Buxoro davalat universiteti


Download 23.96 Kb.
bet1/2
Sana05.01.2022
Hajmi23.96 Kb.
#202556
  1   2
Bog'liq
mustaqil t 14
constructionsitesafety-111001034447-phpapp02, 1910941 070720121053, Презентация практического занятия № 4, 4-занятие Контрольные вопросы, 100 qiyin misollar baxtiyor.uz , ФИЗИЧЕСКИЕ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЕ МЕТОДЫ ИМЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ, НАУЧНО- ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ, ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ И ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ПРИНЦПЫ., UItlJ4AbLahTgHRna1U7fMlMmtb4vIFyAb1QfU2B, 1-lab, Taʼlimda axborot texnologiyalari fani 1 amaliy mashgʻulot , ovqat-hazm-qilish-sistemasi-kasalliklari-gastrit-surunkali-pankreatitarxiv.uz, Abu Ali ibn Sinoning тиббиёт fani rivojiga qo`shgan, Anatomiyani o’rganish usullari, 3032-сон 03.07.2018. O‘zbekiston Respublikasining ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qo‘yiladigan Davlat talablarini tasdiqlash haqida, Mustaqil talim (Adabiyot.asoslari 1-kurs, 2020y.)

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI

OLIY VA O’RTA TA’LIM VAZIRLIGI

BUXORO DAVALAT UNIVERSITETI

MAKTABGACHA VA BOSHLANG’ICH TA’ILM FAKULTETI

MAKTABGACHA TA’LIM KAFEDRASI

Maktabgacha ta’limni o’qitish texnologiyalari va loyihalashtirish fanidan

MUSTAQIL TA’LIM

Bajardi:14-2MT/17 guruh talabasi Ismoilova Saida

Mavzu: TARBIYAVIY JARAYONNI TASHKIL ETISH USULLARI

REJA:

1. Ta’lim-tarbiyaviy ishning mazmuni. metod iva usullari hamda uni tashkil



etish turlari

2. Bolalarning jamoa shaklidagi mehnatlarini tashkil qilish mazmuni va

tarkibi

3. Maktabgacha ta’lim muassasasida ta’lim-tarbiya jarayonini rejalashtirish

Ta’lim-tarbiyaviy ishning mazmuni. metod iva usullari hamda uni tashkil

etish turlari, bolalar xulq-atvorini tarbiyalash mazmuni, ularda madaniy-gigiyenik

malakalarni shakllantirish, bolalar mehnati va o‘yinlariga rahbarlik usullari,

bolaning bo‘sh vaqti, ko‘ngil ochar daqiqalarni tashkil etish , shuni ngdek, otaonalar bilan ishlash turlari rejalashtirilishi lozim.

O‘qitislming har bir bo‘limiga doir mashg‘ulotlarni rejalashtirishda

bilimlarni egallashning asosiy bosqichlari hisobga olinadi. Rejada bilimlar

mazmunining takrorlanish ularni sekin asta murakkablashtirish nazarda tutiladi.

Istalgan bo‘limga doir mashg‘ulotlarni rejalashtirishda mazkur bo‘ lim bilan bog‘

langan asosiy ta’lim tarbiyaviy masalalardan tashqari dasturning boshqa bo‘

limlaridan ayrim masalalarni kiritish kerak. Mashg‘ulotlarni bunday yaxlitlash

ularni rivojlantiruvchi samarasini oshiradi.

Ta’lim-tarbiyaviy ishlar mashg‘ulotlardan tashqarida: kundalik turmush,

o‘yin, mehnatda ham davom ettiriladi. Rejada bolaning xulq-atvorini: bir-birlariga

xayrixoxlik munosabatini, bir-birining o‘yiniga qiziqishlari bilan hisoblashishni,

yuzaga kelgan nizolarni xaqgo‘ylik bilan hal qilish kabilarni tarbiyalash vazifalari

nazarda tutiladi.

Rejada o‘yinda bolalarni o‘zaro munosabatlari va xulq-atvorlarini

tarbiyalash vazifasini kiritib, tarbiyachi bolalar o‘yinlarining mazmuni ni, ularning

o‘ynash ko‘nikmalarini hisobga oladi. Kun davomida tarbiyachsi xilma xii

harakatli va didaktik o‘yin larni uyushtiradi, ularga rahbarl ik rejalashtiradi.

Bolalarning mehmat faoliyatlarini tashkil etish shakllariga doir

rejalashtirish muhimdir. Mehnatni tashkil etish shakli sifatida barcha guruhlarda

topshiriqlardan foydalaniladi. O‘z mazmuniga ko‘ra topshiriqlar turlicha bo‘lishi

mumkin. Tarbiyachining ish rejasida yangi topshiriq mazmunini qayd etish,

so‘ngra uni bajarishga jalb etiladigan bolalar ismlarini ko‘rsatish maqsadga

muvofiqdir. Tarbiyachi bolalar navbatchiligiga rahbarlikni rejalashtirar ekan,

tarbiyachi mehnat hajmi va mazmumi, bolalarga navbalchilik vazifalarini

tanishtirishda foydalanadigan jihoz,metod va usullarni ko‘rsatadi. Rejada bolalarning jamoa shaklidagi mehnatlarini tashkil qilish mazmuni

va tarkibi, o‘tkazish vaqti ko‘rsatiladi. Zarur jihozlar belgilanadi va

joylashtiriladi.

Mustaqillik bayramlari, mustaqil yurtimizdagi muhim sanalar va xodisalar

bilan bog‘liq bayramlar, maktabgacha ta’lim muassasasida bolalarga Vatanga

muhabbat, baynalminal xislarni tarbiyalash, ularni xalqimizning boy milliy va

umumbashariy qadriyatlari asosida tarbiyalash maqsadida bayram ertaliklari

o‘tkaziladi. Bayramlarni tarbiyaning muhim vositasi sifatida puxta rejalashtirish

lozim.


Maktabgacha ta’lim muassasasi ota-onalar o‘rtasida pedagogik targ‘ibotni

amalga oshiradi. Ularni oila va maktabgacha ta’lim muassasasining bolalarga

ta’sir ko‘rsatishda hamkorlikni yo‘lga qo‘yish maqsadlarida ta’lim-tarbiyaviy ish

mazmuni bilan tanishtiradi. Bolalarni oilada tarbiyalashning i lg‘or usullarini

o‘rganadi, umumlashtiradi va tarqatadi. Bu ish izchil tarzda amalga oshiriladi va

maktabgacha ta’lim muassasasi mudirasi tomonidan yillik rejada, tarbiyachi

tomonidan ham rejalashtiriladi. Ishni tashkil etish usullari quyidagilarni: otaonalar majlisi, bolani oilasiga borishni, ochiq eshiklar kunini, mashg‘ulotlar

o‘kazishni, bolalar ishlari bo‘yicha ko‘rgazmalar tashkil etishni nazarda tutadi.

Ta’lim-tarbiya ishlarini rejalashtirish shakllarini ilova etamiz.

Maktabgacha ta’lim muassasasida ta’ lim-tarbiya jarayonini rejalashtirish

tarbiyachidan tegishli tayyorgarlikni talab etadigan ancha murakkab ishdir.

Tarbiyachi bolaning psixik-fiziologik rivojlanish darajasini, «Maktabgacha

yoshdagi bolalar rivojlanishiga qo‘yiladigan davlat talablari»ni hamda u

asosida yaratilgan ta’lim-tarbiya dasturini yaxshi bilishi kerak. Reja tarbiyachiga

dastur talablarini bir yilga bir tekisda taqsimlashga yordam beradi hamda ta’limtarbiya berish va tarbiyalashning usullarini oldindan o‘ylab olish, maqsadni

aniqroq ko‘rish imkonini beradi. Reja bo‘lsa, tarbiyachi bugun nima ish qilishi va

qanday qilishini, qaysi qo‘llanmalardan foydalanishni biladi.

Ta’lim-tarbiyaviy ish rejasi tarbiyachi tomonidan tuziladi. Reja oy

boshlanishidan besh kun avval metodistga tasdiqlash uchun beriladi, oylik ish reja

daftarida avvalo haftalik mashg‘ulotlar jadvali, bir oylik rejaning taqsimoti

beriladi. Har o‘n besh kunga mo‘ljallangan badan tarbiya mashqlari, ota-onalar

bilan ishlash rejasi va kundalik faoliyatining yuritilishi ochib beriladi.

Maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalarga ta’lim-tarbiya berish ishini

muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun dasturni yaxshi bilishning o‘zi yetarli emas,

shu bilan birga, har bir bolaning shaxsini rivojlantirish yo‘llarini yaxshi bilish,

bolaningbilim, malaka va ko‘nikmalarni egallab olish qobiliyati har xilligini ham

e’tiborga olish kerak.

Tarbiyachining ishini muvaffaqiyatli rejalashtirishning yana bir zarurati –

uning metodik qo‘llanma, pedagoglar kengashi, metodik birlashma, kurslarda va

shunga o‘xshashlardan olgan tavsiyalardan keng foydalanishidir.

Kalendar rejani guruhda ishlovchi har ikala tarbiyachi birgalashib

bamaslahat tuzishlarilozim. Tarbiyachilar vaqti-vaqti bilan bolalarning ishlarini

tahlil qilib borishlari lozim. Kalendar reja bir-ikki xaftaga tuziladi va

tarbiyachining majburiy hujjati hisoblanadi.

Dasturga muvofiq hamma ta’lim-tarbiya ishlari bolalar faoliyatining barcha

turlari: o‘yin, mehnat, maishiy faoliyat va mashg‘ulot orqali amalga oshiriladi.

Kalendarrejaningmazmunibolalarfaoliyatininghammaturlaridaaksettiriladi.

Kalendar rejani tarbiyachi kun tartibiga binoan tuzib chiqadi. Bolalarning o‘yini

ham, mehnat mashg‘uloti ham, maishiy faoliyati ham tarbiyachinin ghar kungi

kalendar rejasidan o‘rin olishi lozim.

Kalendar rejaning mazmuni va shakli bolalarning har tomonlama barkamol

shaxs bo‘lib shakllanishi qaydarajada borayotganligiga qarab baholanadi.

Ertalabki soatlarni rejalashtirish. Ertalabki soatlarga quyidagilar

rejalashtiriladi:

1. Bolalarning og‘ zaki nutqini tuzatish va rivojlantirish:

kitoblar, o‘yinchoqlar, bolaning dam olish kunini qanday o‘tkazgani, uning

oila a’zolari ota-onasi, opa-singlisi, aka-ukasi va shunga o‘xshashlar to‘g‘risida

jamoa tarzida va yakka tartibda suhbatlar o‘tkazish

albomlar, jurnallar, yangi kitoblar, rassomlarning yangi asarlarini ko‘ rish;

v) she’rlarni takrorlash;

g) to‘g‘ri talaffuz qilishga o‘rgatish, nutqning

grammatik tuzi lishini shakllantiruvchi didaktik o‘yinlar;

d) tovushlarni to‘g‘rilash bo‘yicha yakka tartibda shug‘ ullanish. Bolalarni kattalik, rang, vaqt, fazoviy masofa bilan tanishtirish bo‘yicha

didaktik o‘yinlarni rejalashtirish (kichik va o‘rta guruhlarda).

Bolalar xoxlagan faoliyat rejalashtiriladi. Bolalarning mustaqil

shug‘ullanishlari uchun plastilin, buyoqlar, qalamlar, bo‘yashlari uchun rasmli

kitobchalar va o‘zlarining chizgan rasmlari beriladi.

Bolalar tomosha qilishlari uchun xalq o‘yinchoqlari, kiyimlar, kashtalar,

idish tovoqlar, narsa-buyumlar, milliy kiyimdagi qo‘g‘irchoklar beriladi.

Bolalarni madaniy-gigiyenik malakalarga o‘rgatish bo‘yicha yakka

tartibdagi ishlar rejalashtiriladi, masalan, kichkina guruhda dastro‘molchadan

foydalanishga o‘rgatish bo‘yicha didaktik o‘yin o‘tkaziladi .Ashula va raqsning ay

ri m qismlarini takrorlash rejalashtiriladi.

Bolalarning o‘yin faoliyatlari rejalashtiriladi :

qurilish o‘yinlari rol, syujet bilan bog‘liq qurilish o‘yinlari

rejalashtiriladi;

syujetli-rolli o‘yinlar, turmushni aks ettiruvchi va boshqa

shunga o‘xshash o‘yinlar rejalashtiriladi;

v) stol usti bosma didaktik o‘yinlari. so‘zli buyumlar bilan

o‘ynaladigan didaktik o‘y inlar, ermak o‘yinlar, xorovod o‘yinlar, xalq didaktik

o‘yinlari rejalashtiriladi. Bolalarning sezgisini, idroki ni, tovushlarni idrok

etishini, rang, vaqt, didni, nutqni o‘stiruvchi ishlar rejalashtiriladi. Dramalashtirish

va sport o‘yinlari ham rejalashti ri ladi.

Mehnatning turli xillari rejalashtiriladi:

tabiatdagi mehnat ko‘chat o‘tkazish, suv sepish, o‘simlik va hayvonlarni

parvarish qi lish va shu kabilar;

xo‘jalik maishiy mehnat idishlarni yuvish, xonani yig‘ishtirishtirish,

kitoblarni yopishtirish-yelimlash, o‘ simliklar bargini artish);

v) qo‘l meh nati (tabiiy materiallar, daraxtlar mevasi,

samonchalar, lattalar yog‘och va kartondan har xii buyumlar yasash) har bir yosh

guruhida mehnatning qaysi turi o‘tkazilishi dasturda ko‘rsatilgan. Ertalab 2-3 xii

faoliyat rejalashtiriladi. Ertalabki soatlarni rejalashtirishda shu kungi

o‘tkaziladigan mashg‘ulotlar e’tiborga olinadi. Mashg‘ulotda biror narsa o‘qib

berish rejalashtirilgan bo‘lsa, ertalabki soatda rasm ko‘rish, onasi to‘g‘risida

so‘zlab berish, o‘qish rejalashtirilmaydi, shu kuni ertalabki soatga mehnat,

kattalik, shakl bilan tanishtirish, tasviriy faoliyat rejalashtiriladi. Tarbiyachi har xii

mashg‘ulotlarni rejalashtiradi; bolalarga yangi bilim beruvchi mashg‘ulotlar

ularning olgan bilimlarini, orttirgan tajribalarini mustahkamlovchi va tartibga

soluvchi mashg‘ulotlar, kompleks mashg‘ulotlar va hisobot-nazorat (tekshiruvchi)

mashg‘ulotlari bo‘ladi. Tarbiyachi o‘zining kalendar rejasiga mashg‘ulotning

nomi va dastur mazmunini yozib qo‘yadi. Dastur mazmuniga mashg‘ulotning ta’

lim-tarbiyaviy vazifalari va bolalar egallab olishlari, aniqlash va mustahkamlash

kerak bo‘lgan bilim, malaka, ko‘nikmalar xajmi ham yoziladi.

Mashg‘ulotni rejalashtirish bolalar tomonidan ma’lum xajmdagi bi limlarni

egallash va kengaytirish imkoniyatini yaratibgina qol may, shu bilan birga

ularning bilimlarini aniqlash, mustahkamlash, mustaqil faoliyatlarida qo‘l lash

imkonini beradi. Bolalarga beriladigan bilim, malaka va ko‘nikmalarning hajmi rnashg‘ulotdan mashg‘ulotga kengaytirib, murakkablashtirib boriladi. Masalan,

tarbiyachi birinchi mashg‘ulotda bolalarni uy hayvonlari bilan tanishtiradi, bolalar

ularni kuzatishadi, nomini aytishga o‘rganadi. Keyingi mashg‘ulotda esa bu

bilimlar mustahkamlanib, hayvonlarni kuzatish jarayonida yangi bilimlar hosil

bo‘ladi. Bolalar bu hayvonlarning foydali belgilarini, xatti-harakatini kuzatishsa,

kelgusi mashg‘ulotda bolalar uy hayvonini odamlar qanday parvarish qilishi va bu

parvarishga hayvonlar o‘z «minnatdorchiligini» qanday bildirishi to‘g‘risida

gap boradi.

Maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalarga ta’lim-tarbiya berishishini

muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun dasturni yaxshi bilishningo‘zi yetarliemas,

shu bilan birga, har bir bolaning shaxsini rivojlantirish yo‘llarini yaxshi bilish,

bolaningbilim,malaka va ko‘nikmalarni egallab olish qobiliyati har xilligini ham

e’tiborga olish kerak.

Tarbiyachining ishini muvaffaqiyatli rejalashtirishning yana bir zarurati –

uning metodik qo‘llanma, pedagoglar kengashi, metodik birlashma, kurslarda va

shunga o‘xshashlardan olgan tavsiyalardan keng foydalanishidir.

Kalendar rejani guruhda ishlovchi har ikala tarbiyachi birgalashib

bamaslahat tuzishlari lozim. Tarbiyachilar vaqti-vaqti bilan bolalarning ishlarini

tahlil qilib borishlari lozim. Kalendar reja bir-ikki xaftaga tuziladi va

tarbiyachining majburiy hujjati hisoblanadi.

Dasturga muvofiq hamma ta’lim-tarbiya ishlari bolalar faoliyatining barcha

turlari: o‘yin, mehnat, maishiy faoliyat va mashg‘ulot orqali amalga oshiriladi.

Kalendar rejaning mazmuni bolalar faoliyatining hamma turlarida aks ettiriladi.

Kalendar rejani tarbiyachi kun tartibiga binoan tuzib chiqadi. Bolalarning o‘yini

ham, mehnat mashg‘uloti ham, maishiy faoliyati ham tarbiyachining har kungi

kalendar rejasidan o‘rin olishi lozim.

Kalendar rejaning mazmuni va shakli bolalarning har tomonlama barkamol

shaxs bo‘lib shakllanishi qay darajada borayotganligiga qarab baholanadi.

Ertalabki soatlarni rejalashtirish. Ertalabki soatlarga quyidagilar

rejalashtiriladi:

1. Bolalarning og‘zaki nutqini tuzatish va rivojlantirish:

kitoblar, o‘yinchoqlar, bolaning dam olish kunini qanday o‘tkazgani, uning

oila a’zolari ota-onasi, opa-singlisi, aka-ukasi va shunga o‘xshashlar to‘g‘risida

jamoa tarzida va yakka tartibda suhbatlar o‘tkazish

albomlar, jurnallar, yangi kitoblar, rassomlarning yangi asarlarini ko‘rish;

v) she’rlarni takrorlash;

g) to‘g‘ri talaffuz qilishga o‘rgatish, nutqning

grammatik tuzi lishini shakllantiruvchi didaktik o‘yinlar;

d) tovushlarni to‘g‘rilash bo‘yicha yakka tartibda shug‘ullanish.

Bolalarni kattalik, rang, vaqt, fazoviy masofa bilan tanishtirish bo‘yicha

didaktik o‘yinlarni rejalashtirish (kichik va o‘rta guruhlarda).

Bolalar xoxlagan faoliyat rejalashtiriladi. Bolalarning mustaqil

shug‘ullanishlari uchun plastilin, buyoqlar, qalamlar, bo‘yashlari uchun rasmli

kitobchalar va o‘zlarining chizgan rasmlari beriladi.

Bolalar tomosha qilishlari uchun xalq o‘yinchoqlari, kiyimlar, kashtalar, idish­ tovoqlar, narsa-buyumlar, milliy kiyimdagi qo‘g‘irchoklar beriladi.

Bolalarni madaniy-gigiyenik malakalarga o‘rgatish bo‘yicha yakka

tartibdagi ishlar rejalashtiriladi, masalan, kichkina guruhda dastro‘molchadan

foydalanishga o‘rgatish bo‘yicha didaktik o‘yin o‘tkaziladi.,

Bu yoshdagi bolalarning yosh xususiyati asosan ko‘rgazmali metoddan

kuzatish namoyish qilish metodi xikoya, suxbat tushuntirish; amaliy metod

mashq o‘yindan foydalanishni takrorlaydi.

Har bir metod umumiy vazifani amalga oshirishga qaratilgan yagona yo‘l

bo‘lib, usullar yig‘indisidan tashkil topadi. Hamma usullarni shartli ravishda

uchta guruhga bo‘lish mumkin: ko‘rgazmali (ko‘rsatish), og‘zaki (savol. solishti

rish, she’r aytish, topishmokdan foydalanish), amaliy (topshiriq, o‘yin, vaziyat

usullari va boshqalar).

Bevosita faollashtiruvchi metodlardan tashqari bilvosita metodlardan ham

foydalaniladi (yeslatish, maslahat, tanbeh berish, tuzatish). Ko‘p xollarda metod

va usullardan kompleks tarzda foydalaniladi. Mashg‘ulot vaqtida beriladigan

bilim, malaka va ko‘nikmalarni bolalar yaxshi o‘zlashtirib olishlari ularning hissiy

holatini ko‘tarish uchun xizmat qiladi

XULOSA


Xulosa qilib shuni aytish mumkinki,Maktabgacha ta'lim muassasasi sharoitida ta'lim sifati va samaradorligini takomillashtirishning o'ziga xos xususiyatlarini aniqlash, uning bazaviy komponentlarining o'ziga singdirish jiddiy nazariy eksperimental tadqiqotlarga muhtoj.Nazariy tahlillar natijasida ma'lum bo'ldiki, maktabgacha ta'lim muassasasida ta'lim sifati masalasi zamonaviy pedagogika sohasida kam ishlab chiqilgan masalalardan biri hisoblanadi. Bizga ma'lum adabiyotlardan juda ham cheklangan miqdordagi tadqiqotlarni (masalan, L.I.Falyushinoy) topdikki, ularda mazkur muammoni maktabgacha ta'lim muassasasi xodimlarining ish vaqtidan oqilona foydalanib va pedagog kadrlar bilan metodik ishlarni tashkil qilish vositasida hal qilishga harakat qilingan. Afsuski, sifatli ta'limni ta'minlashning belgilangan jihatlari uni yechish imkonini bermasligi tufayli ushbu muammoni kompleks tadqiq qilishga imkon bermaydi.Maktabgacha ta'lim muassasasi bozor munosabatlari sharoitida sifatni ta'minlovchi ta'lim tashkiloti sifatida namoyon bo'lishi ham o'rganilmagan. Shunday vaqtda o'ziga xos xususiyatlarini bilmasdan bunday sharoitda ta'lim sifatini takomillashtirish konsepsiyasini yaratish mumkin emas.Hozirgi kundagi jahonning rivojlangan mamalakatlari ta'lim tizimi o'rganib uni amaliyotga tadbiq qilish albatta yaxshi natijalarga olib keladi.


Download 23.96 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2023
ma'muriyatiga murojaat qiling