O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus talim vazirligi


Download 1.58 Mb.
Pdf ko'rish
bet1/12
Sana05.01.2022
Hajmi1.58 Mb.
#223980
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12
Bog'liq
Samarqand davlat universiteti-fayllar.org



Samarqand davlat universiteti 

 

 



 

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI  

 

OLIY VA O’RTA MAXSUS TALIM VAZIRLIGI  

 

SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI  

 

______________________________fakulteti  

 

______________________________kafedrasi  

 

______________________________fanidan  

 

KURS ISHI 

MAVZU:______________________________________________________________________

__ 

_____________________________________________________________________________



_____  

 

 



 

BAJARDI: TIRKASHEV O.  

 

TEKSHIRDI:NURMAMATOV M.  

 

Reja:  

 

1. Kirish  

 

2. Asosiy qisim  

2.1) Saralash haqida tushuncha. 




2.2) Saralash xossalari va ularning sinflari.  

 

4. Xulosa  

 

5. Foydalanilgan adabiyotlar  

 

 



Kirish  

Saralashdan biz kundalik hayotmizda ko’p foydalanamiz. Masalan bazordan biror narsa harid 

qilishimizda, uning ko’proq narxi bilan qiziqamiz yoki ularni taqqoslaymiz. Bu narsalar bizga 

oddiy hodisa bo’lib qolgan, lekin biz siz bilan bu jarayon qanaqa miyamizda xosil 

bo’layotganligini bir o’ylab ko’raylikchi. Demak oddiygina biz kunda faydalnayotgan 

xarakatlarimizni dasturini tuzish uchun ko’p narsalarni bilishimiz va aniq bir maqsadga 

yo’naltirgan tartiblangan qoidalar yig’indisi zarur bo’ladi. Agar ma’lumotlar kampyuter 

xotirasida muayyan tartibda saqlanadigan bo’lsa, axborotga ishlov berish va uni izlash bilan 

bog’liq ko’p masalalar oddiyroq, tezroq va samaraliroq xal qilinadi. Bir qator xollarda 

ma’lumotlarning tartibga solinganligidan foyda aniq bo’lib, maxsus isbotlashlarni talab etmaydi. 

Agar lug’at yoki telefon ma’lumotnomasida so’zlar va familiyalar alifbo tartibida 

joylashtirilmaganda ulardan foydalanish qanchalik qiyin bo’lishini tasavvur etish mumkin. lekin 

ma’lumotlarni saralash zaruriyati masalasi xar safar muoyyan vazifasiga nisbatan xal qilishi 

zarur. Bunda tashqi xotira qurulmalari 

imkoniyatlari, opetativ xotira xajmi, ma’lumotlarga murojaat qilish tezligi, ularni yangilab turish 

tezligi va ishlov berish xarekteri kabilarni taxlil qilish zarur.  

Turli ilovalarda tartibga solishning turli mezonlaridan foydalaniladi. Ma’lumotlarularga murojat 

qilish extimolining qiymati, qancha tez-tez murojat etib turishiga ko’ra tartibga solishi mumkin. 

Odatda, tartibga solish yozuv bo’yicha amalga oshiriladi. 

Axbotot tizimlari bilan ishlov beriladigan ma’lumotlar birligi bir qator axborot maydonidan 

iborat bo’lgan yozuv xisoblanadi. Yozuv faqat bittagina maydondan iborat bo’lishi mumkin va 

bu xolda u kalitli hisoblanadi. Tartibga solish natijasida yozuvlar kalitlarning qiymati ortib 

borishi yoki kamayib borish tartibida joylashadi. Bunday tartibga solish jarayoni saralash deb 

ataladi. Masalan fakultet talabalaridan to’g’risidagi ma’lumotlardan iborat bo’lgan yozuvlar 

talabalarning reyting daftarchalari nomerlari bo’yicha tartibga solingan bo’lishi mumkin.  

Yozuvlar dastlabki ketma-ketligi turli darajada tartibga solingan bo’lishi mumkin. Balki yozuv 

elementlari belgilangan tartibda joylashgan bo’lishi mumkin. 

Boshqa bir xolatda elementlarga teskari, yani yozuvlarning dastlabki ketmeketligi teskari tartibda 

joylashgan bo’lishi mumkin. Yozuvlarning dastlabki  

ketma-ketligining qanday tartibda joylashganlik darajasiga ko’ra, solishtirishlar 

va joyini o’zgartirishlarning u yoki bu soni talab etiladi.  

Saralash usulini boxolashda solishtirishlar va o’rnini o’zgartirishlarning eng ko’p va kam 

sonlarini topish juda oson. Bu operatsiyalarning o’rtacha sonini 

aniqlash uchun kombinatorikaning tegishli bo’limlarini jalb etish zarur. Odatda, saralash 

jarayonida bajariladigan solishtirish operatsiyalarining o’rtacha soni va elementlarining o’rnini 



almashtirish yoki o’zgartirishning o’rtacha soni turli usullarni baxolash mezonlari xisoblanadi. 

Saralash samaradorligi solishtirishning o’rtacha soniga bo’linmasi sifatida aniqlanadi.  

EXM larning operatsiyon tizimlari, xech bo’lmaganda, bitta dastur – saralash utilitasidan iborat 

bo’ladi. Lekin ma’lumotlarga ishlov berishning muayyan vazifalarini xal qilishda utilita taklif 

etilayotgan usil yoroqsiz bo’lishi va boshqa usilni ishlab chiqish yoki foydalanishga to’g’ri 

kelishi mumkin. Shu munasabat bilan saralashning asasiy usillarini bilish va muayyan vazifa 

uchun yoroqli bo’lgan u yoki bu usilni baxolay olish muximdir. 

 

 




Download 1.58 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling