A. X. Rasijlov, K. G. Baxadirov materialshunoslik va konstruksion
Payvand birikmalar mustahkamligining pasayishiga nuqsonlar
Download 6.21 Mb. Pdf ko'rish
|
Nurmurodov S.D. Materialshunoslik va konstruksion materiallar texnologiyasi
Payvand birikmalar mustahkamligining pasayishiga nuqsonlar
ning ta ’siri. Nuqsonning payvand birikmaning ishiga ta’sirini uning shakli, uzunligi va nuqsonning ta’sir etadigan kuch yo‘nalishiga nisbatan joylashishi nuqtayi nazaridan ko'rib chiqish lozim. Cho‘ziq nuqsonlar (darzlar, chala payvandlanishlar) eng xavfli, yumaloq 164 shaklli nuqsonlar (yakka gaz g‘ovaklari, shlak aralashmalari) uncha xavfli hisoblanmaydi. Kuch yo‘nalishiga parallel yo‘nalgan nuqsonlar statik yuklanish ta’sirida ishlaydigan tuzilishlar uchun xavfsizroq boMadi. Metall qalinligining 25 % kattaligidagi chala payvandlanish harorat-45°C gacha pasayganda payvand birikmaning uzilishga vaqtinchalik qarshiligi 2 baravar, plastikligi 2-4 baravardan ortiq pasayishga olib keladi. Kam uglerodli poMatni payvandlashda uning uchma-uch chokidagi chala payvandlanish metall qalinligining 5 % dan oshmasligi, legirlangan po‘latlami payvandlashda esa bundan ham kam boMishi kerak. Kam uglerodli poMatlardan qilingan payvand birikmalarda chokning 1 sm2 kesimida yakka dogiardan ko‘pi bilan 5-6 ta boMishiga yo‘l qo‘yiladi. Payvand birikmalardagi nuqsonlami tuzatish usullari. Kesiklar, sirtdagi yuza g ‘ovaklar, chokning botiqligi va payvand chok kesimi oMchamlarining kichiklashuvi payvandlab tuzatiladi. Darzlar, cho‘kishdan hosil boMgan kovak, teshik, shlak aralash malari, chok o‘zagida chala payvandlanish, ichki chala payvandlanish va ichki g‘ovaklar nuqsonli joyni oldindan mexanik yoki termik usulda ochib, keyin nuqsonni payvandlab tuzatiladi. Payvandlangan qirralaming siljib qolishi, toshma, payvand chokning ortiqcha puxtalanishi va payvand chokning notekis tutashtirilishi kabi nuqsonlar butun uzunligi bo‘yicha mexanik usulda ishlov berib tuzatiladi. Darz uzunligini aniqlash uchun metall sirti tozalanadi, jilvirlanadi va azot kislotasining 20% li eritmasi bilan xurushlanadi. Chegaralari bo‘ylab darz parmalanadi, metall uzunasiga va chuqurligi bo‘ylab suyuqlantiriladi yoki qirqib olinadi, keyin bu joy payvandlanadi. So‘ngra chok tekshirib ko‘riladi. Mikrodarzlar 50 martagacha kattalashtirib ko‘rsatadigan lupa yordamida aniqlanadi. Darzlar payvandlab boMgandan keyin bir necha kun va bir necha hafta o‘tgandan so‘ng ham hosil boMishi mumkin. Bu odatda, payvandlash jarayonida toblanadigan poMatlarga taalluqlidir. Kesiklar nuqsonning butun uzunligi bo‘ylab ingichka chok suyuqlantirib qoplab bartaraf qilinadi. Diametri 2 mm dan katta sirti g‘ovaklar suyuqlantiriladi yoki qirqib olinadi va payvandlanadi. Odatda, chokning 1 m uzunligida, agar g‘ovak diametri 1 mm dan oshmasa, g‘ovaklar oraligM kamida 165 10 mm boiganda g‘ovak (diametri 2 mm li g‘ovaklar oralig‘i kamida 25 mm bo‘lganda) ko‘pi bilan to ‘rtta g‘ovak bo‘lishiga yo‘l qo‘yiladi. Choklar og‘zi payvandlanadi, toblanmaydigan po‘latlami payvandlashda ulami chok o ‘qidan 20 mm chetga chiqarish mumkin. Choklaming kuyib ketishi kam kuzatiladi, bu nuqsonni tozalash va payvandlab berkitish kerak. Sachragan metall tomchilari mexanik usulda tozalanadi. Toshmani sirtdan qarab aniqlash qiyin, u metallografik usulda tekshirib aniqlanadi. Teshik tozalanadi va nuqson o ‘mi payvandlab berkitiladi. Deformatsiyalangan payvand birikma yoki buyumlami yaxshisi mexanik usulda to‘g‘rilab, tuzatish kerak. Download 6.21 Mb. Do'stlaringiz bilan baham: |
Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling
ma'muriyatiga murojaat qiling