Bufer sistemalar ma’ruzaning maqsadi Ko’pchilik organizmlarda, shu jumladan


Download 445 b.
Sana12.12.2017
Hajmi445 b.


BUFER SISTEMALAR


Ma’ruzaning maqsadi

  • Ko’pchilik organizmlarda, shu jumladan

  • odam organizmida bufer sistemalar

  • biologik jarayonlar borayotgan muhitning

  • pH ko’rsatkichini doimiy saqlanishini

  • ta’minlaydi. Shuning uchun bufer

  • sistemalarning turlari, tuzilishi, ularning

  • ta’sir etish mehanizmi, sig’imini aniqlash,

  • pHini hisoblash yollarini o’rganish muhim

  • ahamiyatga egadir.



KORILADIGAN MASALALAR

  • Bufer sistemalarning tuzilishi va turlari

  • Bufer sistemalarning pHini hisoblash

  • Bufer sistemalarning ta‘sir etish mehanizmi

  • Bufer sig’imi

  • Odam organizmining bufer sistemalari

  • Bufer sistemalarning tibbiyot va biologiyadagi ahamiyati



Bufer sistemalarning turlari

  • Bufer sistemalar ikki turga bo’linadi:

  • 1. Kuchsiz kislota va shu kislotaning kuchli

  • asos bilan hosil qilgan tuzining aralashmasi.

  • Masalan: CH3COOH + CH3COONa - atsetatli

  • bufer eritma

  • 2. Kuchsiz asos va shu asosning kuchli kislota

  • bilan hosil qilgan tuzining aralashmasi.

  • Masalan: NH4OH + NH4Cl - ammiakli bufer

  • eritma



Ko’riladigan bufer sistemalar

  • CH3COOH + CH3COONa - atsetatli bufer sistema

  • NH4OH + NH4Cl - ammiakli bufer sistema

  • H2CO3 + NaHCO3 - gidrokarbonatli bufer sistema

  • NaH2PO4 + Na2HPO4 - fosfatli bufer sistema

  • PtCOOH + PtCOONa - oqsilli bufer sistema

  • HHb + KHb - gemoglobinli bufer sistema

  • HHbO2 + KHbO2 - oksigemoglobinli bufer sistema



Kislotali bufer sistema uchun Genderson-Gasselbah tenglamasi

  • CH3COOH CH3COO- + H+

  • CH3COONa CH3COO- + Na+

  • [H+][CH3COO-]

  • Kislota uchun: Kdis.=------------------- yoki:

  • [CH3COOH]

  • [CH3COOH]

  • [H+] = Kdis.-----------------

  • [CH3COO-]



Kislotali bufer sistema uchun Genderson-Gasselbah tenglamasi

  • [CH3COOH] -lg [H+] = -lgKdis.- lg---------------- [CH3COO-] C tuz pH = pKk-ta + lg ----------- C k-ta



Asosli bufer sistema uchun Genderson-Gasselbah tenglamasi

  • NH4OH NH4+ + OH-

  • NH4Cl NH4+ + Cl-

  • [NH4+][OH-]

  • Asos uchun: Kdis.=------------------- yoki:

  • [NH4OH]

  • [NH4OH]

  • [OH-] = Kdis.-----------------

  • [NH4+]



Asosli bufer sistema uchun Genderson-Gasselbah tenglamasi

  • [NH4OH] -lg [OH-] = -lgKdis.- lg---------------- [NH4+] C tuz pOH = pKasos + lg --------- Casos

  • C tuz pH = 14 - pKasos - lg --------- Casos



Bufer ta’sirining mehanizmi

  • CH3COOH CH3COO- + H+

  • CH3COONa CH3COO- + Na+

  • Oz miqdorda kuchli kislota qo’shganda:

  • H+ + CH3COO- = CH3COOH

  • ya’ni muvozanat kuchsiz elektrolit CH3COOH hosil bo’lish tomonga siljiydi.

  • Oz miqdorda kuchli asos qo’shganda:

  • OH- + H+ = H2O

  • ya’ni muvozanat kuchsiz elektrolit H2O hosil bo’lish tomonga siljiydi.



BUFER SIG’IMI

  • C

  • B = -------------- mmol

  • pH1 - pH0

  • Bu yerda:

  • B - bufer sig’imi; mmol

  • C - qo’shilayotgan kuchli kislota yoki

  • asosning mmoldagi miqdori

  • pH0 - boshlang’ich muhit pHi

  • pH1 - ohirigi muhit pHi



BUFER SIG’IMI

  • N ·V

  • B = -------------- mmol

  • pH1 - pH0

  • Bu yerda:

  • B - bufer sig’imi; mmol

  • N - titrlovchi eritmaning molar

  • ekvivalent konsentratsiyasi; mmol/l

  • V - titrlovchi eritmaning hajmi; l

  • pH0 - boshlang’ich muhit pHi

  • pH1 - ohirigi muhit pHi



Organizmning bufer sistemalari

  • Gidrokarbonatli bufer sistema - qonning asosiy bufer sistemasi:

  • H2CO3 H+ + HCO3-

  • NaHCO3 Na+ + HCO3-

  • Oz miqdorda kuchli kislota qo’shilganda kuchsiz elektrolit H2CO3 hosil bo’ladi:

  • H+ + HCO3- = H2CO3

  • Oz miqdorda kuchli asos qo’shilganda

  • kuchsiz elektrolit H2O hosil bo’ladi:

  • OH- + H+ = H2O



Organizmning bufer sistemalari

  • Fosfatli bufer sistema - hujayra ichidagi

  • suyuqliklarning asosiy bufer sistemasi:

  • NaH2PO4 Na+ + H2PO4-

  • Na2HPO4 2Na+ + HPO42-

  • Oz miqdorda kuchli kislota qo’shilganda kuchsiz elektrolit H2PO4- hosil bo’ladi:

  • H+ + HPO42- = H2PO4-

  • Oz miqdorda kuchli asos qo’shilganda

  • kuchsiz elektrolit H2O va HPO42- hosil bo’ladi:

  • OH- + H2PO4- = H2O + HPO42-



Organizmning bufer sistemalari

  • Oqsilli bufer sistema - barcha

  • to’qimalardagi bufer sistema

  • PtCOOH PtCOO- + H+

  • PtCOONa PtCOO- + Na+

  • Oz miqdorda kuchli kislota qo’shilganda kuchsiz elektrolit PtCOOH hosil bo’ladi:

  • H+ + PtCOO- = PtCOOH

  • Oz miqdorda kuchli asos qo’shilganda

  • kuchsiz elektrolit H2O hosil bo’ladi:

  • OH- + H+ = H2O



Organizmning bufer sistemalari

  • Oqsilli bufer sistema - aminikislotaning

  • bipolar ioni sifatida:

  • COO- COOH

  • Pt + HCl Pt

  • NH3+ NH3Cl

  • COO- COONa

  • Pt + NaOH Pt

  • NH3+ NH3OH




Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling