Gap bo’laklari. Ma’lumki, gap bo’laklari gapni tashkil qiluvchi so’z shakllari, birikmalari va boshqa sintaktik birliklarning tarkibiy va ma’no xususiyatlariga ko’ra farqlanadi


To’g’ri, kesim haqidagi bunday fikr-mulohazalar an’anaviy tilshunoslikda ham bor. Jumladan, A.G’ulomov shunday yozadi: «


Download 22.29 Kb.
bet2/7
Sana22.11.2021
Hajmi22.29 Kb.
#176492
1   2   3   4   5   6   7
Bog'liq
MAVZU

To’g’ri, kesim haqidagi bunday fikr-mulohazalar an’anaviy tilshunoslikda ham bor. Jumladan, A.G’ulomov shunday yozadi: «Kesim – ega bilan o’zaro bog’langan bo’lib, gapning uyushtiruvchi markazlaridan biridir: u hukmni ifodalovchi, gaplikning asosiy belgilarini (modallik, zamon va shaxsni) – predikativlikni ko’rsatuvchi eng muhim bo’lak bo’lganligidan gapning mazmunini, strukturasini, xarakterini belgilashda katta rol o’ynaydi, ega – nutq predmetini-temani (gapning nima to’g’risida borishinigina) bildiradi, shu haqda nima deyilishini, xabarni, xarakteristikani kesim bildiradi» (G’ulomov A., Asqarova M. Hozirgi zamon o’zbek tili. Sintaksis. T., 1987, 84). Olim hatto kesimning gapdagi eng zaruriy bo’lak ekanligini e’tirof etadi. Gapning shakllanishida kesim muhim rol o’ynashini aytadi: «Gapni maydonga keltirish, fikrni ifodalash jihatidan kesimning gapdagi ahamiyati juda kattadir: u kommunikatsiyada (aloqa – aralashuv, xabar berishda) asosiy vazifani bajaradi. Gapda kesimning ayrim bo’lak sifatida ifodalanmay qolishi kuchli sezilib turadi. Demak, gap tushunchasi kesim tushunchasi bilan juda zich bog’langandir. Predikativ aloqaning ko’rsatkichlari, odatda, kesimda bo’ladi» (G’ulomov A., Asqarova M., yuqoridagi asar, 1987, 84).

  • To’g’ri, kesim haqidagi bunday fikr-mulohazalar an’anaviy tilshunoslikda ham bor. Jumladan, A.G’ulomov shunday yozadi: «Kesim – ega bilan o’zaro bog’langan bo’lib, gapning uyushtiruvchi markazlaridan biridir: u hukmni ifodalovchi, gaplikning asosiy belgilarini (modallik, zamon va shaxsni) – predikativlikni ko’rsatuvchi eng muhim bo’lak bo’lganligidan gapning mazmunini, strukturasini, xarakterini belgilashda katta rol o’ynaydi, ega – nutq predmetini-temani (gapning nima to’g’risida borishinigina) bildiradi, shu haqda nima deyilishini, xabarni, xarakteristikani kesim bildiradi» (G’ulomov A., Asqarova M. Hozirgi zamon o’zbek tili. Sintaksis. T., 1987, 84). Olim hatto kesimning gapdagi eng zaruriy bo’lak ekanligini e’tirof etadi. Gapning shakllanishida kesim muhim rol o’ynashini aytadi: «Gapni maydonga keltirish, fikrni ifodalash jihatidan kesimning gapdagi ahamiyati juda kattadir: u kommunikatsiyada (aloqa – aralashuv, xabar berishda) asosiy vazifani bajaradi. Gapda kesimning ayrim bo’lak sifatida ifodalanmay qolishi kuchli sezilib turadi. Demak, gap tushunchasi kesim tushunchasi bilan juda zich bog’langandir. Predikativ aloqaning ko’rsatkichlari, odatda, kesimda bo’ladi» (G’ulomov A., Asqarova M., yuqoridagi asar, 1987, 84).


Download 22.29 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling