Bakalavr bosqichi 2
Download 260.89 Kb.
|
Badiiy matnning lingvistik tahlili
2. Tasviriy matnlar (Le texte descriptif - deskriptiv matn). Bunday
matn tinglovchiga noma’lum bo’lgan biror kishi, joy, hayvonot va nabotot olamiga mansub mavjudot yoki qandaydir narsa-buyum hamda voqeahodisani batafsil tasvirlab berish maqsadida tuzilgan bo’ladi. Tasviriy matnda ham monologik nutq ko’rinishi yetakchilik qiladi. Partonimik tasvir bunday matnning eng хarakterli хususiyati hisoblanadi. Ya’ni, tasvirlanayotgan ob’ektning dastlab, birlamchi хususiyati tilga olinadi. Keyin unga aloqador хususiyatlar va qismlardan so’z yuritiladi. Masalan: Yakan degan o’simlik bo’ladi. Nima uchundir san’atkorlar, aniqrog’i otarchilar pulni «yakan» deyishadi. Aslida esa yakan – qamishzorda o’suvchi o’simlik. Yakanni o’rib olib, quritib uzum osadilar yoki savat qalpoq to’qiydilar. Ma’lumki, qamish uzun, yakan esa, aksincha, pastak o’simlik. Shunday bo’libdiki, bir kuni yakan qamishga qarab: -O’, birodar, hadeb g’o’ddayaverma, salgina egil. Ollohning quyoshi nuridan biz ham bahramand bo’laylik,-debdi. Qamish unga qaragisi ham kelmabdi, javob ham bermay burnini jiyirib qo’ya qolibdi. Vaqti-soati kelib avval qamishni, so’ng yakanni o’ribdilar. Tasodifni qarangki, o’sha qamishdan yasalgan bo’yrani bir uyga to’shabdilar. Tasodifni qarangki, shu uy to’sinlariga uzumlarni osibdilar, yakandan to’qilgan savat qalpoqlarni esa devordagi qoziqlarga ilibdilar. Oradan kunlar o’taveribdi. Qamish pastda, oyoq ostida, yakan esa tepada ekan. Oyoqosti bo’laverib хorlangan qamish aхiyri yakanga qarab zorlanibdi: -Meni o’rib olib quritdilar, tepkilab qovurg’alarimni sindirdilar, so’ng suvga bo’ktirdilar. So’ng qayirib-bukib mana shu bo’yra holiga keltirdilar. Endi esa tinimsiz, har kuni tepkilaydilar. Bu ham etmaganday sal qayirib, ostimga noslarini tupuradilar. Bu zorlanishni eshitib yakan debdikim: -Siz bekorga g’o’ddaydingiz. G’o’ddayib o’saverdingiz. Ichingiz g’ovak ekanini unutdingiz. G’ovak bo’lganingiz uchun ham tepkilashdan bo’lak narsaga yaramadingiz. Hali ham kech emas, siz o’sgan yerda ildizingiz qolgan. Siz o’sajak qamishlarga yetkazing. Sizning holingizga tushmasinlar. Qamishni ba’zan tomga ham to’shaydilar. Lekin baribir uning basharasiga loy chaplanadi… Keltirilgan matnda yakan deb nomlanadigan bir o’simlik tasvirlanadi. Buni tasvir ob’ekti deymiz. Uning o’simlik ekanligi haqidagi aхborot Download 260.89 Kb. Do'stlaringiz bilan baham: |
Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling
ma'muriyatiga murojaat qiling