1-Ma’ruza. Biokimyo va molekulyar biologiya fanining predmeti va vazifasi. Reja


Download 435.38 Kb.
Pdf ko'rish
bet1/7
Sana19.02.2023
Hajmi435.38 Kb.
#1214069
  1   2   3   4   5   6   7
Bog'liq
1-MA\'RUZA



1-Ma’ruza. Biokimyo va molekulyar biologiya fanining predmeti va 
vazifasi. 
Reja: 
1. Biokimyo fanining predmeti va vazifalari va fanning rivojlanish tarixi 
2. Biokimyo faninig asosiy yo’nalishlari va boshqa fanlar bilan
bog’lanishi. 
3. Biokimyoviy tadqiqotlar va ularning uslubi. 
Tayanch iboralar: Biologik kimyo, Dinamik biokimyo, Statistik biokimyo,
Funksional biokimyo, M.V.Lomonosov, A., F., N. I. Zinin, M. Bertlo, A. M. Butlerov, 
A. Ya. Danilevskiy, Ye., V. Ingrem. 
1.1. Biologik kimyo fanining predmeti va vazifalari. Biologik kimyo – 
barcha tirik organizmlarda kechadigan kimyoviy jarayonlarni o’rganuvchi fan. Bu 
jarayonlar organizmlarda, uning to’qima va a’zolarida, hujayra hamda uning 
tarkibidagi tuzilmalar (strukturalar)da doim sodir bo’lib turadigan moddalar va 
energiya almashinuvidan iborat. Moddalar almashinuvini o’rganishdan oldin turli 
organizmlar tarkibida o’zgarib turadigan moddalar bilan tanishib chiqish zarur. 
Biologik kimyo fani oqsillar, nuklein kislotalar, uglevodlar, lipidlar, vitaminlar 
hamda anorganik birikmalarning kimyoviy 
tuzilishlari, xossalari, ularni 
organizmning turli qismlarida, jumladan, hujayra va uning elementlarida tarqalishi
joylashishini o’rganish bilan shug’ullanadi. Biologik kimyo tadqiqot ob’ektiga ko’ra 
odam va hayvonlar biokimyosi, o’simliklar biokimyosi va mikroorganizmlar 
biokimyosiga bo’linadi. 
Biologik kimyo biologiya va kimyo fanlari oralig’idagi bir soha bo’lganligi 
uchun u shu ikki fanning ma’lumotlari va g’oyalariga asoslanadi. Bu fan alohida fan 
sifatida biologiya va kimyo fanlarining ma’lum rivojlanish bosqichida paydo bo’lgan. 
Biologik kimyo haqidagi dastlabki tushuncha mashxur fransuz olimi Lavuaz’e (1743-
1794) ning XVIII asr oxirlarida olib borgan tajribalaridan boshlangan deb 


hisoblanadi. Uning oksidlanish va bu jarayonda kislorodning o’rni haqidagi klassik 
tadqiqotlari tanadagi “yonish” hodisasining kimyoviy asosini aniqlashga olib keldi.
Lavuaz’e bu reaksiyada kislorod yutilib, karbonat angidrid ajralib chiqadi va issiqlik 
hosil bo’ladi, degan xulosaga kelgan edi.O’rta asrning buyuk allomasi va tabibi Abu 
Ali ibn Sino (980-1037) o’zining “Tib qonunlari” asarida tibbiyotda qo’llaniladigan 
kimyoviy moddalarning tasnifini, tananing “suyuq”ligi va siydik tarkibidagi 
moddalarni aytib o’tgan. 
Insonlarning kasalliklar sababini tushunish va unga qarshi dori izlashga bo’lgan 
tabiiy intilishlari tirik organizmlarda kechadigan jarayonlarga qiziqish uyg’ota bordi. 
Farmasevtika amaliyotida biokimyo yangidan-yangi o’rinlarni egallamoqda. 
Jumladan, biologik katalizatorlar bo’lgan – fermentlar sanoatda dori moddalari 
(masalan, steroid gormonlar)ni sintez qilishda qo’llanilmoqda. Gen injeneriyasi usuli 
yordamida tabiiy dori preparatlarini ishlab chiqarishning istiqbolli yo’llari ko’rib 
chiqilmoqda. Mikroorganizmlar biokimyosini bilish aminokislotalar, nukleotidlar
nukleozidlar, vitaminlar, antibiotiklar kabi dori preparatlarini sanoatda ishlab 
chiqarishning qulay va iqtisodiy jihatdan samarali usullarini yaratish imkonini berdi. 
Fermentlardan analitik reagent sifatida foydalanib dorilarni tez va o’ziga xos 
(spesifik) tahlil qilish usullari ishlab chiqildi. 
Amaliyotda dorilarning ta’sir mexanizmlarini bilish katta ahamiyatga ega. 
Hujayraning ferment sistemasi tomonidan dorilarning o’zgarishga uchrashini 
o’rganish qo’llaniladigan dorining me’yorini, uning organizmda almashinuvini 
boshqarish va ta’sir etuvchi moddaning tabiatini, ya’ni uning samarasi dastlabki 
moddaning ta’sirimi yoki uning almashinuv mahsuloti ekanligini tushunish 
imkoniyatini beradi. 

Download 435.38 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling