleksiga sut shakarini fermentatsiyalash jarayonida ishtirok etadigan uchta fermentni kodlovchi uchta tarkibiy gen (Z, Y, A) kiradi. Asosiy ferment β-galaktozidaza. Operonni boshqarish tizimi promotor, operator va gen-regulyatorni o'z ichiga oladi. Eukaryotik genomning axborot makromolekulasi bu DNK bo'lib, u bir nechta xromosomalarga ko'p sonli oqsillar bilan komplekslar shaklida notekis taqsimlangan.
Kurs ishining maqsadi. Prokaryotik va eukaryotik genomning o'rtasidagi faoliyati bilan taqqoslaganda genlar ta'sirini boshqarishining ko'p bosqichli tabiati sezilarli farq bo’lib hisoblanadi. Prokaryotlarda faqat bitta uslubda boshqarish mumkin - operon tizimidan foydalangan holda transkripsiya darajasida. Eukaryotlarda, genlarning uzluksiz tuzilishi tufayli, ushbu boshqarish turiga posttranskriptiv (splaysing, modifikatsiya) boshqarish va translyatsiya darajasida (translyatsiya noaniqligi) qo'shiladi. Bundan tashqari, xromosomalarda gistonlar mavjudligi DNKning strukturaviy o'zgarishi mexanizmi yordamida xromosoma hududlarini faol (euxromatik) holatdan faol (geteroxromatik) holatga o'tkazish orqali genlarning ta'sirini guruhli nazorat qilish imkonini beradi. Bunday o'zgarishlar ba'zan butun xromosomalarga va hatto butun genomga ta'sir qiladi. Eukaryotlardagi genlarning boshqarishilishi aksariyati RNK polimeraza genga bog'langanida sodir bo’ladi - transkripsiyaning boshlanishi. Prokaryotik hujayralar singari eukaryotik hujayralar boshqarish genlarga ega. Ammo eukaryotik boshqarislish genlari ko'proq oqsillarni o'z ichiga oladi va o'zaro ta'siri yanada murakkabroqdir.

Download 0.99 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling