Mavzu: adabiyot so‘z san’ati darsning maqsadi: a ta’limiy


Foydalaniladigan adabiyotlar


Download 0.73 Mb.
bet164/248
Sana07.12.2021
Hajmi0.73 Mb.
#179038
1   ...   160   161   162   163   164   165   166   167   ...   248
Bog'liq
5-sinf adabiyot yillik dars ishlanma yangi

Foydalaniladigan adabiyotlar:

1) «Adabiyot» 5-sinf uchun darslik.

2) 5-sinf «Adabiyot» darsligining elektron varianti.

I. Darsning borishi:

a) salomlashish

b) navbatchilik hisoboti, sinf tozaligi va davomatni nazorat qilish

c) kirish suhbati, o’quvchilarning og’zaki nutqini o’stirish

II. O’tgan mavzuni so’rash.

a) individual - tarqatma materiallar, kartochka.

b) Frontal (guruh bilan ishlash)

III. Yangi mavzu:


Ruboiy arabcha so‘z bo‘lib, to‘rtlik degani. Sharqda keng tarqalgan she’r turi, lirik janr. To‘rt satrdan iborat bo‘ladi. Ko‘pincha birinchi, ikkinchi, to‘rtinchi satrlari qofiyalanib keladi. Harflar bilan ko‘rsatganda a-a-b-a shaklida bo‘ladi. Ba’zan har to‘rt satri o‘zaro qofiyalanishi (a-a-a-a) mumkin. Qofiya misra oxiridagi ohangdosh so‘zdir. Radif misra oxiridagi takrorlanuvchi so‘zdir. Masalan:

Har kimki vafo qilsa, vafo topqusidur,

Har kimki, jafo qilsa, jafo topqusidur.

Yaxshi kishi ko‘rmagay yomonlik hargiz,

Har kimki, yomon bo‘lsa, jazo topqusidur.

Qofiyadosh so‘zlar: vafo—jafo—jazo: 1, 2, 4-satrlar o‘zaro qofiyalanyapti.

Demak, qofiyalanish tizimi a-a-b-a. Radif— topqusidur.

Ruboiyda fikr tugallangan bo‘lishi kerak. Yana muhim xususiyatlaridan biri shuki, ruboiy aruz vazni hazaj bahrining axram va axrab degan shakllaridagina yozilgan. Lekin keyingi yuz yilda bunga juda kam rioya qiladilar.

Fors-tojik adabiyotida ruboiy janrida Umar Xayyom, Mirzo Abdulqodir Bedil shuhrat qozonganlar. O‘zbek she’riyatida esa Alisher Navoiy va Zahiriddin Bobur ruboiylari juda mashhur bo‘ldi. Bugun ham ruboiylar ko‘plab yozilmoqda.






Ishlar bori ko‘nguldagidek bo‘lg‘usidur!

In’om-u vazifa — bori buyrulg‘usidur!

Ul g‘alla-yu mahmilki, deb erding, bildim,

Mahmilg‘a bo‘yu g‘alladin uy to‘lg‘usidur!

* * *

Jismimda isitma kunda mahkam bo‘ladur,

Ko‘zdin uchadur uyqu chu oqshom bo‘ladur.

Har ikkalasi g‘amim bila sabrimdek,

Borg‘on sori bu ortadur, ul kam bo‘ladur.

* * *


Tuz oh, Zahiriddin Muhammad Bobur,

Yuz oh, Zahiriddin Muhammad Bobur!

Sarrishtai ayshdin ko‘ngulni zinhor Uz, oh,

Zahiriddin Muhammad Bobur!

* * *

Ey bodi sabo, ayla Xurosong‘a guzar,



Mendin degil ul yori parishong‘a xabar.

Necha safar o‘z ko‘nglung uchun qilg‘aysen,

Emdi bizing uchun ayla bu yong‘a safar.

* * *


Ahbob, yig‘ilmoqni farog‘at tutungiz!

Jam’iyatingiz borini davlat tutungiz!

Chun gardishi charx bu durur, Tangri uchun,

Bir-biri necha kun g‘animat tutungiz!








Download 0.73 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   160   161   162   163   164   165   166   167   ...   248




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling