Mavzu: korxonaning moddiy resurslar bilan ta'minlanganlik tahlili. Reja: kirish


Kurs ishining maqsad va vazifalari


Download 237.66 Kb.
bet2/7
Sana31.01.2024
Hajmi237.66 Kb.
#1830797
1   2   3   4   5   6   7
Bog'liq
KORXONANING MODDIY RESURSLAR BILAN TA\'MINLANGANLIK TAHLILI. KURS ISHI

Kurs ishining maqsad va vazifalari. Kоrхоnа mаjburiyatlаrini o’z vаqtidа bаjаrilmаsligi ishchi vа хоdimlаrni ishdаn bo’shаshigа, kоrхоnаlаrni tа’sischilаri vа mulkdоrlаr оldidаgi ishоnchini yo’qоlishigа, tijоrаt bаnklаri vа bоshqа mоliyaviy muаssаlаr оldidа o’zining imidjini tushib kеtishigа оlib kеlаdi.
Ushbu maqsadga erishish uchun ishda quyidagi vazifalar qo`yilgan:

  • Korxonaning moddiy resurslar bilan ta'minlanganlik tahlil

  • Ishlab chiqarish maromiyligi tahlilini tashkil etish va uning bosqichlari

  • Moliyaviy holatni tahlil qilishning asosiy manbalari

Kurs ishining ob`ekti. Korxonaning moddiy resurslar bilan ta'minlanganligini tahlil qlishdan iborat.
Kurs ishining predmeti. Korxonaning moddiy resurslar bilan ta`minlash jarayonida yuzaga keladigan munosabatlardir.
Kursning tuzilishi va hajmi. Kirish, asosiy qism 4 ta reja, xulosa hamda foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan iborat.

  1. Moddiy resurslar bilan ta’minlanganlik va ulardan foydalanish samaradorligini ifodalaydigan ko’rsatkichlar tizimi.

Moddiy resurslar bilan ta’minlanganlik va ulardan foydalanish samaradorligini ifodalaydigan ko’rsatkichlar tizimi.
Korxonalarda moddiy resurslardan to’liq, bir me’yorda hamda samarali foydalanganlik darajasini tahlil etish uchun shu holatlarni ifodalaydigan ko’rsatkichlar tizimidan foydalanish zarur.
A) Shu jumladan asosiy fondlar bilan ta’minlanganlik hamda aylanma fondlar va mablag’lar bilan ta’minlanganlik darajasi hisoblanadi. Bu ko’rsatkichlarni moddiy resurslarni alohida alohida turlari bo’yicha ham hisoblash mumkin. Masalan stanoklar bilan, xom ashyo bilan, elektr energiya bilan, yoqilg’i bilan va boshqa moddiy resurslar bilan ta’minlanganligini aniqlash mumkin.
B) Moddiy resurslardan foydalanishning to’liqliligini asosan korxonaning ishlab chiqarish quvvatidan foydalanish darajasi isbotlaydi.
V) Sanoat korxonalarida mehnatni moddiy resurslar bilan ta’minlanganlik darajasi. Uni jami moddiy resurslar qiymatini korxonada mavjud bo’lgan ishchi va xizmatchilar soniga taqsimlash natijasida aniqlash mumkin. Bu ko’rsatkichni yanada aniqlashtirish maqsadida moddiy resurslar qiymatini faqatgina ishchilar soniga taqsimlash natijasida ham aniqlash mumkin. Uni alohida asosiy fondlar bilan qurollanganlik hamda aylanma fondlar bilan ta’minganlik ko’rsatkichlari bo’yicha ham aniqlash mumkin.
G) Moddiy resurslardan foydalanishni iqtisodiy samaradorligini korxonalardagi fondlar qaytimi hamda fondlar sig’imi isbotlaydi. Fondlar qaytimini aniqlash uchun korxonada yil davomida ishlab chiqarilgan yalpi mahsulot hamda tovar mahsuloti qiymatini asosiy fondlarning o’rtacha yillik qiymatiga taqsimlash lozim. Fondlar qaytimining iqtisodiy moxiyati bo’lib korxonaning har ming so’mlik asosiy fondlariga to’g’ri keladigan yalpi mahsulot yoki tovar mahsulotini ko’rsatkichi hisoblanadi.
Asosiy fondlardan samarali foydalanishni ko’rsatuvchi keyingi ko’rsatkich bo’lib fond sig’imi hisoblanadi. Ushbu ko’rsatkichni hisoblash uchun korxonadagi mavjud bo’lgan asosiy vositalarning yillik o’rtacha qiymatini yil davomida ishlab chiqarilgan yalpi mahsulot va tovar mahsuloti qiymatlariga taqsimlanadi. Fondlar sig’imining iqtisodiy mohiyati bo’lib korxonada yil mobaynida ishlab chiqarilgan yalpi mahsulot yoki tovar mahsulotining har ming so’miga to’g’ri keladigan asosiy fondlarning qiymati hisoblanadi.
Iqtisodiy faoliyatni tahlil qilish iqtisodiy boshqaruv tizimining asosiy vazifalaridan biri bo'lib, axborotni yig'ish va boshqaruv qarorlarini qabul qilish o'rtasida oraliq o'rinni egallaydi, ya'ni tahlil boshqaruv qarorlaridan oldin, ularni tayyorlab, asoslab beradi. Korxonalar va boshqa xo'jalik yurituvchi sub'ektlar ishini samarali, maqbul boshqarish uchun mavjud resurslar va imkoniyatlar, ulardan oqilona foydalanish, iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish haqida ma'lumot kerak. Bunday ma'lumotlar, birinchi navbatda, operativ va joriy (retrospektiv) iqtisodiy tahlil yordamida olinadi. Tahlillar orqali ular rejalarning bajarilishini, korxonaning iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish dinamikasini o'rganadilar, boshqaruv samaradorligini oshirish uchun zaxiralarni aniqlaydilar va foydalanadilar, agar mavjud bo'lsa, ishdagi kamchiliklarning sabablarini aniqlaydilar va choralar ishlab chiqadilar. ularni bartaraf etish va oldini olish. Shu bilan birga, asosiy e'tibor aniqlangan kamchiliklarni tuzatishga emas, balki korxonada boshqaruvning yanada oqilona va samarali usullarini ishlab chiqishga qaratiladi.
Korxonalarning iqtisodiy faoliyatini rejalashtirishda, ayniqsa uzoq muddatga, iqtisodiyotni yaxshilashning barcha imkoniyatlari va zaxiralarini hisobga olish qiyin. Ularning ko'pchiligi aniqlanib, chuqur iqtisodiy tahlil orqali rejalarni amalga oshirishda foydalaniladi. Binobarin, tahlil nafaqat rejalarning bajarilishi va ijtimoiy -iqtisodiy rivojlanish dinamikasiga xolis baho beradi, balki ilg'or tajribani o'rganish va umumlashtirishga, korxonalar iqtisodiyotini optimallashtirish yo'llari, imkoniyatlari va zaxiralarini aniqlashga yordam beradi. Shunday qilib, rejalarni tuzishdan oldin, korxonalarning oldindan rejalashtirish davridagi iqtisodiy faoliyatini chuqur tahlil qilish kerak, bu esa rejalashtirilgan ko'rsatkichlarni asoslashga va ulardagi mavjud zaxiralarni yanada to'liq aks ettirishga yordam beradi. Tahlil jarayonida rejalashtirish sifati, rejalashtirilgan ko'rsatkichlarning o'zaro bog'liqligi va izchilligi, boshqaruv samaradorligini oshirish uchun mavjud imkoniyatlar va zaxiralar rejalaridagi buxgalteriya hisobining to'liqligi o'rganiladi. Bularning barchasi yuqori o'sish sur'atlari va korxonalarning iqtisodiy faoliyatining ayrim jihatlari rivojlanishining optimal nisbatlarini ta'minlaydigan maqbul rejalar va prognozlarni tayyorlashga yordam beradi. Iqtisodiy tahlil moddiy, mehnat va moliyaviy resurslarni sarflashda tejash rejimiga rioya etishga, o'zini o'zi ta'minlash va o'zini-o'zi moliyalashtirishni rivojlantirish va mustahkamlashga yordam beradi. Bozor iqtisodiyoti sharoitida yashash va moddiy mehnat xarajatlarini tejashning cheksiz imkoniyatlari mavjud. Bu imkoniyatlarni aniqlash va undan to'liq foydalanish tahlilning eng muhim vazifalaridan biridir.
Ijtimoiy ishlab chiqarishning intensivligini oshirishda, fan va texnika yutuqlarini korxonalar amaliyotiga joriy etishda iqtisodiy tahlilning ahamiyati. Iqtisodiy faoliyatning dastlabki tahlili yordamida joriy etilayotgan yangiliklarning maqsadga muvofiqligi va samaradorligi aniqlanadi. Keyingi tahlillar (operatsion va davomiy) joriy qilingan texnik taraqqiyot yutuqlari, yangi texnologik yutuqlar ta'sirini aniqlashga yordam beradi.
Shunday qilib, iqtisodiy tahlil yordamida iqtisodiy mexanizm, rejalashtirish, boshqaruv takomillashtirilib, xo`jalik hisobi joriy etilib, rivojlantirilmoqda. Bu xo'jalik yurituvchi sub'ektlar faoliyatining istiqbollarini ilmiy bashorat qilishning eng muhim vositasi.
Iqtisodiy faoliyatni tahlil qilish vazifalari uning mohiyati, mazmuni, ahamiyati va ijtimoiy-iqtisodiy taktikasi va korxonaning qisqa va uzoq muddatli strategiyasidan kelib chiqadi. Bu vazifalarni quyidagicha umumlashtirish mumkin:
- rejalar, prognozlar, standartlar, normalarning realligi va optimalligini tekshirish;
- rejalashtirish va boshqaruv tizimini takomillashtirishga ko'maklashish;
- barcha ko'rsatkichlar bo'yicha rejalar, biznes -rejalarning bajarilishini nazorat qilish, har tomonlama va xolis baholash; korxona iqtisodiyotining dinamikasi, iqtisodiy faoliyat natijalarini olish shartlari va usullarida rivojlanish tendentsiyalarini o'rganish va baholash;
- korxonaning iqtisodiy faoliyati ko'rsatkichlariga omillarning ta'sirini aniqlash va miqdoriy o'lchash; o'z ishining natijalariga ob'ektiv baho berish;
- moddiy (tovar), mehnat va moliyaviy resurslar, tabiiy resurslardan foydalanish xavfsizligi va samaradorligini o'rganish; korxona amaliyotiga ilmiy -texnik taraqqiyot va boshqarishning ilg'or usullarini joriy etishga ko'maklashish;
- tahlil jarayonida aniqlangan kamchilik va kamchiliklarni bartaraf etish choralarini ishlab chiqish; iqtisodiy salohiyat samaradorligini oshirish uchun zaxiralarni o'rganish va safarbar etish;
- boshqaruv qarorlarini to'g'ri qabul qilish va ularning muvaffaqiyatli bajarilishiga ko'maklashish.
Korxonalarning keyingi iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishi, bozor munosabatlariga o'tish, boshqaruvni kompyuterlashtirish xo'jalik yurituvchi sub'ektlar faoliyatini optimallashtirish uchun iqtisodiy faoliyatni tahlil qilish fani va amaliyoti oldiga yangi, yanada murakkab vazifalarni qo'yadi. Bu vazifalarning muvaffaqiyatli bajarilishi milliy iqtisodiyotning maqbul rivojlanishiga, aholining moddiy va madaniy turmush darajasining oshishiga yordam beradi.
Korxonalar, ularning tarkibiy bo'linmalari va tadbirkorlik tashkilotlari ishining natijalari iqtisodiy, tashkiliy, texnik va texnologik xarakterdagi bir qancha omillarga bog'liq.
Iqtisodiy tadqiqotlarda omil sifatida odatda iqtisodiy jarayonlarning shartlari va ularga ta'sir etuvchi sabablar tushuniladi. Korxonalar faoliyati murakkab va ko'p qirrali. Bu ko'p va xilma -xil omillarga bog'liq bo'lgan ko'rsatkichlar tizimi bilan tavsiflanadigan o'zaro bog'liq iqtisodiy jarayonlar majmuasidir. Rejalarning bajarilishi va boshqaruv dinamikasiga ta'sir ko'rsatadigan omillar majmuasini chuqur o'rganish korxonalar faoliyatini to'g'ri baholash, ularning iqtisodiy salohiyatining o'sishi uchun zaxiralarni aniqlash va ulardan foydalanish imkoniyatini beradi. ijtimoiy ishlab chiqarish samaradorligi.
Har bir omil bir qancha sabablardan iborat bo'lishi mumkin, bu esa o'z navbatida korxonalarning iqtisodiy, investitsion va moliyaviy faoliyati natijalariga katta yoki kichik darajada ta'sir ko'rsatadigan mustaqil omillar vazifasini bajaradi.


Download 237.66 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling