Ko’rsatkichli funksiya va uning xossalari. Reja


Download 189 Kb.
Sana08.01.2022
Hajmi189 Kb.
#245462
Bog'liq
Ko’rsatkichli funksiya va uning xossalari. Reja
baholash mezonlari, YUK KO, 19 mavzu MMQ 0146-04 03.05.2004, Mehnat muhofazasi uz, 2-maruza, 2-maruza, reading, Trigonometriya. Asosiy trigonometrik ayniyatlar. Trigonometriya, Trigonometriya. Asosiy trigonometrik ayniyatlar. Trigonometriya, 2-mavzu, Dasturlash I fanidan yakuniy nazorat savollari, 1-семинар, Fiziologiya 8, Fiziologiya 8

Aim.uz

Ko’rsatkichli funksiya va uning xossalari.

Reja:

  1. Ko‘rsatkichli funksiyaning o’sish va kamayish oraliqlari.

  2. Funksiya grafigi.

Ta’rif:, ya’ni asosi o‘zgarmas, daraja ko‘rsatkichi o‘zgaruv-chi bo‘lgan funksiya, ko‘rsatkichli funksiya deyiladi, bu yerda a- beryl-gan son bo‘lib, a>0 va

a ≠ 1.

Bu funksiyaning xossalarini ko‘rib chiqamiz:



  1. Bu funksiya ning barcha qiymatlari uchun aniqlangan, ya’ni funksiyaning aniqlanish sohasi haqiqiy sonlar to‘plamidan iborat.

  2. -ning barcha qiymatlari uchun , chunki , . Shu-ning uchun funksiyaning qiymatlar sohasi barcha musbat sonlar-dan iborat , ya’ni .

  3. bo‘lsin.

a) bo‘lganda, bo‘ladi. Haqiqatda, bu tengsizlikning ikkala tomonini ga bo‘lamiz va ni yoki ni hosil qilamiz. Shartga ko‘ra va bo‘lganidan bu tengsizlik-ning tog‘riligiga ishonch hosil qilamiz:

b) 0<a<1 bo‘lsa, bo‘ladi, chunki yoki (birdan kichik sonning musbat ko‘rsatkichli darajasi birdan kichikdir). Bu xossa-dan bo‘lganda, o‘suvchi va bo‘lganda – kamayuvchi funksiya ekanligi kelib chiqadi.

4. bo‘lganda bo‘ladi, demak funksiyaning gra-figi a ning har qanday qiymatlarida (0,1) nuqtadan o‘tadi.

5. bo‘lganda o‘sib borsa, y nolga yaqinlashib boradi, ya’ni funksiyaning grafigi Ox o‘qiga yaqinlashib boradi, lekin gra-figi u bilan kesishmaydi. Xuddi shunday, bo‘lganda, funksiyaning grafigi Ox o‘qining manfiy qismiga yaqinlashib boradi. Bu funksiyaning grafigi quyidagicha bo‘ladi.

y y






x x

0 0


1-rasm 2-rasm

1-rasmda o‘suvchi, 2-rasmda kamayuchi funksiyalarning grafiklari tasvirlangan.



1-misol. va funksiyalarning grafiklari yasalsin.

Yechish: Keltirilgan xossalardan foydalanib, grafikning aniqroq chiqishi uchun har bir grafikda bir necha nuqtalarni aniqlab, grafiklarni yasaymiz (44, 45-rasmlar).

2-misol. tenglamani yeching.

Yechish: va funksiyalarning grafiklarini bitta

y y



9 9

3 3


1
0 1 2 x -2 -1 0 x
1-rasm. 2-rasm.

chizmada chizamiz. Ularning kesishish nuqtasining abssissasi berilgan tenglamaning yechimi bo‘ladi. Bu tenglamanidan boshqa yechimi yo‘q, chunki agar bo‘lsa va , agar bo‘lsa, . Bu chizmadan ham yaqqol ko‘rinadi: to‘g‘ri chiziq va egri chiziq faqat bitta nuqtada kesishadi.

Nazorat savollari.

1.Ko’rsatkichli funksiya deb nima aytiladi?

2. Ko’rsatkichli funksiyaning o’sish oraliqlarini ayting?

3. Ko’rsatkichli funksiya kamayish oraliqlarini ayting?



Misollar.

1. (Og‘zaki) Ko‘rsatkichli funksiyaning o‘sish yoki kamayish xossasidan foydalanib, quyidagi sonlarni taqqoslang:



1) va ; 2)va; 3) va ;

4) va ; 5) va; 6. va;

7) va; 8) va.

2. (Og‘zaki) Berilgan funksiyalarni o‘suvchi yoki kamayuvchi ekanligini aniqlang:



1) ; 2) ; 3) ;

4) ; 5) ; 6) .

3. Hisoblang: 1) ; 2) ;

3) ; 4) .

4. 1) ; 2) ; 3) ;

4) ; 5) ; 6) funksiyalarning grafiklarini yasang.

5. funksiyaning grafigidan foydalanib

1); 2) ; 3) ; 4) ning qiymatlarini taqribiy hisoblang.

6. Quyidagi funksiyalar grafiklarining kesishish nuqtalarining koordinatalarini toping:



1) va ; 2) va ;

3) va ; 4) va .

7. 1) ; 2) ; 3) ;

4) ; 5) ; 6) ;

7) ; 8) ; 9) .

10) funksiyalarning grafiklarini yasang.

Tayanchso’zlar.

Ko’rsatkichli funksiya,funksiya, daraja ko’rsatkichi,asos, o’suvchi funksiya , kamayuvchi funksiya.



Adabiyotlar.

1.Algebra va analiz asoslari:Akad.litsiy va kasb-hunar kollejlari uchun darslik / R. H. Vafayev, J. H. Husanov, K. H. Fa. yziyev

2.Algebra va matematik analiz asoslari. Akad. Litseylar uchun darslik A.U.Abduhamedov, H. A. Nasimov, U. M. Nosirov, J. H. Husanov,

H. A. Nasimov




Aim.uz


Download 189 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling