Toshkent «Adolat» 2018 davlat va huquq nazariyasi
Download 6.22 Mb. Pdf ko'rish
|
3.Davlat va huquq nazariyasi
335
XV bob. Huquq tizimi va qonunchilik tizimi. Qonunchilikni tizimlashtirish tushunilishi va to‘g‘riroq qo‘llanilishiga ko‘maklashadi. Shubhasiz, texnik ata- malardan foydalanish normativ hujjatlarni tushunishni qiyinlashtiradi, lekin yuridik atamalarning aniq, ixcham va to‘liq bo‘lishiga jumladan mana shu atamalar yordamida erishish mumkin. Maxsus atamalarni zaruratga qarab, o‘ta ehtiyotkorlik bilan qo‘llash lozim; normativ hujjatlarni ularga to‘ldirib yubormaslik kerak. Yuridik huj- jatlarda atamalarni qo‘llashga qo‘yiladigan talablarni quyidagicha ta’riflash mumkin: 1) atama ifodalanayotgan tushunchaning mazmunini aniq va tushunarli aks ettirishi lozim; mujmal, ko‘p ma’noli, eskirgan va tushunarsiz atamalarni qo‘llash maqsadga muvofiq emas; 2) keng qo‘llaniladigan, umume’tirof etilgan va sinovdan o‘tgan atama- lardan foydalanish kerak; 3) qo‘llanilayotgan huquqiy atamalarning barqarorligini saqlab qolish zarur. Umuman, muomaladan mustahkam o‘rin olgan va muvaffaqiyatli qo‘llanilayotgan atamalardan voz kechish, asossiz ravishda yangi atamalar- ni muomalaga kiritish zararli. Ayni bir huquqiy tushunchani ifodalash uchun yangi atamalar kiritish, atamalarning mazmunini o‘zgartirish noaniqliklar va anglashilmovchiliklarni keltirib chiqaradi. Bu sohada turg‘unlikka yo‘l qo‘yish, huquqiy atamalarning barqarorligi deb muvaffaqiyatsiz atamalarni saqlab qolish ham yaramaydi (masalan, «ijara» atamasi o‘rniga ma’lum vaqt «pudrat» ata- masi qo‘llanib kelindi). Ijtimoiy munosabatlarni huquqiy tartibga solishdagi yangi tamoyillarni aks ettiruvchi, huquqiy hujjatlarda ilgari qo‘llanilmagan yangi atamalar ishlab chiqishni, avvalo, yuridik amaliyot talab qilishi kerak, shundan keyingina huquq fani ularni qabul qilishi lozim; 4) atamalarni qo‘llashda bir xillikni saqlab qolish zarur. Ayni bir tushun- chani ifodalashda normativ hujjat matnida faqat bitta atamani qo‘llash lozim. Normativ hujjatlarga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritishda ham mana shu talabga rioya qilish kerak. Bir tushuncha barcha qonunchilik hujjatlarida ayni bir atama bilan ifodalansa, maqsadga muvofiq bo‘ladi. Yuridik texnika-normativ – huquqiy huj- jatlar aniq, tushunarli va samarali bo‘lishini ta’minlash maqsadida ularni ishlab chiqish, rasmiylashtirish va tizimga solish qoidalari, vositalari va usullari majmui 1 . 1 Теория государства и права/Под ред. В.М. Корельского и В.Д. Перевалова. – М., 1998. – 313-bet. Download 6.22 Mb. Do'stlaringiz bilan baham: |
Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling
ma'muriyatiga murojaat qiling