Mavzu: Individual va bozor talabi Reja: Individual talab


Download 0.53 Mb.
bet7/11
Sana15.11.2023
Hajmi0.53 Mb.
#1774341
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
Bog'liq
individual va bozor talabi

Talabning egri chizigʻi


Iqtisodiyotda talab egri chizigʻi isteʼmolchilar sotib olishga tayyor boʻlgan narx va miqdor oʻrtasidagi bogʻliqlikning grafik tasviridir. Egri chiziq talab miqdori oshishi bilan tovar yoki xizmat narxining qanday oʻzgarishini koʻrsatadi. Egri chiziqdagi har bir nuqta isteʼmol talabining miqdori va mos keladigan bozor narxidir. Grafik talab qonunini koʻrsatadi, agar narx koʻtarilsa, odamlar kamroq narsani sotib oladi va aksincha. Kotlerga koʻra, sakkizta talab holati boʻlishi mumkin:

  1. Salbiy talab – isteʼmolchilar mahsulotni yoqtirmaydilar va hatto undan qochish uchun pul toʻlashlari mumkin.

  2. Mavjud boʻlmagan talab – isteʼmolchilar mahsulotdan bexabar yoki unga qiziqmasligi mumkin.

  3. Yashirin talab – Isteʼmolchilar mavjud mahsulot bilan qondirilmaydigan kuchli ehtiyojga ega boʻlishi mumkin.

  4. Talabning pasayishi – Isteʼmolchilar mahsulotni kamroq sotib olishni boshlaydilar yoki umuman sotib olmaydilar.

  5. Noqonuniy talab – Isteʼmolchi xaridlari mavsumiy, oylik, haftalik, kunlik va hatto soatlik asosda oʻzgarib turadi.

  6. Toʻliq talab – Isteʼmolchilar bozorga chiqarilgan barcha mahsulotlarni munosib ravishda sotib olishadi.

  7. Haddan tashqari talab – koʻproq isteʼmolchilar mahsulotni qondirishdan koʻra sotib olishni xohlashadi.

  8. Notoʻgʻri talab – Isteʼmolchilar nomaqbul ijtimoiy oqibatlarga olib keladigan mahsulotlarga jalb qilinishi mumkin.[2]

Talabning narx egiluvchanligi


Talabning narx egiluvchanligi – miqdor oʻzgaruvchisi Q ning narx oʻzgaruvchisi P oʻzgarishiga sezgirligining oʻlchovidir. U narxning maʼlum foizga oʻzgarishi natijasida talab miqdori qanday foizga oʻzgarishini koʻrsatib beradi. Shunday qilib, talabning egiluvchanligi −2 boʻlsa, narx 1% ga koʻtarilsa, talab miqdori 2% ga tushishini aytadi. Cheksiz kichik oʻzgarishlar uchun elastiklik (∂Q/∂P)×(P/Q) ga teng.

Chiziqli talab egri chizigʻi boʻylab egiluvchanlik[


Chiziqli talab egri chizigʻining qiyaligi oʻzgarmasdir. Talabning egiluvchanligi talab egri chizigʻini pastga siljitganda doimiy ravishda oʻzgaradi, chunki narxning miqdorga nisbati doimiy ravishda pasayadi. Talab egri chizigʻi y oʻqini kesib oʻtgan nuqtada talab cheksiz elastik boʻladi, chunki elastiklik formulasining maxrajida paydo boʻladigan Q
 oʻzgaruvchisi nolga teng. Talab egri chizigʻi x oʻqini kesib oʻtgan nuqtada elastiklik nolga teng, chunki elastiklik formulasining suratida koʻrinadigan oʻzgaruvchi P nolga teng.[3] Chiziqli talab egri chizigʻining bir nuqtasida talab unitar elastik boʻladi: bir egiluvchanlik. Yuqori narxlarda egiluvchanlik 1 dan katta boʻladi: talab elastik deb ataladi, chunki foiz miqdori oʻzgarishi narx oʻzgarishidan kattaroqdir. Birlik egiluvchanligi nuqtasidan past boʻlgan narxlar uchun elastiklik 1 dan kichik boʻladi va talab noelastik deyiladi.

Download 0.53 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling