14- ma’ruza reja: Suyuqlikni kichik teshikdan oqib chiqishi. Suyuqlikni kichik quvurchadan oqib chiqishi. Suyuqlikni o’zgaruvchan sathi, vaqtida oqib chiqishi


Download 54.94 Kb.
bet1/4
Sana16.01.2022
Hajmi54.94 Kb.
#350321
  1   2   3   4
Bog'liq
14- MARUZA
08.12.1992, MEN NECHUN SEVAMAN, betlik bog'cha, betlik bog'cha, акт мустакил иш, акт мустакил иш, Tolipova Sh. jismoniy, Tolipova Sh. jismoniy, Tolipova Sh. jismoniy, Tolipova Sh. jismoniy, 112-17 Erkinov, Document (33), Document (33), bojxona rejimlari, фанни укитиш методикаси

14- MA’RUZA

Reja:



        1. Suyuqlikni kichik teshikdan oqib chiqishi.

        2. Suyuqlikni kichik quvurchadan oqib chiqishi.

        3. Suyuqlikni o’zgaruvchan sathi, vaqtida oqib chiqishi.


14.1. Suuqlikning kichik teshikdan oqib chiqishi

Texnikada juda ko‘p hollarda suyuqliklarning tor va katta naychalardan hamda teshiklardan oqish hollarini uchratish mumkin. Bu holning o‘ziga xos xususiyati shundan iboratki, biror katta idishdagi suyuqlikning potensial energiyasi teshikdan chiqishga oqimchaning kinetik energiyasiga aylanadi. Albatta bu holda energiyaning bir qismi qarshiliklarni yengishga sarf bo‘ladi. Bunday voqealarni gidrouzatmalarda moylarning gidrotsilindrlardan bosim ostida oqib chiqishi, yokilg‘ining yonish kamerasiga oqib o‘tish va hokazolarda uchratish mumkin. Odatda bu masalalarni yechishda oqim fizikasiga bog‘liq shartlar kiritiladi

Biror katta idishda suyuqlik r 1 bosim ostida saqlanayotgan bo‘lib, u ozod sirtidan Na masofadagi kichik teshikdan oqayotgan bo‘lsin. Diametri idish o‘lchamlariga qaraganda juda kichik bo‘lgan teshik kichik teshik deb ataladi. YUpqa devor deb oqayotgan suyuqlik teshikning faqat ichki qirrasiga tegib, uning yon sirtiga tegmagan holda aytiladi. Bunday hol devor qalinligi teshik diametridan bir necha barobar kichik bo‘lsa, yoki teshik kesimining ichki qirrasidan tashqariga kengayib borsagina o‘rinli bo‘ladi. (14.1 - rasm).

Bu holda suyuqlik zarrachalari teshik atrofidagi hajmdan tashqariga qarab harakat qiladi va teshikka yaqinlashgan sari tezlashib boradi. SHu bilan birga suyuqlikning oqayotgan zarrachalarining barchasi uchun bir xil sharoit bo‘lib, ular silliq traektoriya bo‘yicha harakat qiladi va teshik qirrasida idish devoridan ajraladi. Bundan keyingi oqish davomida oqimchaning kesimi bir oz torayadi va silindrik shakl qabul qiladi.






14.1.- rasm. Suyuqlikning kichik teshikdan oqib chiqishi
Suyuqlikning teshikdan oqish tezligi ma’lum bo‘lgan holda, uning sarfini hisoblash qiyin emas.

<2n = $&

Lekin amalda oqimcha teshikdan chiqayotganda uning kesimini torayishi sababli ko‘rilayotgan masala biz ko‘rgandagiga qaraganda murakkabroq bo‘ladi. SHuning uchun biz chiqargan tezlik formulalari tezlik va sarfni nazariy tekshirish uchun qo‘llanilib, amalga esa ularga ma’lum tuzatishlar kiritiladi.

Biz yuqorida suyuqlikning teshikdan oqishini ko‘rganimizda oqimchaning kesimini olganimiz uchun oqimchaning va teshikning kesimini bir xil deb qaradik. Aslida esa suyuqlik teshikka uning atrofidagi hajmdan har tomonlama oqib kelgani uchun uning tezligi oshib boradi. Suyuqlik oqimi teshikka yaqinlashgan sari torayib boradi va bu jarayon suyuqlik teshikdan o‘tgandan keyin ham inersiya kuchi ta’sirida ma’lum masofagacha davom etadi. So‘ngra esa torayish to‘xtab, oqim o‘zgarmas 8e kesimli oqimcha ko‘rinishida harakat qiladi. Oqimchaning torayishi taxminan teshik diametriga teng masofada to‘xtaydi. Torayishni hisoblash uchun, odatda siqilish koeffitsienti e kiritiladi:

Bu koeffitsient yuqorida aytilganlarga asosan birdan kichik va tajribalarda aniqlanishicha e =0,61 ^0,64 atrofida bo‘ladi.




Download 54.94 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling