Mavzu: Yuqori tartibli hosilalar. Leybnis formulasi. Reja: Yuqori tartibli hosila tushunchasi. Yuqori tartibli hosila tushunchasi


 Yuqori tartibli hosilaning xossalari. Leybnits formulasi


Download 112.8 Kb.
bet2/3
Sana26.02.2023
Hajmi112.8 Kb.
#1232763
1   2   3
Bog'liq
22-Mavzu Yuqori tartibli hosila.

3. Yuqori tartibli hosilaning xossalari. Leybnits formulasi.
1-xossa. Agar  va  funksiyalar n-tartibli hosilalarga ega bo‘lsa, u holda bu ikki funksiya yig‘indisining n -tartibli hosilasi uchun

formula o‘rinli bo‘ladi.
Isbot.  Aytaylik,  bo‘lsin. Bu funksiyaning hosilalarini ketma-ket hisoblash natijasida quyidagilarni hosil qilamiz:
.
Matematik induksiya metodidan foydalanamiz, ya’ni  tartibli hosila uchun  tenglik o‘rinli bo‘lsin deb faraz qilamiz va  uchun  ekanligini ko‘rsatamiz.
Haqiqatan ham, yuqori tartibli hosilaning ta’rifi, hosilaga ega bo‘lgan funksiyalar xossalaridan foydalanib   ekanligini topamiz.
Matematik induksiya prinsipiga ko‘ra  tenglik ixtiyoriy natural  uchun o‘rinli deb xulosa chiqaramiz. 
2-xossa. O‘zgarmas ko‘paytuvchini n-tartibli hosila belgisi oldiga chiqarish mumkin: 
Bu xossa ham matematik induksiya metodidan foydalanib isbotlanadi.
4. Yuqori tartibli differensiallar. Aytaylik,  funksiya biror  intervalda berilgan bo‘lsin. Bu funksiyaning  differensiali  ga bog‘liq bo‘lib,  va  orttirma  ga bog‘liq emas, chunki  nuqtadagi orttirmani   ga bog‘liq bo‘lmagan holda ixtiyoriy tanlash mumkin. Bu holda differensial formulasidagi  ko‘paytuvchi o‘zgarmas bo‘ladi va  ifoda faqat   ga bog‘liq bo‘lib, uni   bo‘yicha differensiallash mumkin.
Demak, bu funksiyaning differensiali mavjud bo‘lishi mumkin va u, agar mavjud bo‘lsa, funksiyaning ikkinchi tartibli differensiali deb ataladi.
Ikkinchi tartibli differensial   yoki   kabi belgilanadi. Shunday qilib, ikkinchi tartibli differensial quyidagicha aniqlanar ekan:  .
Berilgan  funksiyaning ikkinchi tartibli differensiali ifodasini topish uchun  formulada  ko‘paytuvchi o‘zgarmas deb qaraymiz. U holda

bo‘ladi. Biz kelgusida dx ning darajalarini qavssiz yozishga kelishib olamiz. Bu kelishuvni e’tiborga olsak,  bo‘ladi va ikkinchi tartibli differensial uchun quyidagi ifodani hosil qilamiz:

Shunga o‘xshash, uchinchi tartibli differensialni ta’riflash va uning uchun ifodasini keltirib chiqarish mumkin:  3.
Umumiy holda funksiyaning  -tartibli differensiali  dan olingan differensial funksiyaning  -tartibli differensiali deyiladi va  kabi belgilanadi, ya’ni  . Bu holda ham funksiyaning  -tartibli differensiali uning n-tartibli hosilasi orqali quyidagi
(2)
ko‘rinishda ifodalanishini isbotlash mumkin.
Yuqoridagi formuladan funksiyaning n-tartibli hosilasi uning n-tartibli differensiali va erkli o‘zgaruvchi differensialining n-darajasi nisbatiga teng ekanligi kelib chiqadi: .

Download 112.8 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling