1-dars 1-§. Organik kimyo tarixi. Organik birikmalarning o‘ziga xos xususiyatlari darsning maqsadi
VIII.Yangi mavzuni mustahkamlash: Klaster, aqliy hujum usulidan foydalanish
Download 0.9 Mb.
|
1-dars 1-§. Organik kimyo tarixi. Organik birikmalarning o‘ziga
- Bu sahifa navigatsiya:
- I.Darsning maqsadi
- II.Dars turi
VIII.Yangi mavzuni mustahkamlash: Klaster, aqliy hujum usulidan foydalanish.
1. Benzol molekulasidagi σ bog‘lar sonini toping: 1) 6; 2) 10; 3) 16; 4) 12 2. Keltirilgan o‘zgarishlarni amalga oshirish uchun zarur reaksiyalarni yozing va tengalashtiring : a) CH4 C2H2 C6H6 C6H5Cl b) CaCO3 CaO CaC2 C2H2 C2H4 C2H5Cl IX.Uyga vazifa: Mavzuga doir topshiriqlarga javob toppish. O’TIBDO’:_______________________ 22-DARS 17-§. ORGANIK BIRIKMALARDA UGLEROD ATOMINING GIBRIDLANISHI I.Darsning maqsadi:Ta’limiy maqsad: FK1-Kundalik turmushda sodir bo‘ladigan jarayonlarni kuzatish orqali kimyoviy jarayonlar, hodisalar haqidagi tushunchalarni biladi va bayon qila oladi; organik bilimlarni kundalik turmushda ishlatish sohalari, oziq-ovqat mahsulotlari tarkibi haqida biladi va tushuntira oladi. FK2-Organik birikmalarning umumiy va oddiy vakilini tuzilish formulasi, gamologlari, izomerlarining travial, IYUPAK, ratsional nomlarini yozma va og‘zaki ifodalay oladi; a)Rivojlantiruvchi maqsad; TK2-mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish. TK3-kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish. b)Tarbiyaviy maqsad; TK4-jamiyatda o‘z o‘rnini bilgan holda tabiatdagi voqea, jarayonlarga daxldorlikni his etib, kimyoviy moddalardan iborat bo‘lgan tabiat boyliklarini muhofaza qilish ishlarida faol ishtirok qilish. II.Dars turi:Aralash dars III.Dars usuli:Aralash Fikrlar hujum. IV.Dars jihozi: a)Darslik b)Tarqatmalar. V.Tashkily qism; a)Salomlashish b)Yo’qlama c)Siyosiy daqiqa VI.O’tilgan mavzuni takrorlash uchun savol va topshiriqlar berish. VII. Dars bayoni: Kimyoviy bog‘lanishlarni hosil bo‘lishida turli elektronlarning bulutlari (orbitallar) bir-biri bilan aralashib ketadi va shakli va energiyasi teng bo‘lgan gibridlangan orbitallar hosil bo‘ladi. Bu hodisani gibridlanish deb, yangi hosil bo‘lgan orbitallarni – gibridlangan orbitallar deb ataladi. Gibridlanish haqidagi nazariyani 1931-yilda L.Poling taklif qildi. Organik birikmalarda uglerod atomi 3 xil sp3-, sp2- va sp- gibridlanish holatida bo‘lishi mumkin. sp3- gibridlanish. Metan molekulasining hosil bo‘lishida sp3-gibridlanish sodir bo‘ladi. Bunda uglerod atomi «qozg‘algan» holatga o‘tadi. Metan molekulasining hosil bo‘lishida uglerod bitta s va uchta p- elektronlarining orbitalari gibridlanadi, hamda to‘rtta bir xil gibrid orbitallar hosil bo‘ladi. sp3 gibridlangan orbitallar fazoda bir-birlariga nisbatan 109° 28` ga teng bo‘lgan burchak hosil qilib joylashadi va tetraedrik shaklli molekulalarni hosil qiladi. Uglerod atomining to‘rtta gibrid sp3- orbitallari bilan to‘rtta vodorod atomin68 ing s- orbitallari bir-birini qoplashi natijasida to‘rtta bir xil bog‘lanishli metan molekulasi hosil bo‘ladi . Birikayotgan atomlarning markazlarini biriktiruvchi to‘g‘ri chiziq bo‘ylab orbitallarning bir-birini qoplashi natijasida yuzaga keladigan bog‘lanish σ (sigma) bog‘lanish deyiladi. Malumki, metan molekulasida 4 ta σ- bog‘ bor. Barcha to‘yingan uglevodorodlardagi uglerod atomlari sp3-gibridlangan holatda bo‘ladi. sp2-gibridlanish. Etilen molekulasidagi uglerod atomining bitta s- va ikkita p-orbitallari gibridlanib, uchta tenglashgan gibridlangan orbitallar hosil qiladi. Ular bir tekislikda o‘zaro bir-birlariga nisbatan 120° burchak ostida joylashadi. Bunday gibridlanish sp2 - gibridlanish deyiladi . Uglerod atomida bittadan porbitallar gibridlanmagan bo‘lib, ular π-bog‘ hosil qilishda qatnashadi. sp-gibridlanish. Agar gibridlanish bitta s- va bitta p- orbitallar hisobiga sodir bo‘lsa, bunday gibridlanish sp- gibridlanish deyiladi. Bunda hosil bo‘lgan 2 ta gibrid orbital bir-biri bilan 180° burchak ostida joylashadi. Qolgan ikkita p - orbital π-bog‘ hosil qilishda ishtirok etadi. sp gibridlanishga asetilen molekulasining hosil bo‘lishi misol bo‘la oladi. Uchbog‘ tutgan uglerod atomlari va ikkita qo‘shbog‘ tutgan uglerod atomlari sp gibridlangan holatda bo‘ladi. Download 0.9 Mb. Do'stlaringiz bilan baham: |
Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2025
ma'muriyatiga murojaat qiling
ma'muriyatiga murojaat qiling