Mavzu: plastidalar tuzilishi va tiplari reja: plastidalar haqida umumiy ma’lumot. Xloroplastlar


Download 1.17 Mb.
bet3/5
Sana27.01.2023
Hajmi1.17 Mb.
#1130934
1   2   3   4   5
Bog'liq
Plastidalar

X romoplastlar (xroma (o)... va yun. plastos — yasalgan) — pishgan mevalar, gultojibarglar, kuzgi yaproklar, baʼzi sabzavot ildizlari (mas, sabzi) hujayralari tarkibida uchraydigan sariq, toʻqsariq, qizil rangli plastidalar. Xromoplastlar rangi karotinoidlar deb ataluvchi pigmentlar tarkibiga bogʻliq. Baʼzi karotinoidlar lipidlarda erigan holda boʻladi; boshqalari esa oqsil fibrillalarida toʻplanadi. Xromoplastlar ham xloroplastlar singari ikki qavat membranalar bilan oʻralgan, lekin tilakoidlarining juda kam boʻlishi yoki butunlay boʻlmasligi bilan ulardan farq qiladi. Xromoplastlar plastidalar rivojlanishining oxirgi bosqichi boʻlib, xloroplastlar yoki leykoplastlardan vujudga keladi.
Leykoplastlar ular plastidalar, ya'ni membranalar bilan chegaralangan saqlash organlarida (er-xotin membrana va intermembranalar zonasi) ko'p bo'lgan eukaryotik hujayrali organoidlar. Proplastidiya kattalar o'simliklari deb hisoblanadigan narsalarda, xususan ularning meristematik hujayralarida uchraydi va ular ikkita qiz hujayrada proplastidiya mavjudligini ta'minlash uchun bir xil hujayralar bo'linishidan oldin bo'linadi. Hujayra bo'linishida proplastidiya ham bo'linadi va shu tariqa o'simlikning har xil plastmassalari kelib chiqadi, ular: leykoplastlar, xloroplastlar va xromoplastlar.
Plastinalarning boshqa turlariga o'tish uchun xloroplastlar o'zgarish yoki differentsiatsiya usulini ishlab chiqishga qodir.
Ushbu mikroorganizmlar bajaradigan funktsiyalar turli xil vazifalarni bajarishga qaratilgan: ular fotosintez jarayoniga hissa qo'shadi, ular aminokislotalar va lipidlarni sintez qilishga, shuningdek ularning saqlanishiga va shakar va oqsillarga yordam beradi.
Shu bilan birga, ular o'simlikning ba'zi joylarini bo'yashga imkon beradi, tortishish sezgichlarini o'z ichiga oladi va stomatlarning ishlashida muhim rol o'ynaydi.
Leykoplastlar rangsiz yoki rangsiz moddalarni saqlaydigan plastidlardir. Ular odatda ovoiddir.
Ular urug'lar, ildiz mevalari, ildizpoyalarda - boshqacha qilib aytganda, o'simliklarning quyosh nuri tushmaydigan qismlarida mavjud. Saqlanadigan tarkibiga ko'ra, ular quyidagilarga bo'linadi: elaioplastlar, amiloplastlar va proteoplastlar. Ba'zi mualliflar leykoplastlarni xloroplastlarning ota-bobolari deb hisoblashadi. Ular odatda to'g'ridan-to'g'ri nurga ta'sir qilmaydigan hujayralarda, havo a'zolarining chuqur to'qimalarida, urug'lar, embrionlar, meristemalar va jinsiy hujayralar kabi o'simlik organlarida uchraydi.
Ular pigmentlardan mahrum bo'lgan tuzilmalardir. Ularning asosiy vazifasi saqlashdir va ular saqlanadigan ozuqa turiga qarab, ular uch guruhga bo'linadi.
Ular sabzavot tarkibidagi uglevodlarning zaxira shakli bo'lgan kraxmalni hosil qilish uchun glyukozadan foydalanishga qodir; Leykoplastlar kraxmalni shakllantirish va saqlashga ixtisoslashgan bo'lsa, to'xtaydi, chunki u kraxmal bilan to'yingan, amiloplast deyiladi.
Boshqa tomondan, boshqa leykoplastlar lipidlar va yog'larni sintez qiladi, ular oleoplastlar deb ataladi va odatda jigar hujayralarida va monokotlarda uchraydi. Boshqa leykoplastlar, aksincha, proteinoplastlar deb ataladi va oqsillarni saqlash uchun javobgardir. Leykoplastlar uch guruhga ajratiladi: amiloplastlar (kraxmalni saqlaydigan), elaiplastlar yoki oleoplastlar (lipidlarni saqlaydigan) va proteinoplastlar (do'kon o qsillari).

Download 1.17 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling