Zbekiston respublikasi milliy gvardiyasi harbiy-texnik instituti


Download 1.99 Mb.
Pdf ko'rish
bet1/43
Sana11.06.2020
Hajmi1.99 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   43

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI MILLIY GVARDIYASI 

HARBIY-TEXNIK INSTITUTI 

 

 



 

M.X.RUSTAMBAYEV 

 

 



 

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI 

JINOYAT HUQUQI 

K U R S I 

 

I TOM 



 

UMUMIY QISM 

 

JINOYAT HAQIDA TA’LIMOT 

 

Oliy ta’lim muassasalari uchun darslik 

(2-nashr, to‘ldirilgan va qayta ishlangan) 

 

 



 

 

 



 

 

 



TOSHKENT

  

 

UO‘K – 343.23(575.1) 

KBK -67.408(5O’) 

R-92 

O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi Harbiy-texnik instituti kengashida 

ma’qullangan.2018 yil 29 iyundagi 9-sonli bayonnoma 

Oʻzbekiston  Respublikasi  oliy  va  o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan darslik sifatida 

tavsiya etilgan. 2018 yil 15 avgustdagi 718-sonli buyrug’i 

Rustambayev M.X. O‘zbekiston Respublikasi jinoyat huquqi kursi. Tom 1.  Jinoyat haqida 

ta’limot. Darslik. 2-nashr, to‘ldirilgan va qayta ishlangan –  T.:  O‘zbekiston Respublikasi Milliy 

gvardiyasi Harbiy-texnik instituti, 2018. –

 

441 bet.


 

Mazkur darslik O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksiga 2018 yil 1 noyabrgacha 

kiritilgan qo‘shimcha va o‘zgartishlar inobatga olingan holda tayyorlangan. Unda amaldagi qonun 

hujjatlari, tergov va sud amaliyoti, O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qarorlari asosida 

jinoyat huquqining Umumiy va Maxsus qismi masalalari yoritilgan. 

Darslik besh tomdan iborat. Birinchi va ikkinchi tomlar JKning Umumiy qismiga 

bag‘ishlangan. Birinchi tomida jinoyat qonuni va jinoyat to‘g‘risidagi ta’limot masalalari yoritilgan. 

Ikkinchisida jazo, javobgarlik va jazodan ozod qilish, jinoyat-huquqiy ta’sirning boshqa choralari 

yoritilgan. Uchinchi, to‘rtinchi va beshinchi tomlar JKning Maxsus qismi normalarida nazarda 

tutilgan jinoyatlar uchun javobgarlik masalalariga bag‘ishlangan. Muallif tomonidan barcha 

jinoyatlar tarkibining belgilari tahlil qilingan, ularni kvalifikatsiya qilish masalalari, o‘xshash 

jinoyatlar tarkiblarini farqlash muammolari ko‘rib chiqilgan. 

Darslik yuridik oliy o‘quv muassasalari bakalavr va magistrlari, Bosh prokuratura 

Akademiyasi tinglovchilari, O‘zbekiston Respublikasi Milily gvardiyasi Harbiy-texnik instituti 

kursantlari, 

O‘zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi tinglovchilari, o‘qituvchilarga 

mo‘ljallangan, shuningdek, huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari va jinoyat huquqi 

muammolari bilan qiziquvchi shaxslar tomonidan foydalanilishi mumkin. 



Taqrizchilar: 

Abdurasulova K.R. 

O‘zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi “Kriminologiya”  

kafedrasi boshlig‘i, yu.f.d., professor 

Mirazov D.M. 

O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi Harbiy-texnik Instituti 

“Sohaviy huquqiy fanlar” kafedrasi boshlig‘i, yu.f.d., dotsent 

ISBN 978-9943-5559-1-4 

© Rustambayev M.X., 2018 

© O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi Harbiy-texnik Instituti, 2018


M U N D A R I J A 

 

I BOB. JINOYAT HUQUQI TUSHUNCHASI,  PREDMETI, METODI, 

VAZIFALARI VA  PRINSIPLARI ........................................................................... 7

 

1-§. Jinoyat huquqi tushunchasi ................................................................................. 7

 

2-§. Jinoyat huquqi predmeti va metodi ..................................................................... 9



 

3-§. Jinoyat huquqi vazifalari ................................................................................... 12

 

4-§. Jinoyat huquqi prinsiplari ................................................................................. 20



 

5-§. Qonuniylik prinsipi ........................................................................................... 23

 

6-§. Fuqarolarning qonun oldida tengligi prinsipi ................................................... 32



 

7-§. Demokratizm prinsipi ....................................................................................... 35

 

8-§. Insonparvarlik prinsipi ...................................................................................... 36



 

9-§. Odillik prinsipi .................................................................................................. 40

 

10-§. Ayb uchun javobgarlik prinsipi ...................................................................... 43



 

11-§. Javobgarlikning muqarrarligi prinsipi ............................................................ 45

 

«Jinoyat huquqi tushunchasi, predmeti, metodi,  vazifasi va prinsiplari» mavzusi  



yuzasidan yakuniy savollar ...................................................................................... 47

 

Qo‘shimcha adabiyotlar ........................................................................................... 48



 

Rahbariy adabiyotlar ............................................................................................. 48

 

O‘quv qo‘llanmalar, maxsus adabiyotlar .............................................................. 49



 

II BOB. JINOYAT QONUNI ................................................................................... 50

 

1-§. Jinoyat qonuni tushunchasi va ahamiyati ......................................................... 50

 

2-§. Jinoyat qonunining tuzilishi .............................................................................. 54



 

3-§. Jinoyat qonunining hudud bo‘yicha amal qilishi .............................................. 62

 

4-§. Jinoyat qonunining vaqt bo‘yicha amal qilishi ................................................. 85



 

5-§. Jinoyat qonunini sharhlash .............................................................................. 104

 

«Jinoyat qonuni»  mavzusi yuzasidan yakuniy savollar ........................................ 109



 

Qo‘shimcha adabiyotlar ......................................................................................... 110

 

O‘quv qo‘llanmalar, maxsus adabiyotlar ............................................................ 110



 

Ilmiy maqolalar ................................................................................................... 111

 

III BOB. JINOYAT TUSHUNCHASI .................................................................. 115

 

1-§. Jinoyat huquqi nazariyasi va qonunida jinoyat  tushunchasining  

belgilanishi ............................................................................................................. 115

 

2-§. Jinoyat belgilari ............................................................................................... 116



 

3-§. Jinoyatlarni tasniflash ..................................................................................... 123

 

«Jinoyat tushunchasi» mavzusi yuzasidan  yakuniy savollar ................................ 127



 

Qo‘shimcha adabiyotlar ......................................................................................... 127

 

O‘quv qo‘llanmalar, maxsus adabiyotlar ............................................................ 127



 

 



Ilmiy maqolalar ................................................................................................... 128

 

IV BOB. JINOIY JAVOBGARLIK  VA UNING ASOSLARI .......................... 129



 

1-§. Jinoiy javobgarlik tushunchasi ........................................................................ 129

 

2-§. Jinoiy javobgarlik asosi sifatida jinoyat  tarkibi: tushunchasi va ahamiyati .. 136



 

3-§. Jinoyat tarkibining tuzilishi. Jinoyat  tarkibining zaruriy va fakultativ  

belgilari ................................................................................................................... 139

 

4-§. Jinoyat tarkibining turlari ................................................................................ 141



 

«Jinoiy javobgarlik va uning asoslari»  mavzusi yuzasidan yakuniy savollar ...... 144

 

Qo‘shimcha adabiyotlar ......................................................................................... 145



 

O‘quv qo‘llanmalar, maxsus adabiyotlar ............................................................ 145

 

Ilmiy maqolalar ................................................................................................... 146



 

V BOB. JINOYAT OBYEKTI ............................................................................... 147

 

1-§. Jinoyat obyekti tushunchasi va ahamiyati ...................................................... 147

 

2-§. Jinoyat obyektining turlari .............................................................................. 149



 

3-§. Jinoyat predmeti .............................................................................................. 153

 

«Jinoyat obyekti»  mavzusi yuzasidan yakuniy savollar ....................................... 155



 

Qo‘shimcha adabiyotlar ......................................................................................... 156

 

O‘quv qo‘llanmalar, maxsus adabiyotlar ............................................................ 156



 

Ilmiy maqolalar ................................................................................................... 156

 

VI BOB. JINOYATNING OBYEKTIV TOMONI .............................................. 157

 

1-§. Jinoyatning obyektiv tomoni tushunchasi  va ahamiyati ................................ 157

 

2-§. Jinoiy qilmish va uning turlari ........................................................................ 158



 

3-§. Jinoiy oqibat .................................................................................................... 164

 

4-§. Qilmish va oqibat o‘rtasidagi sababiy bog‘lanish .......................................... 167



 

5-§. Jinoyatning obyektiv tomoni fakultativ belgilari va ularning ahamiyati........ 169

 

«Jinoyatning obyektiv tomoni»  mavzusi yuzasidan yakuniy savollar .................. 173



 

Qo‘shimcha adabiyotlar ......................................................................................... 174

 

O‘quv qo‘llanmalar, maxsus adabiyotlar ............................................................ 174



 

Ilmiy maqolalar ................................................................................................... 175

 

VII BOB. JINOYATNING SUBYEKT TOMONI ............................................... 176

 

1-§. Jinoyatning subyekt tomoni tushunchasi va ahamiyati .................................. 176

 

2-§. Ayb tushunchasi va shakllari .......................................................................... 178



 

3-§. Qasd va uning turlari ....................................................................................... 187

 

4-§. Ehtiyotsizlik va uning turlari .......................................................................... 198



 

5-§. Murakkab aybli jinoyat ................................................................................... 208

 

6-§. Aybsiz holda zarar yetkazish .......................................................................... 211



 

7-§. Jinoyatning motivi va maqsadi, emotsional holat........................................... 213

 

8-§. Yuridik va faktik xato, ularning jinoyat-huquqiy ahamiyati .......................... 221



 

«Jinoyatning subyekt tomoni»  mavzusi yuzasidan yakuniy savollar ................... 230

 



 



Qo‘shimcha adabiyotlar ......................................................................................... 231

 

o‘quv qo‘llanmalar, maxsus adabiyotlar ............................................................. 231



 

Ilmiy maqolalar ................................................................................................... 232

 

VIII BOB. JINOYAT SUBYEKTI ........................................................................ 233

 

1-§. Jinoyat subyekti tushunchasi .......................................................................... 233

 

2-§. Jinoiy javobgarlik kelib chiqadigan yosh ....................................................... 235



 

3-§. Aqli rasolik va aqli norasolik: tushuncha va mezonlar ................................... 240

 

4-§. Mastlik holatida jinoyat sodir etgan shaxslarning javobgarligi ...................... 251



 

5-§. Jinoyatning maxsus subyekti .......................................................................... 257

 

6-§. Jinoyat subyekti va jinoyatchining shaxsi ...................................................... 259



 

«Jinoyat subyekti»  mavzusi yuzasidan yakuniy savollar ...................................... 260

 

Qo‘shimcha adabiyotlar ......................................................................................... 261



 

O‘quv qo‘llanmalar, maxsus adabiyotlar ............................................................ 261

 

Ilmiy maqolalar ................................................................................................... 262



 

IX BOB. TAMOM BO‘LMAGAN JINOYATLAR ............................................. 263

 

1-§. Jinoyat sodir etish bosqichlari tushunchasi,  turlari va ahamiyati .................. 263

 

2-§. Jinoyat sodir etishga tayyorgarlik ko‘rish ....................................................... 267



 

3-§. Jinoyat sodir etishga suiqasd qilish ................................................................. 271

 

4-§. Jinoyatni sodir etishdan ixtiyoriy qaytish ....................................................... 277



 

«Tamom bo‘lmagan jinoyatlar»  mavzusi yuzasidan yakuniy savollar ................. 284

 

Qo‘shimcha adabiyotlar ......................................................................................... 285



 

O‘quv qo‘llanmalar, maxsus adabiyotlar ............................................................ 285

 

Ilmiy maqolalar ................................................................................................... 285



 

X BOB. JINOYATDA ISHTIROKCHILIK ......................................................... 289

 

1-§. Jinoyatda ishtirokchilik tushunchasi ............................................................... 289

 

2-§. Jinoyat ishtirokchilarining turlari.................................................................... 295



 

3-§. Ishtirokchilik shakllari .................................................................................... 311

 

4-§. Jinoyatda ishtirok etganlik uchun  javobgarlik asoslari va doirasi ................. 325



 

5-§. Jinoyatda ishtirok etganlik uchun javobgarlikning maxsus masalalari .......... 331

 

6-§. Jinoyatga daxldorlik ........................................................................................ 336



 

«Jinoyatda ishtirokchilik»  mavzusi yuzasidan yakuniy savollar .......................... 341

 

Qo‘shimcha adabiyotlar ......................................................................................... 343



 

O‘quv qo‘llanmalar, maxsus adabiyotlar ............................................................ 343

 

Ilmiy maqolalar ................................................................................................... 343



 

XI BOB. BIR QANCHA JINOYAT SODIR ETISH ........................................... 345

 

1-§. Bir qancha jinoyat sodir etish tushunchasi va turlari ...................................... 345

 

2-§. Takroran jinoyat sodir etish ............................................................................ 353



 

3-§. Jinoyatlar majmui............................................................................................ 358

 

4-§. Retsidiv jinoyat ............................................................................................... 366



 

 



«Bir qancha jinoyat sodir etish»  mavzusi yuzasidan yakuniy savollar ................ 375

 

Qo‘shimcha adabiyotlar ...................................................................................... 376



 

O‘quv qo‘llanmalar, maxsus adabiyotlar ............................................................ 376

 

Ilmiy maqolalar ................................................................................................... 376



 

XII BOB. QILMISHNING JINOIYLIGINI ISTISNO QILADIGAN 

HOLATLAR ............................................................................................................ 378

 

1-§. Qilmishning jinoiyligini istisno qiladigan  holatlar tushunchasi .................... 378

 

2-§. Qilmishning kam ahamiyatli ekanligi ............................................................. 380



 

3-§. Zaruriy mudofaa .............................................................................................. 383

 

4-§. Oxirgi zarurat .................................................................................................. 402



 

5-§. Ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan shaxsni ushlash vaqtida  zarar yetkazish 414

 

6-§. Buyruq yoki boshqa vazifani ijro etish ........................................................... 426



 

7-§. Kasb yoki xo‘jalik faoliyatiga bog‘liq asosli tavakkalchilik .......................... 431

 

8-§. Jismoniy yoki ruhiy majburlash yoxud qo‘rqitish .......................................... 436



 

«Qilmishning jinoiyligini istisno qiladigan holatlar»  mavzusi yuzasidan yakuniy 

savollar ................................................................................................................... 439

 

Qo‘shimcha adabiyotlar ......................................................................................... 440



 

O‘quv qo‘llanmalar, maxsus adabiyotlar ............................................................ 440

 

 

 



 

 



I BOB. JINOYAT HUQUQI TUSHUNCHASI,  

PREDMETI, METODI, VAZIFALARI VA  

PRINSIPLARI 

1-§. Jinoyat huquqi tushunchasi 

Ma’lumki, jinoyat huquqi tushunchasi bir necha ma’nolarda 

qo‘llaniladi, bular: 1) qonun sohasi; 2) huquq tarmog‘i; 3) fan tarmog‘i; 4) 

o‘quv predmeti.  



Jinoyat huquqi qonun hujjatlari tarmog‘i sifatida  O‘zbekiston 

Respublikasi qonun chiqaruvchi hokimiyati oliy organi –  Oliy Majlis 

tomonidan qabul qilinadigan, jinoiy  javobgarlikning umumiy asoslari va 

prinsiplarini, jinoyat deb hisoblanadigan qilmishlar doirasi, ularni sodir 

etganlik uchun javobgarlik, jazo tayinlash, jazo turlari va hajmi, jinoiy 

javobgarlik va jazodan ozod qilish asoslari, jazo hisoblanmaydigan boshqa 

jinoiy-huquqiy ta’sir choralarini belgilovchi huquq normalari tizimini 

o‘zida ifoda etadi. 

Jinoyat to‘g‘risidagi milliy qonun hujjatlari JKning 1-moddasiga 

ko‘ra Konstitutsiya va xalqaro huquqning umume’tirof etilgan normalariga 

asoslangan bo‘lib,  O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksidan 

iboratdir. Bu moddaning ahamiyati shundaki, unda faqatgina Jinoyat 

kodeksi bilan belgilanadigan, Konstitutsiya va xalqaro huquqning 

umume’tirof etilgan normalariga zid kelmaydigan jinoyat qonunchiligining 

manbalari aniq ko‘rsatilgan. Qonun chiqaruvchi organ, ya’ni Oliy 

Majlisning rasmiy hujjati hisoblanuvchi Jinoyat kodeksiga huquqning 

mazkur sohasidagi yagona manba maqomini berish, barcha huquqiy 

normalarni bir qonunda jamlash, ularni tizimlilik prinsipidan kelib chiqqan 

holda muayyan ketma-ketlikda joylashtirish, barcha qonunlar haqida yaxlit 

tasavvurga ega bo‘lish, huquqni qo‘llovchilarning qonunlardan 

foydalanishlari uchun barcha qulayliklarni yaratish imkonini beradi. 

Aksariyat hollarda jinoyat huquqi, o‘zining  predmeti, metodi va 

vazifalari bilan farqlanuvchi huquq sohasi va O‘zbekiston  Respublikasi 

huquq tizimining tarkibiy qismi sifatida qaraladi. 

 


Jinoyat huquqi huquq tizimi tarmog‘i, sohasi sifatida  jinoyat 

qonuniga nisbatan ancha keng tushuncha hisoblanadi.  Jinoyat huquqi 

huquq sohasi sifatida qonun ijodkorligi va huquqni qo‘llash bilan bog‘liq 

bo‘lgan jinoyat qonunchiligi va jinoyat-huquqiy munosabatlarni ham o‘z 

ichiga oladi. 

Jinoyat-huquqiy munosabatlarni tor va keng ma’nolarda tushunish 

mumkin. Jinoyat-huquqiy munosabat keng ma’noda jinoyat qonunining 

rasmiy ravishda kuchga kirishi bilan yuzaga keladigan munosabat 

hisoblanadi. Xuddi shu vaqtdan boshlab yangi jinoyatlarni sodir qilishdan 

ogohlantiruvchi, ya’ni ularni sodir qilishni taqiqlovchi qonunning amal 

qilishi boshlanadi. o‘shandagina jinoyat qonuni barcha fuqarolarga 

nisbatan o‘zining tarbiyaviy funksiyasini amalga oshirishni boshlaydi. 

Jinoyat-huquqiy munosabatlarni keng ma’noda ko‘rib chiqish, jinoyat 

qonunchiligini takomillashtirish uchun muhim bo‘lgan jinoyat qonunining 

kuchga kirgan paytidan boshlab uning aholi orasidagi ta’sir  mexanizmini 

aniqlash, jinoyat qonunining samaradorligini o‘rganishga yordam beradi

1



Jinoyat-huquqiy munosabatlar tor ma’noda davlat va jinoyatchi shaxs 



o‘rtasidagi munosabatdir. Bu munosabatlar jinoyat sodir etilishi bilan 

boshlanadi va sudlanganlikning olib tashlanishi yoki jinoiy javobgarlik va 

jazodan ozod qilish bilan tugaydi. 


Download 1.99 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   43




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling