O’zbekistonda moliya bozorini shakllanishi va rivojlanishi


Download 41.34 Kb.
bet1/6
Sana25.10.2023
Hajmi41.34 Kb.
#1722179
  1   2   3   4   5   6
Bog'liq
O’zbekistonda moliya bozorini shakllanishi va rivojlanishi-fayllar.org


O’zbekistonda moliya bozorini shakllanishi va rivojlanishi

O’zbekistonda moliya bozorini shakllanishi va rivojlanishi
Moliya bozori bozor iqtisodiyoti sharoitida moliyaviy resurslarni subyektlari o’rtasida taqsimlanishida muhim ahamiyat kasb etadi. Moliyaviy resurslarni tarmoqlar o’rtasida samarali taqsimlash,
vaqtinchalik bo'sh turgan moliyaviy resurslarni harakatga kelt irish
orqali iqtisodiy o'sishni va investitsion faollikni ta'minlash bugungi
kunda muhim ahamiyatga ega.
Mamlakatimizning birinchi Prezidenti I.A. Karimov ta'kidlaganidek, (.Erkin pul mablag'lari, jumladan, o'zimizning ichki imkoniyatlarimizni va xorijiy sarmoyalarni fond bozori jalb qilishni kengaytirish mexanizmlarini va aniq qoidalarini ish lab chiqish lozim. Qimmatli qog'ozlar bozori muomalasida birlamchi va ikkilamchi savdo bo'yicha ham mukammal fond bozorini shakllantirish zarur.
Moliya bozorining mazmuni, iqtisodiyotdagi abamiyati va o'mi Bozor - bu iqtisodiyotda shaxslaming maqsadli nafsiy xohishistaklari i1a manfaatlari sari yetaklovchi (chorlovchi) imkoniyatlari doirasida tartiblashtirilgan refleksiv harakatlari evaziga turli (ijobiy yoki salbiy) samara darajasida obyektiv sodir bo'luvchi bozor tovarlari bo'yicha iqtisodiy-huquqiy munosabatlari muhiti bo'lib, unda taraflaming manfaatlari talab va taklif asosida shakllanadigan
obyektiv narxlarda qondiriladi. Insoniyatning yer yuzida paydo bo'lishi tarixiga nazar tashlansa, bozor odamlar o'rtasidagi boyliklami natural tovar sifatida maqsadli va o'zaro manfaatli tarzda oddiy almashinuvi jarayonidan boshlangan. Hozirga kelib, bozor alohida nazariyasiga va faoliyat mexanizmiga ega, yuqori darajada tartiblashgan murakkab infratuzilma shaklida namoyon bo'luvchi dinarnik muhitga aylangan bo'lib, zamonaviy iqtisodiyot rivojini obyektiv belgilaydi. Bozorning dinamik muhit ekanligi, unda tovarlar hajmi va ulaming bahosi vaqt birligi ichida talab va taklif asosida uzluksiz jarayon sifatida o'zgarib borib shakllanishi bilan belgilanadi.
Bozoming bajaradigan funksiyasi nuqtayi nazaridan bozor tizimining vazifasi - iqtisodiyotda tovarlar muomalasiga xizmat ko'rsatish. Bozor iqtisodiyoti tovar-pul munosabatlariga asoslangan va ularga xos iqtisodiy qonunlar, ya'ni bozor munosabatlari qoidalari asosida boshqariladigan iqtisod tushuniladi. Bozor munosabatlari esa sotuvchi bilan xaridor o'rtasidagi iqtisodiy aloqalami anglatadi.
Bozor iqtisodiyoti quyidagi omillarga bog'liq:
• iqtisodiy faoliyat erkinligiga;
• mulkchilikning xilma-xilligiga;
• narxlarning erkinligiga;
raqobat kurashiga;
• shaxsiy-huquq va erkinlildarning qaror topishiga;
• daromadning cheklaomaganligiga;
• antimonopol iqtisodiyotning mavjudligiga erishishda o'z ifodasini topadi.
Bozor o'ziga xos strukturaga ega bo'lgan murakkab tizimdir. Shunga ko'ra, u xii rna-xii turlarga bo'!inadi.Bozoming oldi-sotdi qilinadigan obyektlari moddiy jihatdan qaraganda iste'mol tovarlari va xizmatlari bozori, ishlab chiqarish vositalari (resurslar) bozori, mehnat (ish kuchi) bozori, moliya bozori, intelleklual tovar bozori, shou-biznes bozoriga bo'lish mumkin Intellektual tovarlar bozari bozomi maxsus turi bo'lib, aqliy mehnat mahsuli bo'lmish tovarlar va xizmatlaming ayirboshlanishini bildiradi. U sivilizatsiyalashgan bozor iqtisodiyotida keng rivojlangan bo'lib, unda sotuvchilar va xaridorlar maxsus Tovar hisoblangan i1miy g'oyalar, texnikaviy yangiliklar, san'at asarlari, xilrna-xii axborotlami oldi-sotdi qilish yuzasidan munosabatda bo'ladilar. Mazkur bozor ham kiehik qismlardan iboratki, ular ilmiy-texnik ishlanmalar bozori; kino bozori; tasviriy san'at bozori; musiqa bozori; antikvar buyumlar bozoridan tashkiI topadi. lntellektual tovarlar bozorida i1miy-texnikaviy ishlamalar oldisotdisi katta o'rin tutadi. U amalda patent, litsenziya va «nou-xau» sotishdan iboratdir. Bu yerda ilmiy-texnikaviy yangiliklar xaridor mulkiga aylanishi sharti bilan yoki o'zida aylanish sharti bilan
sotiladi. lntellektual bozorcla ko'pineha innovatsiya fumalari ish yuritadilar.
Ular yangilikni topish, uni bozorda sotish, ishlab ehiqarishga joriy etish yuzasidan xizmat ko'rsatadiIar. Bu ishda injiniring va konsalting firmalari ham qatnashadi.

Download 41.34 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling