309 guruh Matematika analiz fanidan Kurs ishi Topshirdi: Qabul qildi: Р. Маъруфжонов


Download 168.34 Kb.
bet1/3
Sana30.03.2023
Hajmi168.34 Kb.
#1309723
  1   2   3
Bog'liq
Yaqinlashuvchi ketma –ketliklar





Andijon Davlat Universiteti
Sirtqi ta’lim
Matematika va informatika yo’nalishi
309 guruh


Matematika analiz
fanidan
Kurs ishi


Topshirdi:
Qabul qildi:Р.Маъруфжонов


2022-2023 йил

Mavzu: Sonli va yaqinlashuvchi ketma-ketliklar.



    1. Sonlar ketma-ketligi. Sonlar ketma-

ketligining limiti ta’rifi va misollar

    1. Yaqinlashuvchi ketma –ketliklar xossalari va yaqinlashuvchi ketma-ketliklar ustida

arifmetik amallar hamda misollar
1.Sonli ketma-ketlik va sonli ketma-ketlik limiti ta’rifi
Agar har bir natural songa biror qonun-qoida asosida ma’lum bir haqiqiy son mos qo’yilgan bo’lsa, unda , , ,…, ,… sonli ketma-ketlik deb ataladi. Bunda sonli ketma-ketlikning hadlari, esa umumiy hadi deyiladi. Masalan,
1) umumiy hadi
2) umumiy hadi
3)
4) umumiy hadi .
, , ,…, ,… sonli ketma-ketlik qisqacha kabi belgilanadi.
Sonli ketma-ketlik bir necha usullarda berilishi mumkin.
1. Ketma-ketlik umumiy hadi formulasi bilan berilishi mumkin. Bunda hadining qiymatini shu hadning tartib nomeri bilan bog’lovchi formula beriladi. Umumiy had formulasi yordamida istalgan hadni topish mumkin. Bunga misol sifatida ni olish mumkin.
2. Ketma-ketlik o’z hadining tartib nomeri bilan shu hadning qiymati orasidagi moslikni sonlar orqali ifodalash yordamida berilishi mumkin. Masalan, har bir toq natural songa 3 ni, har bir juft natural songa esa 5 ni mos keltiramiz: Natijada ketma-ketlikka ega bo’lamiz. Uning umumiy hadini ko’rinishda yozish mumkin.
3. Ketma-ketlik rekurrent formula yordamida berilishi mumkin. Agar ketma-ketlikning dastlabki bitta yoki bir nechta hadlari berilgan bo’lib, keyingi hadlarni shu berilgan hadlar yordamida topish imkonini beruvchi formula (rekurrent formula) ko’rsatilgan bo’lsa, ketma-ketlik rekurrent usulda berilgan deyiladi. Masalan, bo’lsa, ketma-ketlikning hadlarini topishimiz mumkin.



4. Ketma-ketlik jadval yoki grafik usulda ham berilishi mumkin.
5. Sonlar ketma-ketligi so’z ifodasi bilan ham beriladi. Ketma-ketlik bu usulda berilganda, istalgan nomerga mos kelgan hadni topish qoidasi so’z bilan ifodlangan bo’ladi. Masalan, ning 0.1; 0.01; 0.001 va hokazo aniqlikda kami bilan olingan taqribiy qiymatlaridan tuzilgan ketma-ketlik 1.4; 1.41; 1. 414; …dan iborat.
Agar shunday soni mavjud bo’lsaki, ketma-ketlikning barcha hadlari uchun shart bajarilsa, unda bu ketma-ketlik yuqoridan (quyidan) chegaralangan deyiladi.
Ham yuqoridan, ham quyidan chegaralangan ketma-ketlik chegaralangan ketma-ketlik deb ataladi.
Ixtiyoriy soni uchun ketma-ketlikning kamida bitta hadi tengsizlikni qanoatlantirsa, bu ketma-ketlik chegaralanmagan deyiladi.
Hamma hadlari bir xil songa teng bo’lgan ketma-ketlik o’zgarmas ketma-ketlik deyiladi.
Agar ketma-ketlik berilgan bo’lib, ixtiyoriy soni uchun unga bog’liq shunday son topilsaki, shartni qanoatlantiruvchi barcha natural sonlar va biror chekli haqiqiy son uchun tengsizlik bajarilsa, bu son ketma-ketlikning chekli limiti deyiladi. soni ketma-ketlikning chekli limiti ekanligi

yoki kabi yoziladi.
Ixtiyoriy soni uchun bu songa bog’liq shunday soni topilsaki, ketma-ketlik tartib raqami shartni qanoatlantiruvchi barcha hadlar uchun tengsizlik bajarilsa, unda bu ketma-ketlik cheksiz limitga ega deyiladi.
ketma-ketlikning limiti cheksiz ekanligi yoki kabi ifodalanadi.
Agar ketma-ketlik chekli limitga ega bo’lsa, u yaqinlashuvchi, aks holda esa uzoqlashuvchi ketma-ketlik deyiladi.
Agar ixtiyoriy uchun ( ) tengsizlik o’rinli bo’lsa, unda ketma-ketlik monoton o’suvchi (kamayuvchi) deyiladi.
Agar va ketma-ketlikning ikkalasi ham yaqinlashuvchi va , bo’lsa, unda quyidagi tengliklar o’rinli bo’ladi:
;
;
;
,
.

Agar va ketma-ketliklar yaqinlashuvchi bo’lib, da bo’lsa, u holda
( )
Agar , ketma-ketliklar yaqinlashuvchi va

bo’lib da bo’lsa u holda ketma-ketlik ham yaqinlashuvchi va bo’ladi.
Agar ketma-ketlik yaqinlashuvchi bo’lib,
bo’lsa, u holda bo’ladi va aksincha. Bu yerda cheksiz kichik miqdor.
Sonli ketma-ketliklarining limitilarini hisoblashda ajoyib limit deb ataladigan quyidagi limitlardan ham foydalanish mumkin.

Bu yerda ga teng irratsional son bo’lib, u logarifmning asosi bo’lganda, u natural logarifm deyiladi va ln kabi yoziladi.
Agar ketma-ketlikning limiti 0 ga teng bo’lsa, ya’ni
bo’lsa, u holda cheksiz kichik (ketma-ketlik) miqdor deyiladi.
Agar ketma-ketlikning limiti cheksiz, ya’ni bo’lsa, u holda cheksiz katta (ketma-ketlik) miqdor deyiladi.
Agar ketma-ketlik o’suvchi bo’lib, yuqoridan chegaralangan bo’lsa,u holda u yaqinlashuvchi bo’ladi.
Agar ketma-ketlik kamayuvchi bo’lib,quyidan chegaralangan bo’lsa,u holda u yaqinlashuvchi bo’ladi.
Agar son olinganda han shunday topilsaki, barcha n>n0 va barcha m>n0 lar uchun
<
tengsizlik bajarilsa, ketma-ketlik fundamental ketma-ketlik deyiladi.
Agar ketma-ketlik fundamental ketma-ketlik bo’lsa u yaqinlashuvchi bo’ladi.
(an±bn),(a·bn) va ( ) ko’rinishdagi ketma-ketliklarning limitlarini topishda 0· ko’rinishdagi ifodalar hosil bo’lib qolishi mumkin.Bu ifodalar aniqmas ifodalar deb ataladi.
Bunday hollarda va ketma-ketliklarning o’zgarish qonunlarini e’tiborga olib, bizni qiziqtiruvchi ifodani bevosita tekshirishga to’g’ri keladi. Bunday tekshirish aniqmasliklarni ochish deyiladi.
Ko’pincha, limiti izlanayotgan ifodada ayniy almashtirishlar bajarish aniqmasliklarni ochishni osonlashtiradi.

Download 168.34 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling