Urganch Davalat Universtiteti


Download 0.59 Mb.
bet7/10
Sana21.06.2023
Hajmi0.59 Mb.
#1640170
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
Bog'liq
G‘o‘za kasalliklari va ularga qarshi kurash choralari

Vertitsillyoz so‘lish

  • Kasallikning geografik tarqalishi. Vertitsillyoz vilt dunyoning barcha paxta eqiladigan mamlakatlari va mintaqalarida tarqalgan; Misrda, ingichka tolali g‘o‘zada juda kam uchraydi (Borodin, Runov, 1983). O‘zbekistonda (va boshqa Markaziy Osiyo mamlakatlarida) vilt barcha mintaqalarda uchraydi, ayniqsa Andijon, Farg‘ona, Namangan, Buxoro viloyatlarida va boshqa viloyatlarning ayrim joylarida juda keng tarqalgan (Mirpo‘latova va b.q.,1981).

Kasallikning g‘o‘za hosiliga ta’siri. Vertitsillyoz so‘lish g‘o‘zaning 2 turini xam zararlaydigan eng mudhish kasalliklardan biridir. Ba’zi navlar chidamli bo‘lsa ham, to‘la immun navlar mavjud emas. Markaziy Osiyoda kasallik har yili o‘rtacha 8-10 foiz, O‘zbekistonda esa 10-15 foizga yaqin (yiliga 400 ming tonnacha) hosilni nobud qiladi (Muhamedjanov, 1966; Benken va b.q., 1974; Borodin, Runov, 1983). Yo‘qotiladigan hosil miqdori g‘o‘za turi va navi, tuproq mikrosklerotsiylari bilan zararlanish darajasi, kasallik boshlanishi davri va ob-havo sharoitlariga bog‘liq. Barglarda vilt belgilari qanchalik erta ko‘rina boshlasa, nobud bo‘ladigan hosil ham shunchalik yuqori bo‘ladi; ular kech namoyon bo‘lganda hosil pasaymasligi ham mumkin (Garber va b.q., 1996).

  • Kasallikning g‘o‘za hosiliga ta’siri. Vertitsillyoz so‘lish g‘o‘zaning 2 turini xam zararlaydigan eng mudhish kasalliklardan biridir. Ba’zi navlar chidamli bo‘lsa ham, to‘la immun navlar mavjud emas. Markaziy Osiyoda kasallik har yili o‘rtacha 8-10 foiz, O‘zbekistonda esa 10-15 foizga yaqin (yiliga 400 ming tonnacha) hosilni nobud qiladi (Muhamedjanov, 1966; Benken va b.q., 1974; Borodin, Runov, 1983). Yo‘qotiladigan hosil miqdori g‘o‘za turi va navi, tuproq mikrosklerotsiylari bilan zararlanish darajasi, kasallik boshlanishi davri va ob-havo sharoitlariga bog‘liq. Barglarda vilt belgilari qanchalik erta ko‘rina boshlasa, nobud bo‘ladigan hosil ham shunchalik yuqori bo‘ladi; ular kech namoyon bo‘lganda hosil pasaymasligi ham mumkin (Garber va b.q., 1996).
  • Vilt erta (iyun oxiri - iyul boshi) kuzatilganda va ekin 26,4 foizga zararlanganida, ko‘saklar soni 90,5 foizga, kech (avgust oxiri -sentabr boshi) namoyon bo‘lib, ekin 88,8 foizga shikastlanganida esa ko‘saklar soni 29,7 foizga kamaygan (Mirpo‘latova va b.q., 1981). Toshkent viloyati Yangiyo‘l tumani xo‘jaliklarida 1968-1969 yillarda paxta hosili vilt erta boshlanganida 79,0 foizga, kech kuzatilganda esa 21,0 foizga kamaygan (Hakimov, 1971).

Download 0.59 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling