Reja: Bakteriofaglar


BAKTERIOFAGLAR UCHTA ASOSIY TUZILISH TURIGA EGA


Download 270.22 Kb.
bet2/3
Sana16.06.2023
Hajmi270.22 Kb.
#1505313
1   2   3
Bog'liq
3-Bakteriofaglar



BAKTERIOFAGLAR UCHTA ASOSIY TUZILISH TURIGA EGA.


Bakteriofaglar virus bo'lganligi sababli ular oqsil qobig'i yoki kapsid ichida joylashgan nuklein kislotadan (DNK yoki RNK) iborat. Bakteriofagda dumidan cho'zilgan dum tolalari bilan kapsidga biriktirilgan oqsil dumi ham bo'lishi mumkin. Quyruq tolalari fagni uy egasiga biriktirishga yordam beradi va quyruq virusni genlarni xostga kiritishga yordam beradi. Bakteriyofag quyidagicha mavjud bo'lishi mumkin:

  1. quyruqsiz kapsid boshidagi virusli genlar

  2. quyruqli kapsid boshidagi virusli genlar

  3. ipli yoki tayoqcha shaklidagi kapsid, dumaloq bitta zanjirli DNK bilan.

BAKTERIOFAGLAR GENLARNI BAKTERIYALAR O'RTASIDA O'TKAZADI


Bakteriofaglar genlarni rekombinatsiya orqali bakteriyalar o'rtasida genlarni o'tkazishga yordam beradi. Ushbu turdagi genlarni uzatish transduktsiya deb ataladi. Transduktsiya litik yoki lizogen tsikl orqali amalga oshirilishi mumkin. Masalan, litik tsiklda fag DNKni bakteriyaga yuboradi va fermentlar bakterial DNKni bo'laklarga ajratadi. Fag genlari bakteriyani ko'proq virusli genlar va virusli tarkibiy qismlarni (kapsidlar, quyruq va boshqalar) ishlab chiqarishga yo'naltiradi. Yangi viruslar yig'ila boshlagach, bakterial DNK viruslar kapsidi ichiga bexosdan kirib ketishi mumkin. Bunday holda, faj virusli DNK o'rniga bakterial DNKga ega. Ushbu fag boshqa bakteriyani yuqtirganda, avvalgi bakteriyadan DNKni mezbon hujayraga yuboradi. Donor bakterial DNK keyinchalik rekombinatsiya yo'li bilan yangi yuqtirilgan bakteriya genomiga kiritilishi mumkin. Natijada, bitta bakteriyadan olingan genlar boshqasiga o'tadi.

BAKTERIOFAGLAR ODAMLARGA BAKTERIYALARNI ZARARLI QILISHI MUMKIN


Bakteriyofaglar ba'zi zararsiz bakteriyalarni kasallik agentiga aylantirib, inson kasalliklarida rol o'ynaydi. Ba'zi bakteriyalar turlari, shu jumladan E. coliStreptokokk pyogenlari (go'shtni iste'mol qiladigan kasallikka olib keladi), Vibrio vabo (vabo kasalligini keltirib chiqaradi) va Shigella (dizenteriya kasalligini keltirib chiqaradi) toksik moddalar ishlab chiqaradigan genlar ularga bakteriofaglar orqali o'tganda zararli bo'ladi. Keyinchalik bu bakteriyalar odamlarga yuqishi va ovqatdan zaharlanish va boshqa xavfli kasalliklarni keltirib chiqarishi mumkin.

Download 270.22 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling