Belbog`li kurashning qoidalari Reja


Download 37.04 Kb.
bet1/4
Sana19.06.2023
Hajmi37.04 Kb.
#1612503
  1   2   3   4
Bog'liq
Abdusattorov Xo`jayor




Belbog`li kurashning qoidalari

Reja:






  1. O`smir yoshdagi kurashchilarning jismoniy tayyorgarligi


  2. Kurashchilarning umumjismoniy tayyorgarlik ko`rish vositalari va metodlari



  3. Bo`shatish mashqlari

O'smir yoshdagi jismoniy tayyorgarlik to'gri kaddi-komatni, xarakatlanish malakalarini shakllantirish, xar tomonlama jismonan takomillashtirish, kurashda texnik xarakatlarni egallash uchun zarur bo'lgan jismoniy sifatlarni rivojlantirishni o'z ichiga oladi.


12-14 yoshda tezkorlik, chakkonlik va egiluvchanlikni rivojlantirish maksadga muvofikdir. 15-16 yoshdagi o'smirlarda kuch rivojlana boshlaydi va tezkorlik kuch mashklarini bajarishga kobiliyat namoyon bo'ladi. 16-18 yoshda ko'p kuch va tezlik talab etiladigan mashklar osonrok o'zlashtiriladi, chidamlilikni rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratiladi. O'smir kurashchilarni tayyorlashda shularni e'tiborgaolish juda muximdir.
Chidamlilikni boshka jismoniy sifatlar bilan birga rivojlantirish zarur. Professor V.P.Filinning (1980) ta'kidlashicha, bu yoshda chidamlilikka karatilgan uzok vakt davom etadigan va bir tomonli trenirovka o'smirlarga xos bo'lgan tezkorlik nagruzkalariga moslashishni pasaytiradi.
12-15 yoshda kuchni rivojlantirish asosan o'z massasi ogirligi, to'ldirma to'plar, gantellar, gimnastika tayokchalari, sherik (turli ogirlikdagi) bilan xamda turli gimnastika sport anjomlarida mashklar bajarish yordamida amalga oshirilishi lozim.
16-18 yoshdagi kurashchilarda kuchni rivojlantiruvchi mashklar sport anjomi ogirligini oshirish, dastlabki xolatni o'zgartirish, mashk bajarish vaktini uzaytirish, mashklar orasidagi dam olish vaktini kamaytirish xisobiga murak- kablashtiriladi.
Yosh o'smirlarning chidamliligini rivojlantirishda extiyotkor bo'lish lozim o'rtacha nagruzkalar, kichik me'yor yoki dam olish uchun tanaffusli o'kuv-trenirovka bellashuvlaridan iborat mashklar). Nagruzkalarga moslashib borgan sari dam olish tanaffuslari kiskartiriladi. Masalan, tik turishda 2+2 kurashida (navbatma-navbat xujumlar va ximoyalar) 3 minutlik tanaffus asta-sekin 1 minutgacha kiskartiriladi. Parterda 2+2 bo'lib 1 minut tanaffus bilan navbatma-navbat kurashishda trenirovka vaktini 3+3 gacha uzaytiriladi. Keyinchalik kurash sur'atini kuchaytirish mumkin. Chidamlilikni rivojlantirish uchun chegaralangan joyda bir tomonlama karshilik bilan (biri fakat xujum kiladi, ikkichisi fakat ximoyalanadi), parterdan yukori yoki tik turishga chikish bilan kurash o'tkaziladi. Bu mashklar kiyin xolatlardan chikib ketish yo'lini topishga o'rgatadi.
Professor V.P.Filin tadkikotlarining ko'rsatishicha 13 yoshda bo'gimlarda xarakatchanlik yangidan oshadi,15 yoshda u eng katta xajmga ega bo'ladi, 16-17 yoshda xarakatchanlik ko'rsatkichlari kamayadi. Shu sababli o'smirlik yoshida egiluvchanlik va bo'gimdagi xarakatchanlik mashklari majburiydir.
12-18 yoshda egiluvchanlik va bo'gimlardagi xarakatchanlik buyumlarsiz xamda kichik ogriklar bilan (gimnastika tayoklari, gantellar, to'ldirma to'plar) bajariladigan faol-sust xususiyatiga ega mashklar orkali yoki asta-sekin xarakat amplitudasini kuchaytiruvchi va kengaytiruvchi sherik yordamida rivojlantiriladi. Shuningdek kaddi-komatni shakllantirish mashklari kattalarga nisbatan ko'p ko'llaniladi.
Shunday kilib, o'smirlarning xar tomonlama jismoniy tayyorgarligi ko'pgina vositalar yordamida amalga oshiriladi.
Yosh o'smirlar bilan ko'prok o'yin uslubi ko'llaniladi, mashgulotlar turlicha va extirosli o'tkaziladi. Xamma mashklar asosiy mashgulot shakli - darsda bajariladi.
O'smir kurashchining jismoniy tayyorgarligini maksadli amalga oshirish uchun kurashdagi o'kuv-trenirovka jarayonida saf (tartibli) mashklar (saflanish, buyruklarni bajarish, kadam tashlab va yugurib xarakatlanishlar) ko'llaniladi. Ularning maksadi - kurash mashgulotini tashkil etish, to'gri kaddi-komatni shakllantirish, intizom, o'zaro munosabat va tartibni tarbiyalashdir. Saf mashklari darsning kirish, tayyorlov va yakuniy kismida mashklarni bajarish uchun guruxlarni tashkil kilish, saflantirish va kayta saflanish uchun, shuningdek nagruzkadan so'ng zo'rikishni bartaraf etish maksadida bajariladi.
Umumiy rivojlantiruvchi mashklar katoriga oddiy gimnastika (ko'llar, oyoklar, gavda, ogirliklar bilan, ogirliklarsiz, buyumlar bilan va buyumlarsiz xamda sheriklar bilan) mashklari va ogir atletika, eshkak eshish, sport o'yinlari kabi sport turlaridagi ba'zi mashklar kiradi. Bunday mashklar kurashchining jismoniy rivojlanishini yaxshilaydi,xarakat malakalari zaxirasini kengaytiradi, organizmning fukntsional imkoniyatlarini oshiradi, ish kobiliyatining tiklanishiga yordam beradi. Umumiy rivojlantiruvchi mashklar bilan bir vaktda asab-mushak kuchlanishlari xususiyati va o'smir organizmining ish tartibiga ko'ra o'xshash bo'lgan mashklarni ko'prok ko'llash zarur. Turli sport turlaridan olingan mashklar, ularni bajarish xususiyati va shartlariga karab, jismoniy sifatlarni rivojlantirishda turli pedagogik vazifalarni xal etishga imkon berdi. Asosan kuch, chidamlilik, tezkorlik, egiluvchanlik va chakkonlikni tarbiyalashga karatilgan mashklarni ajratish kabul kilingan. Ogirliklar bilan (tayoklar, gantellar, to'ldirma to'plar va x.k.) gimnastika mashklarini ko'p marta bajarish kuch chidamliligini rivojlantiradi. Ushbu mashklarni katta tezlikda kiska vakt ichida bajarish tezkorlik sifatlarini rivojlantirishga yordam beradi.
Xar bir mashk ma'lum bir sifatni yoki bir gurux sifatlarni rivojlantiradi. Masalan, sherik karshiligida yoki shtanga bilan bajariladigan mashklar, o'z ogirligi bilan tortilish xamda ko'llarni bukib-yozish mashklari kuchni; kesishgan joyda yugurish - chidamlilikni; katta tezlik bilan bajariladigan gimnastika mashklari, kiska masofalarga yugurish - kurashda xarakat tezligini tarbiyalashga yordam beradi. Basketbol o'yini chakkonlik, chidamlilik va tezkorlikni kompleks xolda tarbiyalashga imkon yaratadi.
Yukori emotsional ko'zgalishda katta bo'lmagan shiddat bilan bajariladigan umumiy rivojlantiruvchi mashklar organizm ish kobiliyatini, ayniksa shiddatli mashgulotlar o'tkazilgandan so'ng asab tizimini tiklashga yordam beradi. Ular ertalabki badan tarbiya vaktida va trenirovka mashgulotlarida darsning birinchi bo'lagida (tayyorlov kismida) xamda asosiy kism oxirida ko'llaniladi. Bundan tashkari, o'rmonda, dalada, daryo bo'yida (suzish, eshkak eshish va to'p o'ynash bilan) jismoniy tayyorgarlik bo'yicha maxsus mashgulotlarni tashkil kilib turish shart.
Kurash mashgulotlarida katta jismoniy nagruzkadan so'ng organizmni nisbatan tinch xolatga keltirish uchun o'smirlarni mushaklarni bo'shashtirishga, nafas olishni tinchlantirishga (o'ta bo'shashtirilgan mushaklarni silkitish xarakatlari, chukur nafas olish uchun o'pka kafasini kengaytiruvchi mashklar va x.k.) karatilgan mashklarni mustakil bajariga o'rgatish zarur.
Mushaklarni bo'shashtirishga karatilgan mashklar xatto bellashuv jarayonida ushlash va zo'rikishdan xoli bo'lgan kiska vakt ichida kuchning yanada tez tiklanishiga yordam beradi.
Saf mashqlari mo`ljal olish tezligini, jamoa uyishqoqlik bilan harakat qilish malakalarini rivojlantirish, to`g`ri qad-qomatni, intizomlilikni, uyishqoqlik va boshqa sifatlarni tarbiyalash, shuningdaek, badanni qizdirish va emotsionla holatni oshirish uchun xizmat qiladi.
Saf mashqlari asosan mashg`ulotning tayyorgarlik qismida chqqon harakar bilan aniq buyruq bo`yicha, trenerning kutilmaganda beradigan signali, belgilari va topshirig`ika ko`ra bajariladi.

Asosiy saf mashqlari: saflanish, sanab chiqish, raport berish, salimlashish; tushinchalar- front (safning old tomoni), flang (safning o`ng yoki chap tomoni), masofa, oraliq; safni orasini ochish, safni birlashtirish, turgan joyda va yurib turib burilish; poxod va saf qadamlari; oldinga, orqaga, yon tomonlarga burilib qadam tashlashni ijro etish; turli xilda yurish, yugurish surati va qadam tezligini o`zgartirib yugurish. Trenirning turli topshirig`ini bajarish. Masalan: “Yugurib tarqaoing!”, “Yoting!”, “Turing!”, “O`tiring!”, “Besh sekundda saflaning!” va hokazo.


Yurish, yuguri va sakrasgni navbatlashtirsh. Yo`nalishni o`zgartib sportchs yurish, chuqur odimlab yurish, cho`qqayib yurish, tizzalarni baland ko`tarib yurish, qo`llarni harakatlantirib yurish, sakrab-sakrab yurish, maksimal tezlik bilan turganoyda yurish va yugurish; joylarda (ochiq maydon va parklarda) tabiy to`siqlarni yengib o`tib yurish va yugurish; turgan joyda oldinga, orqaga, yon tomonlarga uzunlikka sakrash.
Buyumsiz bir kishi bajaradigan mashqlar. Ular asosan muskul guruppalarni qisqartirish, cho`zish va bo`shatishga hamda kuchlilikni, tezlikni, chqqonlikni va egiluvchanlikni rivojlantirish uchun harakatlar kordinatsiyasiga yo`naltirilgan bo`ladi.
Buyumsiz bajariladigan mashqlar bir joyda (tik turib, o`tirib va yotib) bajariladi. Ular katta amplituda bilan-ravon, tezlikni asta-sekin oshirib va tez bajariladi.
Taxminiy mashqlar.

Turli xilda oyoq uchida ko`tarilish, qo`llarni yuqoriga, yon tomonlarga, pastga uzatish va gavdani engashtirib, qo`l uchini yoki kaftni polga tegizish.


Gavdani chpga engashtirish va chp qo`l bilan o`ng qo`lni shu tomonga tortish, shu mashqni teskari tomonga bajarish, so`ngra oldinga chuqur odim tashlash va boshqa qo`lni tortish. Mashqni har ikki tomonga bajarish.
Qo`llarni bo`shttirgan holda turtib, gavdani o`nga-rqaga va chpga-orqaga 8-10 martadan burish, so`ngra ikita purjinasimon harakat bilan gavdani o`ng va chap oyoq tomon engashtirish.

Download 37.04 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling