Махсус қисм б и р и н ч и б ў л и м шахсга қарши жиноятлар I боб. ҲАётга қарши жиноятлар 97 м о д д а. Қасддан одам ўлдириш
Download 1.53 Mb.
|
jinoyat kodeksiga sharx maxsus qism qo`l bola
- Bu sahifa navigatsiya:
- Субъектив томондан
- ЖК 174-моддаси 2-қисми
- Компьютер вируслари
Ўчириб юборишда эса махсус дастур ва воситалар ёрдамида маълумотларни қайта тиклаб олиш имконияти мавжуд бўлади. Масалан, МS-DOSни “Undelete” ва бошқа шунга ўхшаш дастурлари орқали тиклаш мумкин. Шунинг учун, агар айбдор томонидан маълумотларни қасддан ўчириш содир этилса, айбдорнинг ҳаракатларини маълумотни йўқотишга суиқасд сифатида квалификация қилмоқ лозим. Худди шунингдек, бошқа фойдаланувчи ёки тизимлардан олиш мумкин бўлган маълумотларни йўқотиш ҳам суиқасд сифатида кўрилади.
Файлнинг қайта номланишига йўқ қилиш деб қарамаслик керак. Худди шунингдек, эски файлларнинг ўзидан ўзи ўчиб кетишини ҳам йўқ қилиш деб ҳисоблаш мумкин эмас. Ахборотнинг бошқа машина ташувчига ўтказилишини ҳам, шу хатти-ҳаракат натижасида қонуний фойдаланувчиларнинг ахборотдан фойдаланиши жиддий равишда қийинлашмаган ёки ундан фойдаланиш мумкин бўлмаган тақдирда, ахборотни йўқотиш деб квалификация қилиш мумкин эмас. Ахборотни бошқа машина ташувчига (диск, бошқа компьютерга ва ҳоказоларга) ўтказишдаги айбдорнинг хатти-ҳаракатини ахборотни қасддан олиб қўйиш деб қараш даркор. 18. Ахборот тизимидаги маълумотларни қасддан ўзгартириш, йўқотиш, олиб ташлаш ёки йўқ қилиб юбориш анча миқдордаги (бу миқдор ЖК Махсус қисмининг VIII бўлимида келтирилган) зарар етказилган пайтдан эътиборан тугалланган деб топилади. Агар етказилган зарар белгиланган меъёрдан кам бўлса, айбдорнинг ҳаракатларини ахборот тизимидаги маълумотларни қасддан ўзгартириш, йўқотиш, олиб ташлаш ёки йўқ қилиб юбориш шаклидаги жиноят сифатида квалификация қилиш мумкин эмас. Агар айбдор ЖК 174-моддаси диспозициясида кўрсатилган ҳаракатларни ғаразли мақсадларда содир этиб, анча миқдорда зарар етказмоқчи бўлган бўлса-ю, бироқ унга боғлиқ бўлмаган ҳолатларда (масалан, ахборот тизимининг ўчиб қолиши) бундай зарар етказилмаган бўлса, айбдорнинг ҳаракатларини ғаразли мақсадини ҳисобга олган ҳолда, ахборотлаштириш қоидаларини бузишга суиқасд сифатида баҳолаш лозим (ЖК 25 ва 174-моддалари). 19. Субъектив томондан жиноят қасддан содир этилади. Жиноятнинг мотив ва мақсади унинг квалификациясига таъсир кўрсатмайди. Ахборотлаштириш тизимидан фойдаланишга рухсат бўлгани ҳолда тегишли ҳимоя чораларини кўрмаслик эҳтиётсизлик шаклида ифодаланиши мумкин. Жиноят содир этиш мотиви ҳар хил (рашк, ўч олиш, безорилик ва ҳоказолар) бўлиши мумкин ва у жиноятни квалификация қилишга таъсир кўрсатмайди. 20. Жиноятнинг субъекти ахборот тармоқларидан фойдаланишга рухсати бўлган ҳамда бундай рухсатга эга бўлмаган 16 ёшга тўлган ақли расо шахс бўлиши мумкин. Агар ахборотлаштириш қоидаларини бузиш ўз мажбуриятлари бўйича ахборот тизимига ёки тармоғига кириш имкониятига эга бўлган мансабдор шахс томонидан содир этиладиган бўлса, унинг ҳаракатлари ЖК 174-моддаси ва зарурий белгилари мавжуд бўлганда мансаб жиноятини содир этганлиги учун жиноятлар мажмуи бўйича квалификация қилинади. 21. ЖК 174-моддаси 2-қисми: а) компьютер тизимларида сақланаётган маълумотлар ёки дастурларни ўзгартириш мақсадида тегишли рухсатсиз компьютер вируслари ёки дастурларини ишлаб чиққанлик ва тарқатганлик; б) рухсати бўлмагани ҳолда ахборот тизимидан фойдаланиш маълумотларнинг бузилиши, олиб ташланиши (олиб қўйилиши, йўқ қилиб юборилиши ёки бу тизимнинг ишдан чиқишига сабаб бўлиши) кабиларга олиб келганлиги учун жавобгарликни кўзда тутади. 22. Дастур – муайян натижа олиш мақсадида ЭҲМ, ЭҲМ шоҳобчалари ва бошқа компьютер воситаларининг ишлаши учун мўлжалланган маълумотлар ва кўрсатмалар мажмуи. Шунингдек, дастур тушунчасига тайёрланган материаллар қайта ишланаётган дастурларни ҳам киритиш лозим. 23. Компьютер вируслари компьютер ишига турли тарзда халақит бериш, маълумотлар базаларини йўқ қилиб юбориш хусусиятига эга бўлади. Вируслар ўз ҳолича бошқа дастурларга қўшилади ва улар ишга туширилиши натижасида турли хил (маълумотларни йўқотиш ва ишдан чиқариш) операцияларни амалга оширади. Ахборотлаштириш қоидаларини бузишнинг ушбу усули кенг тарқалган. Ҳозир дунё бўйича жуда кўп компьютер вируслари мавжуд (4000 дан зиёд). Бироқ уларни бир неча гуруҳларга ажратиш мумкин. Download 1.53 Mb. Do'stlaringiz bilan baham: |
Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling
ma'muriyatiga murojaat qiling