Ma’ruza №8 Yer osti kon lahimlarini shamollatish jarayoniga qo’yiladigan xavfsizlik qoidalari


Gaz va chang xavfi bо‘lgan shaxtalar uchun qо‘shimcha qoidalari


Download 73.28 Kb.
bet3/3
Sana07.04.2023
Hajmi73.28 Kb.
#1340006
1   2   3
Bog'liq
8-Ma\'ruza

Gaz va chang xavfi bо‘lgan shaxtalar uchun qо‘shimcha qoidalari
147. Gaz xavfi bо‘lgan shaxtalarga hatto bitta plasti (qatlami) da bо‘lsa ham metan, vodorod, serovodorod borligi aniqlangan shaxtalar kiradi.
148. Metan, vodorod, serovodorod borligi aniqlangan shaxtalar gazli rejimga о‘tkazilishi kerak.
Bunday shaxtalarda ishlar «kо‘mir va slanets shaxtalarida xavfsizlik qoidalarii» ga yoki «sanoatkontexnazorat» davlat inspeksiyasi bilan kelishilgan holda vazirlik tomonidan tasdiqlangan maxsus tadbirlarga muvofiq bajarilishi kerak.
149. Metan, vodorod, serovodorod borligi aniqlangan shaxtalar gazning miqdoriga qarab 1-jadvaldagi kо‘rsatmalarga muvofiq tо‘rtta toifaga ajratiladi.
1-jadval

Gazning miqdori bо‘yicha shaxtaning toifasi

Qazib olinadigan о‘rtacha sutkalik kon massasining 1 m³ ga tо‘g‘ri keladigan bir sutkada ajralib chiquvchi yonuvchan gazlar (metan+vodorod) miqdori (nisbiy miqdor), m³

I
Ii
Iii
Yuqori toifali

7 gacha
7 dan 14 gacha
14 dan 21 gacha
21 va undan ortiq yoki suflyar chiqindilari xavfi bо‘lgan shaxtalar



Izoh: shaxtalarni gaz miqdori bо‘yicha ajratayotganda 1 m³ vodorodni 2 m³ metanga ekvivelent sifatida qabul qilinishi kerak.
150. Shaxtaga yuboriladigan havo miqdori shaxtaning toifasiga qarab 2-jadvalga muvofiq belgilanadi.
2-jadval

Gaz bо‘yicha shaxtaning toifasi

Qazib olinadigan о‘rtacha sutkalik kon massasining 1 m³ ga tо‘g‘ri keladigan minimal havo miqdori, m³/min.

I
Ii
Iii
Yuqori toifali

1,4
1,75
2,1
Havoning miqdori konda umumiy chiquvchi havo oqimi tarkibidagi yonuvchan gazlar (metan, vodorod) miqdori 0,75% dan oshmaydigan darajada bо‘lishi, lekin qazib olinadigan о‘rtacha sutkalik kon massasining 1 m³ ga kamida 2,1 m³/min tо‘g‘ri kelishi kerak.

151. Bir nechta kaliy plastlari (qatlamlari) dan foydalaniladigan kaliy shaxtalarida, agar ularning ichida alohida gaz plastlari (qatlamlari) yoki uchastkalari bо‘lsa, gazli rejim faqat shu alohida plastlar (qatlamlar) va uchastkalarga joriy etiladi va ular alohida tarzda shamollatiladi.


Gazli kaliy shaxtalarida plast (qatlam) shipidan qazilmaga gil qatlamlari о‘pirilib tushgan hollarda smena boshlig‘i zudlik bilan ishlarni tо‘xtatishi hamda qazilmani shamollatishni kuchaytirish va havo tarkibidagi gaz miqdorini tekshirish choralarini kо‘rishi kerak. Bunday qazilmada ishlar qazilma zaboyidagi yonuvchan gazlarning umumiy miqdori 1% dan oshmasligi aniqlangandan keyingina tiklanishi mumkin.
Kaliy shaxtalarida gazni о‘lchash ishlari texminimum topshirgan va shaxta qazilmalarini yaxshi biladigan gaz о‘lchovchilar, kombayn mashinistlari yoki kon qutqaruvchilari tomonidan bajarilishi kerak.
Ship о‘pirilib tushgan hollarda kameralardan havo namunasi qazilmagoh shipi yaqinidagi kamar oldida о‘pirilib tushgan kon jinslari uyumidan olinishi kerak; bunda namuna kameraning butun kengligi bо‘yicha olinishi kerak. Agar qazilmagohda «gumbaz» mavjud bо‘lsa, ishlarni boshlashdan oldin u albatta tekshirilishi, shundan keyin ish joyidan havo namunasi olinishi kerak.
Kaliy shaxtalaridagi havoni о‘lchash uchun karnalit plastlarda gaz о‘lchovchilar navbatchiligi tashkil etilishi kerak. Havo namunasi karbonat kislota, kislorod, metan va vodorod bо‘yicha analiz qilinadi.
Kvershlag zaboyi va boshqa qazilmalar gazli plast bilan kesishadigan joyga yaqinlashganda plastdan 10 m masofada qazilmalar kamida 5 m oldinda yuradigan oldinga intiluvchi skvajina bilan qazilishi kerak.
152. Oltingugurtli konlarning shaxtalari gaz (serovodorod) va chang miqdoriga qarab quyidagi turlarga ajratiladi:
A) oddiy ish rejimli zaharli gaz va chang xavfi bо‘lmagan shaxtalar;
B) ish sharoitlariga quyida keltirilgan qо‘shimcha talablar qо‘yiladigan zaharli gaz xavfi bо‘lgan shaxtalar;
v) ish sharoitlariga quyida keltirilgan qо‘shimcha talablar qо‘yiladigan chang portlash xavfi bо‘lgan shaxtalar;
Gaz va chang xavfi bо‘lgan oltingugurt shaxtalariga tarkibidagi о‘rtacha oltingugurtning miqdori kamida 12% bо‘lgan ruda qazib olinadigan shaxtalar kiradi.
Zaharli gaz xavfi bо‘lgan oltingugurt shaxtalari uchun quyidagi tadbirlarning bajarilishi shart hisoblanadi:
A) kapital va tayyolash qazilmagohlarini kovlashda – oldinga (5-10 m) burg‘ilash usulidan foydalanish;
B) tarkibida erigan serovodorod bо‘lgan shaxta suvlarini yopiq nov yoki quvurlarga chiqarish;
V) shaxta tushadigan ishchilarni respiratorlar bilan ta’minlash;
Chang portlash xavfi bо‘lgan oltingugurt shaxtalari ruda tarkibidagi oltingugurt miqdoriga qarab ikki guruhga ajratiladi:
I guruh - 12 dan 18% gacha
Ii guruh - 18% dan ortiq
Chang portlash xavfi bо‘lgan shaxtalar uchun quyidagi tadbirlarning bajarilishi shart hisoblanadi:
I guruh shaxtalar uchun:
A) qazilma devorlaridan changni yuvish;
B) portlatish oldin zaboyni suvlash.
Ii guruh shaxtalar uchun:
A) zaboyni suvlash va muntazam ravishda qazilma devorlaridan oltingugurt changini yuvish;
B) saqlovchi pm yordamida elektr portlatish;
V) portlash xavfi bо‘lmagan elektr uskunalaridan foydalanish.
Oltingugurt changi xavfi bо‘lgan shaxtalardagi kon yо‘llari uchun ballast sifatida faqat inert jinslar qо‘llanilishi kerak.
Oltingugurt shaxtasining har bir zaboyi uchun shaxtaning bosh muhandisi shpurlarning joylashish sxemasi va pm zaryadlarining chegaraviy miqdorini tasdiqlashi kerak.
Bо‘shliq yoki darzlarga tо‘g‘ri kelgan shpurlar pm bilan zaryadlanmasligi kerak.
Download 73.28 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling