Samarqand iqtisodiyot va servis instituti u. Xudayberdiev, A. N. Xoliqulov, S. A. Babanazarova


Download 2.75 Mb.
Pdf ko'rish
bet45/206
Sana03.12.2023
Hajmi2.75 Mb.
#1801478
1   ...   41   42   43   44   45   46   47   48   ...   206
Bog'liq
sss111

Xodimlar soni 
Ish haqi mln so‘m 

3,10 

3,12 

3,14 

3,15 

3,16 
Bu qatordagi miqdorlardan ko‘rinib turibdiki, 3,14 mln so‘m 
mehnat haqi oladigan xodimlar eng ko‘p takrorlanayapti, boshqacha 
aytganda eng katta son 5 dir. Demak korxonada oyiga 3,14 mln so‘m 
mehnat haqi olib ishlaydigan xodimlar ko‘pchilikni tashkil qiladi. 
Oraliq qatorlarda modani hisoblash uchun quyidagi formuladan 
foydalaniladi: 
)
(
)
(
3
2
1
2
1
2
0
f
f
f
f
f
f
d
х
М
о

+


+
=
Bu yerda M
0
= moda; 
X0 = moda oralig‘ining boshlang‘ich chegarasi; 
d = moda oraliq miqdori
f
1
= moda oralig‘ining quyi chegarasi vazni; 
f
2
= modani o‘z ichiga olgan oraliqning vazni; 


76 
f
3
= Moda oralig‘ining yuqori chegarasining vazni. 
Misol, to‘qish korxonasida 100 ta to‘quvchi bir kunlik to‘qigan 
gazmollari miqdori (metr) bo‘yicha quyidagi ma’lumotlar asosida 
modani aniqlang. Bu yerda eng katta son 36. Unga tegishli oraliq 
miqdori 48-52 m. O‘rtacha moda shu oraliqda joylashgan. 
Bir kunlik mahsuloti, metr 
To‘quvchilar soni. 
40-44 gacha 
12 
44-48 gacha 
28 
48-52 gacha 
36 
52-56 gacha 
16 
56-60 gacha 

Jami: 
100 
m
М
о
14
.
49
28
8
4
48
)
16
36
(
)
28
36
(
28
36
4
48
=

+
=

+



+
=
Mediana deb to‘plamni teng ikkiga bo‘luvchi belgi, ya’ni eng 
o‘rtasida joylashgan miqdor tushuniladi. Agar qator zanjirlangan 
(ko‘payib yoki kamayib borish bo‘yicha tekis) bo‘lsa, unda mediana 
qatorning o‘rtasida joylashgan bo‘ladi. 
Misol. 5 kishini yoshi bo‘yicha quyidagicha yozamiz. 
28,29,30,31,32 yoshlar. Bu ma’lumotlardan medianani topish juda 
ason - u - 30 yoshga tengdir. 
Toq sonli qatorlarda mediananing o‘rnini topish uchun qatorlar 
soniga bir sonini qo‘shib, natijani teng 2-ga bo‘lish lozim. 
Oraliq qatorlarda medianani hisoblash uchun quyidagi formuladan 
foydalaniladi. 
m
m
е
f
S
f
d
х
М



+
=
1
0
2
Bu yerda: 
Me – mediana; 
X
0
– mediana oralig‘ining quyi chegarasi; 
d - mediana oralig‘i; 
Σf - variantlar soni yig‘indisi; 
Sm-
1
- mediana oralig‘i oldingi qatorlar vazinlar yig’ndi; 
fm – mediana qatori vazni 


77 
Taqsimot qatorlari teng bo‘lganda moda, mediana ya’ni 
o‘rtacha miqdor bir-biriga teng miqdorlarni, bir xil miqdorni beradi. 
Moda va Mediana to‘plam tarkibi to‘g‘risida tasavvur berganligi uchun, 
ko‘pincha ularni tarkibiy o‘rtacha miqdorlar deb ham yuritiladi. 

Download 2.75 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   41   42   43   44   45   46   47   48   ...   206




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling