Bajardi: Murodov E


Download 123.5 Kb.
bet1/2
Sana16.02.2023
Hajmi123.5 Kb.
#1204114
  1   2
Bog'liq
Korporativ boshqaruvning zamonaviy amalyoti va modellari

Korporativ boshqaruv


fanidan
Mustaqil ish





Bajardi: Murodov E

Guruh: 10-guruh

Tekshirdi: Quvondiqov B


navoiy 2023



Mavzu:Korporativ boshqaruvning zamonaviy amalyoti va modellari
Reja:

1. Korporativ boshqaruv tizimining zamonaviy amalyoti
2. Korporativ boshqaruv tizimining modellari tahlili
3.Xulosa
4.Foydalanilgan adabiyotlar

O'zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishganidan keyin tad birkorlik faoliyatini yuritish va korporatsiyalarni boshqarish usullari o'zgara boshladi .


Korporativ boshqaruv andozalarini joriy etishning iqtisodiy jihatlari , korporatsiyalar boshqaruvining samarali tizimini shakllantirish , boshqaruvning tamoyillari , uni tuzishga ta'sir etuvchi omillar kabi masalalar hozirgi vaqtda dolzarb hisoblanadi . Ushbu o'quv qo'llanmada korporatsiyalarni boshqarish usullari va ularning amaldagi tizimi , korporatsiyalarni boshqarishning hozirgi zamon rivojlanish tendensiyalari , korporativ boshqaruv andozalarini joriy etish masalalari ko'rib o'tilgan .Korporativ tushunchasining iqtisodiy mazmuni va mohiyati , O'zbekiston Respublikasida mulk shakllarini o'zgartirish jarayonlarini amalga oshirishda kelib chiqadigan nizolar va ularning turlari , shuningdek , ularni bartaraf etish masalalariga alohida to'xtalgan .O'zbekiston Respublikasida korporativ boshqarishning milliy modelini shakllantirish jarayonlari davom etmoqda , shu sababli ushbu o'quv qo'llanmada korporativ boshqaruv muammolari va ularni barta raf etish mavzulariga ham alohida e'tibor qaratildi . Ushbu o'quv qo'llanmaning asosiy maqsadi talabalarda korporativ boshqaruv tizimi va tarkibi , kompaniyalarda korporativ madaniyatni joriy etish bo'yicha tushunchalarga ega bo'lishdir . O'quv qo'llanmaning asosiy vazifalari - bu korporativ boshqaruv tizimini va asosiy nazariyalarini o'rganish , kompaniyalarni boshqarish faoliyati tamoyillari , korporativ nizolarni yechish va ularning huquqiy me'yoriy ko'nikmalarini hosil etishdan iborat . O'quv qo'llanma iqtisodiy mutaxassisliklar talabalari uchun iqti sodiy faoliyatni yuritish maqsadida nazariy va amaliy bilimlarga ega bo'lishi mumkin . Korporativ alpatarini kuchaytirish va hamkorlikni mustahkamlash ochiq iqtisodiyot yo'lida izchil rivojlanishining muhim omili hisoblanadi Korporativ boshqaruv modellari
Korporatsiyalar eng muhim institutdir zamonaviy iqtisodiyot. Rivojlangan mamlakatlarda korporatsiya energiya tizimining ajralmas atributi hisoblanadi.
Hozirgi vaqtda Rossiyada va xorijda korporativ boshqaruv bilan bog'liq masalalarga qiziqish sezilarli darajada oshib bormoqda.
Korporativ boshqaruv muammosini o'rganishning dolzarbligi quyidagilar zarurligi bilan izohlanadi:
jahon xo‘jaligining globallashuv jarayonlari bilan bog‘liq holda korporatsiyalarning jahon iqtisodiy hamjamiyatiga integratsiyalashuvi;
jahon bozorida korporatsiyalarning raqobatbardoshligini oshirish;
investorlar uchun korporatsiyalarning investitsion jozibadorligini ta’minlash;
korporatsiya mulkini boshqarishning samarali mexanizmini yaratish;
mulkdorlar va (yoki) tashkilotni (korporatsiyani) boshqarishda ishtirok etuvchi barcha moliyaviy manfaatdor shaxslarning manfaatlari muvozanatini saqlash;
yirik tashkilotlarda mulkchilik va nazorat funktsiyalarini ajratish;
sanoat tashkilotlari o'rtasidagi buzilgan iqtisodiy aloqalarni tiklash;
Internet iqtisodiyotining yuqori sur'atlarini shakllantirish va rivojlantirish va lr.
Ushbu bo'limda biz korporativ boshqaruv sohasidagi asosiy ta'riflarni taqdim etamiz, korporativ boshqaruv hal qilishga qaratilgan muammolar va muammolar doirasini ko'rsatamiz, shuningdek, korporativ boshqaruv ilmiy maktabining uslubiy asosini beramiz.Rossiya Federatsiyasining Fuqarolik kodeksida "korporatsiya" tushunchasi mavjud emas. Amalda, ko'pincha "moliyaviy korporatsiya", "konsalting (konsalting) korporatsiyasi", "logistika korporatsiyasi", "sanoat korporatsiyasi" kabi ta'riflarga duch keladi. Mulk huquqlarining qayta taqsimlanishi natijasida vujudga kelgan mulkiy munosabatlarning turlicha xarakterini belgilovchi G`arb terminologiyasi?
Korporativ boshqaruv masalalariga bag'ishlangan o'quv materiallarini, davriy nashrlardagi turli nashrlarni tahlil qilish natijalariga ko'ra, biz "korporatsiya" tushunchasini ta'riflash bo'yicha ikkita (qisman diametrik qarama-qarshi) nuqtai nazarni ajratib ko'rsatishimiz mumkin.
Birinchi nuqtai nazarga ko'ra, korporatsiya deganda har qanday aksiyadorlik jamiyati (OAJ) tushuniladi. Bugungi kunda Rossiya Federatsiyasida 31 mingga yaqin ochiq aktsiyadorlik jamiyati (OAJ) faoliyat yuritadi, bu esa samarali korporativ boshqaruv mexanizmini yaratish va tuzatishni talab qiladi.
Boshqa nuqtai nazardan, korporatsiya deganda korporativ identifikatsiya xususiyatlariga javob beradigan har qanday tashkilot tushuniladi, ularga quyidagilar kiradi:
1) tuzilmasi bo'yicha kompleks mulk majmuasi;
2) *boshqaruvning murakkab tashkiliy tuzilmasi (bir nechta yuridik va jismoniy shaxslar, shu jumladan banklar va/yoki boshqa shaxslar birlashmasi moliya institutlari);
3) *diversifikasiyaning yuqori darajasi (tashkilot kamida beshta sohada/faoliyat sohasida ishlaydi);
4) *chet elda shtab (bosh tashkilot) va filiallar/vakolatxonalarning mavjudligi;
5) xalqaro xodimlar;
6) bosh tashkilotdagi xodimlar soni kamida 1000 kishi;
7) *biznesni onlayn qo'llab-quvvatlashni amalga oshirish;
8) *tashkilot daromadidagi eksport biznes operatsiyalarining ulushi kamida 30%;
9) *moliyaviy hisobotlarni xalqaro standartlarga muvofiq tayyorlash;
10) tadbirkorlik va emissiya faoliyatini amalga oshirish;
11) * bozordagi aktsiyalarning kotirovkasi (listingga kiritish);
12) * "yumshoq qonunchilik" ga rioya qilish (korporativ xulq-atvor kodekslari va boshqalar);
13) tashkilotning mamlakat yalpi ichki mahsulotiga (YaIM) qo‘shgan hissasi kamida 0,5-1 foizni tashkil etadi;
14) * biznesning shaffofligi, ya'ni. tashkilotning moliyaviy va axborot ochiqligi;
15) * konsolidatsiyalangan hisobotning mavjudligi, lekin soliq solinadigan bazani aniqlash uchun emas, balki butun tashkilotning ishi haqida umumiy tasavvurga ega bo'lish uchun.
Korporativ identifikatsiyaning 15 ta belgisidan iborat yuqoridagi ro‘yxat G‘arb investorlari uchun har qanday yirik loyihani moliyalashtirishni ko‘rib chiqishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Rivojlanayotgan bozor iqtisodiyotiga ega bo'lgan, nomukammal holatda (shu jumladan Rossiyada) korporativ munosabatlar mavjudligi bilan ajralib turadigan mamlakatlarga zarur (minimal) xususiyatlar to'plami taklif qilinishi mumkin. Bu xususiyatlar (2, 3, 4, 7, 8, 9, II, 12, 14 va 15) yulduzcha (*) bilan belgilangan.
"Korporatsiya" tushunchasiga ta'rif berishda biz "Tashkilotni boshqarish" darsligida keltirilgan yondashuvdan kelib chiqamiz, bunda korporatsiya (tashkilot) ma'lum bir faoliyat sub'ekti va vositalarini birlashtirgan ijtimoiy-iqtisodiy tizim sifatida qaraladi. u tomonidan ishlatiladigan faoliyat (alohida mulk ), va tashkilotning eng rivojlangan shakli sifatida tushuniladi. Bu fikrni davom ettirib, Z.P.Rumyantseva yozadi: integratsiya subyekti (“korporatsiya” deb o‘qing) uning barcha tarkibiy tuzilmalarini o‘z ichiga oluvchidan farq qiladigan yangi tashkiliy shakldir. Korporatsiyalar o'rtasidagi tub farq nafaqat ular qanday shakllanganligi, balki ularda boshqaruv munosabatlari qanday qurilganligidir. Bir qator mustaqil tashkilotlardan tashkil topgan integratsiya shakllari sifatida korporatsiyalar chegaralari kam aniqlangan, ko'pincha elementar tarkibini o'zgartiradigan maxsus turdagi tizimlardir. Korporativ boshqaruvning o'ziga xos xususiyati shundaki, bunday tizim birlashgan bo'linmalarni boshqarish elementlarini va xususiyatlar bilan belgilanadigan boshqaruv tamoyillarini o'z ichiga oladi. yangi tizim. Shuning uchun korporatsiyalar boshqaruv ob'ekti sifatida an'anaviy tashkilotlardan sezilarli farqlarga ega.Shubhasiz, ichki korporativ boshqaruv rivojlanishining hozirgi bosqichida boshqaruv ob'ektining o'ziga xos xususiyatlari muammosi markaziy o'rinni egallaydi. Korporativ boshqaruv holatiga kelsak, biz hozirda faqat ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarning o'ziga xos xususiyatlarini - korporatsiyalar va ular yaratadigan metastrukturalarni (korporativ guruhlarni) tushuntiruvchi tushunchalarning birlamchi formulasi bilan shug'ullanamiz. Ayni paytda shuni aytish mumkinki, ob'ekt ta'rifining nomuvofiqligi tufayli, tabiiyki, korporativ boshqaruv ta'rifida ham nomuvofiqlik mavjud.
Korporativ boshqaruvni tushunmoqchi bo'lgan odam duch keladigan birinchi narsa terminologik chalkashlikdir. Ma’lum bo‘lishicha, korporativ boshqaruv va korporativ boshqaruv bir xil narsa emas. Rus tilida bunday farqlar yo'q. Bularning barchasi Rossiya qonunchiligida tashkiliy-huquqiy shakl sifatida korporatsiya mavjud emasligi bilan yanada og'irlashadi.Aksariyat mualliflar korporativ boshqaruv biznes yuritish mexanizmlariga yo'naltirilgan degan nuqtai nazarga amal qilishadi. "Korporativ boshqaruv" tushunchasi kengroq bo'lib, u kompaniya faoliyatining turli jihatlari bo'yicha ko'plab shaxslar va tashkilotlarning, birinchi navbatda menejerlar va mulkdorlar (aksiyadorlar/investorlar), aktsiyadorlar va boshqa manfaatdor tomonlar (manfaatdorlar) o'rtasidagi o'zaro munosabatlar tizimini anglatadi. , va boshqalar.Bunday tushunish og'irlik markazini korporativ ichidagi munosabatlardan korporatsiyalararo munosabatlarga o'tkazadi va bitta boshqaruv markazidan muvofiqlashtirilgan bir nechta tashkilotlarni o'z ichiga olgan yirik integratsiyalashgan korporativ birlashmalar uchun eng maqbul hisoblanadi. Shu bilan birga, korporativ boshqaruv muammosiga ko'plab qo'shimcha masalalar kiradi, masalan, asosiy (bosh) kompaniya va sho'ba korxonalari, mahsulot yetkazib beruvchilari va iste'molchilari, ishtirokchi korxonalarning yirik (asosiy) aktsiyadorlari va yuqori boshqaruv organlari o'rtasidagi munosabatlar. korxonalar birlashmasi organlari va boshqalar.
Korporativ boshqaruvning uchinchi talqini mavjud bo'lib, u bunday boshqaruv "korxona (kompaniya) boshqaruvi" tushunchasining sinonimi sifatida qaralishidan iborat.O'z navbatida, korxona boshqaruvi korxonaning maqsad va vazifalariga muvofiq, nima va qachon ishlab chiqarish (sotish, bajarish), kim va qanday qilib ushbu faoliyatni amalga oshirishni belgilaydigan, ish tartibini shakllantiradigan faoliyat turi sifatida qaraladi. barcha bosqich va darajalarda rejalashtirish va tashkil etish.boshqaruv, boshqaruv qarorlarining bajarilishini tahlil qilish va nazorat qilish, moddiy, mehnat, moliyaviy va axborot resurslaridan samarali foydalanishga erishish.Ushbu yondashuv bilan korporatsiya ichidagi barcha boshqaruv funktsiyalarini qamrab oluvchi "korporativ boshqaruv" va "korporativ boshqaruv" o'rtasida teng belgi qo'yiladi.Demak, shuni aytish mumkinki, bugungi kunda jahon amaliyotida korporativ boshqaruvning yagona tushunchasi mavjud emas. Oddiy tashkilotni korporatsiyadan ajratib turmaydigan juda umumiy tushunchalar mavjud. Biroq, bizning fikrimizcha, korporativ boshqaruvning kvintessensiyasi shundaki, u korporativ identifikatsiya talablariga javob beradigan tashkilotlarni boshqarishni ta'minlaydigan va ikkita maqsadga erishishni ta'minlaydigan tashkiliy va uslubiy echimlar to'plamidir:
1) tashkilotning kapitallashuvining oshishi (aksiya narxining oshishi va / yoki qo'shimcha emissiya tufayli biznes qiymati), shu jumladan sotib olish yoki qo'shilish holatlarida;
2) tashkilot egalari, uning boshqaruvi, aktsiyadorlari (minoritar, ko'pchilik, strategik investorlar) va boshqa moliyaviy manfaatdor tomonlar (filiallar, davlat va boshqalar) manfaatlari muvozanatini ta'minlash.
Korporativ boshqaruv masalalarini ko'rib chiqishning nazariy asoslari quyidagilarni talab qiladi:
1) korporativ boshqaruv modelini shakllantirishga ta'sir etuvchi omillarni aniqlash;
2) korporativ boshqaruvning asosiy muammolarini aniqlash.
Korporativ boshqaruv muammolari ko'plab aktsiyadorlar o'rtasida tarqoq mulkiy huquqlar sharoitida mulk huquqini boshqaruv huquqidan ajratish bilan bog'liq. Korporativ boshqaruv quyidagi muammolarni hal qilishga qaratilgan:
— menejerlar va aktsiyadorlar o'rtasida huquqlarni taqsimlash;
— aksiyadorlar manfaatlarini ifodalash;
— aksiyadorlarning menejerlar harakatlaridan xabardorligi;
— korporativ nazorat mexanizmlarini qo'llash.
Korporativ boshqaruv boshqaruv huquqlari va mulkchilik huquqlarini ajratish bilan bog'liq.Korporativ boshqaruv muammosi qarorlar qabul qilish uchun muhim bo'lgan (ham joriy, ham strategik) ma'lumotlar ko'pincha boshqaruvchilar foydasiga assimetrik taqsimlangan sharoitda korporatsiyaga egalik qiluvchi aktsiyadorlarning manfaatlariga rioya etilishini ta'minlaydigan mexanizmlarni yaratish bilan bog'liq. o'z manfaatlarini ko'zlash.
Korporativ boshqaruv ikkita masalalar blokini ko'rib chiqishni o'z ichiga oladi.
Korporatsiyaning ichki hayoti (tashkil etish, tugatish, aktsiyadorlarning huquqlari, boshqaruv organlarining vakolatlari).Korporatsiyaning potentsial kapital manbai bo'lib xizmat qiluvchi tashqi muhit bilan o'zaro ta'siri (aksiya, obligatsiyalar chiqarish; yirik aksiyalar paketlarini sotib olish shartlari). Korporativ munosabatlarning asosiy ishtirokchilari:
1) aktsiyadorlar - tashkilotning investorlari bo'lib, ular sotilgan taqdirda dividendlar va aktsiyalarning yuqori narxini olishdan manfaatdor;
2) yollangan menejerlar - barcha asosiy boshqaruv funktsiyalarini bajaradilar;
3) tashkilot xodimlari - tashkilotning ishlab chiqarish-xo'jalik faoliyatida bevosita ishtirok etadilar;
4) davlat boshqaruvi organlari - korporativ munosabatlarning huquqiy asoslarini shakllantiradi;
5) kreditorlar - korporatsiyaning moliyalashtirish, ishlab chiqarish, xo'jalik va boshqa faoliyatida ishtirok etish;
6) mintaqaviy hokimiyatlar va mahalliy hamjamiyatlar. Ishbilarmonlik nuqtai nazaridan korporativ munosabatlarni rasmiy tartibga solish ta'minlanishi kerak.
Korporativ boshqaruv tamoyillaridan biri bu mulkchilik va nazorat huquqlarini ajratish tamoyilidir. Aktsiyadorlar korporatsiya kapitalining egalaridir, lekin kapitalni nazorat qilish va boshqarish huquqi aktsiyadorlar oldida mas'ul bo'lgan yollangan agentlar bo'lgan menejerlarga tegishli. Menejerlar tadbirkorlik funktsiyasini bajaradilar, ya'ni kasbiy ko'nikma va bilimlarga ega bo'lib, ular kapitaldan samarali foydalanish bo'yicha qarorlar qabul qiladilar va amalga oshiradilar. Korporatsiya egalari har doim ham zarur kasbiy ko'nikmalarga ega emaslar va kapitalni etkazib beruvchilar (turli manbalardan) sifatida harakat qilishadi va korporatsiya faoliyatidan qo'shgan hissasiga mos keladigan foyda ulushiga ishonish huquqiga ega.Korporativ boshqaruvning o'ziga xosligi shundan iboratki, boshqaruv ob'ekti bir-biridan mustaqil bo'lgan va bir-biri bilan o'zaro ta'sir qiluvchi tashkilotlar yig'indisidir. Shunday qilib, biz har bir tashkilot o'z funktsiyalarini bajaradigan texnologik zanjirlar haqida gapiramiz. Masalan, boshqaruv kompaniyasi ishlab chiqarishni rejalashtiradi, strategiyani belgilaydi, asosiy ishtirokchilarning faoliyati to'g'risida ma'lumot to'playdi va foydani texnologik zanjir (TC) doirasida taqsimlaydi. Savdo markazida ishtirok etuvchi boshqa tashkilotlar yagona ishlab chiqarish rejasi doirasida faqat ishlab chiqarish funktsiyalarini bajarishi mumkin. Savdo markazidagi barcha ishtirokchilarning faoliyatini nazorat qilish uchun zarur bo'lgan ma'lumotlar ko'pincha bir xil bo'lmaganligi sababli bir guruh tashkilotlarning boshqaruvi murakkablashadi. Ta'sir qilish vositalaridan biri - savdo markazi ishtirokchilari - tashkilotlar o'rtasida

Download 123.5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling